Giảm khả năng vận động nhiều năm tưởng do tuổi già, ông Bảo, 71 tuổi, đi khám mới biết mình có lỗ thông liên nhĩ lớn gây tăng áp phổi.

“Lúc được bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh tim bẩm sinh, tôi và gia đình rất bất ngờ. Vậy là căn bệnh này đã theo tôi hơn 70 năm, triệu chứng không rõ ràng nên tôi chủ quan không đi khám. Rất may tình trạng của tôi còn can thiệp được”, ông Bảo chia sẻ.

Ông Bảo bắt đầu thấy mệt từ nhiều năm trước. Leo hai tầng cầu thang hay đi bộ 300 m là ông phải dừng lại thở dốc, có lúc không đi tiếp được vì hụt hơi. Nghĩ do tuổi già, ông giảm cường độ vận động, tăng cường bổ sung dinh dưỡng để cải thiện sức khỏe. Gần đây ông mệt nhiều hơn, khả năng gắng sức giảm rõ rệt, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết triệu chứng ông Bảo gặp phải gợi ý bệnh mạch vành, xảy ra khi mạch máu nuôi tim bị thu hẹp khiến dòng máu cung cấp cho tim không đủ, gây nên biểu hiện khó thở, hụt hơi, giảm khả năng gắng sức. Tuy nhiên, kết quả chụp cắt lớp (CT) xác định ông không mắc bệnh lý này. Trong khi đó, hình ảnh siêu âm tim ghi nhận bệnh nhân có lỗ thông liên nhĩ đường kính 20 mm.

Trái tim có 4 buồng, hai buồng trên gọi là tâm nhĩ, hai buồng dưới là tâm thất. Buồng thất bên phải tim đưa máu đến phổi. Trong phổi, máu lấy oxy rồi đưa trở lại buồng nhĩ trái tim. Sau đó, máu từ nhĩ trái xuống buồng thất trái của tim để thất trái bơm máu qua động mạch chủ đến nuôi phần còn lại của cơ thể.

Thông liên nhĩ xảy ra khi có sự xuất hiện của một lỗ thủng giữa hai buồng tâm nhĩ. Lỗ thông liên nhĩ nhỏ có thể tự đóng. Với những lỗ thông lớn, lượng máu đến phổi tăng lên sẽ khiến buồng tim bên phải làm việc quá sức. Nếu không được điều trị, tim phải sẽ to ra theo thời gian và trở nên yếu đi, dẫn tới hàng loạt biến chứng như rối loạn nhịp tim (rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ), suy tim phải, giãn buồng tim phải… Áp lực máu trong các động mạch ở phổi cũng tăng theo, gây tăng áp phổi.

Giáo sư Nhân nhận định, trường hợp ông Bảo, tỷ lệ luồng máu qua tim phải cao hơn luồng máu qua tim trái 3 lần, bắt đầu có tình trạng tăng áp phổi. Nếu không điều trị, một thời gian nữa bệnh tiến triển sẽ gây tăng áp phổi nặng, điều trị khó khăn thậm chí chống chỉ định bít dù.

Ê kíp tiến hành ca can thiệp bít dù thông liên nhĩ cho người bệnh. Bác sĩ luồn ống thông từ tĩnh mạch đùi đến vị trí lỗ thông liên nhĩ. Đường viền của lỗ thông hơi mỏng, nếu tính đường kính dù theo lý thuyết thì dù bám không chắc, dễ rơi ra khỏi vị trí. Vì thế, bác sĩ lấy cỡ dù lớn hơn để đảm bảo dù bám cố định, không tuột. Sau 45 phút thủ thuật kết thúc, lỗ thông nhĩ được bít hoàn toàn.

Ông Bảo không đau, có thể đi lại nhẹ nhàng một ngày sau thủ thuật. Triệu chứng mệt, khó thở được cải thiện, ông xuất viện hai ngày sau, được kê toa thuốc kháng kết tập tiểu cầu trong ba tháng.

Bệnh tim bẩm sinh thường được phát hiện khi trẻ mới chào đời hoặc trong giai đoạn trẻ nhỏ, thanh thiếu niên. Với những người được chẩn đoán tim bẩm sinh ở độ tuổi trên 60, thậm chí ngoài 70 tuổi như ông Bảo, đa số bệnh nhân có tâm lý “sống chung với bệnh suốt đời” vì sợ rủi ro khi can thiệp, phẫu thuật. “Cần thay đổi quan niệm này”, giáo sư Nhân nói, giải thích thêm những bệnh nhân bị thông liên nhĩ lớn mà không đóng lỗ thông sẽ phải chịu đựng những triệu chứng bệnh, gặp nhiều khó khăn khi thực hiện các hoạt động hàng ngày.

Họ cũng có nguy cơ bị loạn nhịp tim, suy tim, tăng áp phổi cao hơn. Do đó, dù muộn nhưng vẫn nên can thiệp để khôi phục khả năng gắng sức, ngăn ngừa biến chứng, nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.

Sau thủ thuật bít dù thông liên nhĩ, bệnh nhân cần dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngưng hay thay đổi liều lượng thuốc. Nghỉ ngơi và tránh các hoạt động thể chất gắng sức trong thời gian đầu. Sau 2-4 tuần, có thể tập luyện nhẹ nhàng để tăng cường sức khỏe tim mạch.

Ngoài ra, nên có chế độ ăn lành mạnh, giàu dinh dưỡng, uống đủ nước để hỗ trợ quá trình hồi phục. Hạn chế thực phẩm gây khó khăn cho tiêu hóa và các chất béo bão hòa. Khi xuất hiện triệu chứng đau ngực dữ dội, khó thở, choáng váng, ngất xỉu, tim đập loạn nhịp, nước tiểu màu đỏ hoặc màu bất thường…, cần đến bệnh viện ngay.