Ngày Thế giới phòng chống sốt rét có ý nghĩa như thế nào?

Ngày Thế giới phòng chống sốt rét là dịp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này, đồng thời kêu gọi sự chung tay của toàn xã hội trong công tác phòng ngừa và kiểm soát bệnh. Dù đã đạt được nhiều tiến bộ trong điều trị, sốt rét vẫn là mối đe dọa sức khỏe tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở khu vực nhiệt đới. Việc hiểu rõ ý nghĩa của ngày này sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc bảo vệ bản thân và gia đình.

Ngày Thế giới phòng chống sốt rét ra đời như thế nào?

Ngày Thế giới phòng chống sốt rét tiền thân là Ngày Sốt rét Châu Phi. Trước đó, các quốc gia châu Phi đã dành riêng một ngày để nhìn nhận về thảm họa y tế do sốt rét gây ra tại châu lục này. Tuy nhiên, nhận thấy tầm ảnh hưởng của bệnh không chỉ giới hạn ở một khu vực, tại Hội nghị Y tế Thế giới lần thứ 60 vào năm 2007, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã quyết định nâng tầm sự kiện này thành một chiến dịch toàn cầu.

Từ đó, ngày 25/04 hàng năm được chọn làm ngày sốt rét thế giới. Mục đích cốt lõi là cung cấp một diễn đàn chung để các tổ chức y tế, chính phủ và cộng đồng cùng thảo luận về các chiến lược điều trị, kiểm soát vật chủ trung gian truyền bệnh và huy động tài chính.

Ý nghĩa của việc thành lập Ngày phòng chống sốt rét 25/04

Không chỉ là một ngày kỷ niệm, ngày phòng chống sốt rét mang nhiều ý nghĩa thiết thực trong y tế cộng đồng.

1. Luôn xem phòng bệnh sốt rét là ưu tiên trong y tế

Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, lây qua muỗi Anopheles đốt, vẫn còn phổ biến tại nhiều khu vực có khí hậu nóng ẩm. Dù tỷ lệ mắc bệnh tại một số nơi đã giảm, nguy cơ bùng phát vẫn hiện hữu nếu công tác phòng ngừa bị lơ là.

Việc hưởng ứng ngày phòng chống sốt rét hằng năm không chỉ mang ý nghĩa truyền thông mà còn nhấn mạnh vai trò then chốt của dự phòng trong kiểm soát bệnh. Các hoạt động hưởng ứng giúp nâng cao nhận thức cộng đồng, cung cấp kiến thức phòng bệnh thiết thực, đặc biệt cho nhóm dân cư sinh sống tại vùng nguy cơ cao.

2. Lời nhắc nhở về 1 căn bệnh vẫn có thể gây tử vong

Mặc dù sốt rét có thể điều trị nếu được phát hiện sớm và đúng phác đồ, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ diễn tiến nặng như thiếu máu, suy đa cơ quan hoặc tổn thương não (sốt rét ác tính). Trên thực tế, mỗi năm vẫn ghi nhận hàng trăm nghìn ca tử vong trên toàn cầu, tập trung chủ yếu ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

3. Các thành tựu trong việc chống và đẩy lùi sốt rét

Mỗi năm, báo cáo sốt rét thế giới⁽¹⁾ do WHO công bố cung cấp cái nhìn toàn diện và cập nhật về xu hướng kiểm soát và loại trừ sốt rét trên toàn cầu.

• Từ năm 2000, công tác phòng chống sốt rét đã đạt được nhiều kết quả rõ rệt: ngăn ngừa 2.3 tỷ ca mắc và 14 triệu ca tử vong.
• Đến nay, 47 quốc gia được công nhận loại trừ sốt rét, trong đó có thêm các quốc gia mới vào năm 2024-2025 và 37 quốc gia ghi nhận dưới 1.000 ca mắc vào năm 2024.
• Số quốc gia có dịch cũng giảm mạnh từ 108 xuống còn 80.
• Số quốc gia có dưới 10.000 ca tăng từ 27 lên 46, dưới 100 ca tăng từ 6 lên 26 và dưới 10 ca tăng từ 4 lên 24.
• Đáng chú ý, khu vực Tiểu vùng sông Mekong bao gồm Việt Nam đã giảm gần 90% số ca mắc, cho thấy khả năng loại trừ bệnh là hoàn toàn khả thi.
• 84% màn chống muỗi tại châu Phi là loại thế hệ mới, vaccine sốt rét đã triển khai tại 25 quốc gia, chương trình dự phòng tiếp cận 54 triệu trẻ em và tỷ lệ trẻ được chẩn đoán, điều trị bằng thuốc hiệu quả ngày càng tăng.

Từ năm 2000 đến nay, công tác phòng chống sốt rét đã đạt nhiều thành tựu, các biện pháp như vaccine, màn chống muỗi và điều trị hiệu quả ngày càng được mở rộng, góp phần kiểm soát bệnh tốt hơn.

Chủ đề hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống sốt rét trong 2026

Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra thông điệp: “Quyết tâm chấm dứt sốt rét: Chúng ta có thể làm được & chúng ta phải làm được” (Driven to End Malaria: Now We Can. Now We Must).

Đây là lời kêu gọi hành động mạnh mẽ, nhấn mạnh rằng nhân loại đã có đủ công cụ và giải pháp, vấn đề còn lại là triển khai hiệu quả và quyết liệt hơn. Để biến mục tiêu không còn sốt rét thành hiện thực, cần tập trung vào các giải pháp chính sau:

• Duy trì và sử dụng hiệu quả nguồn tài chính: Cần đảm bảo nguồn tài trợ ổn định từ trong nước và quốc tế, đồng thời sử dụng hợp lý để ưu tiên các biện pháp có hiệu quả cao. Nguồn lực này giúp đưa vắc xin, thuốc điều trị và công nghệ mới đến đúng nơi cần thiết.
• Tăng cường vai trò của quốc gia: Mỗi quốc gia cần chủ động xây dựng và triển khai chiến lược phù hợp với tình hình thực tế. Sự lãnh đạo mạnh mẽ ở cấp quốc gia là yếu tố cốt lõi để kiểm soát và tiến tới loại trừ bệnh.
• Đảm bảo sự phối hợp từ các đối tác: Thành công lâu dài phụ thuộc vào sự hỗ trợ ổn định, đồng bộ giữa các tổ chức và quốc gia, thay vì những cam kết ngắn hạn hoặc rời rạc.
• Đẩy mạnh nghiên cứu và đổi mới: Tiếp tục phát triển các công cụ mới nhằm đối phó với các thách thức như kháng thuốc, kháng hóa chất diệt muỗi và hạn chế trong chẩn đoán.
• Phát huy vai trò của cộng đồng: Người dân cần được trang bị kiến thức và nguồn lực để chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và tham gia vào các hoạt động bảo vệ sức khỏe.

Mỗi cá nhân, gia đình nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh đơn giản như ngủ mùng (màn), diệt muỗi, loại bỏ nơi nước đọng và sử dụng các biện pháp chống muỗi đốt để giảm nguy cơ lây nhiễm và góp phần kiểm soát, tiến tới loại trừ bệnh sốt rét trong cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm: Ngày sức khỏe toàn dân 7/4

Bạn và gia đình có thể làm gì?

Để hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống sốt rét, mỗi cá nhân và gia đình có thể chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh đơn giản nhưng hiệu quả dưới đây:

• Ngủ màn (mùng): Đây là cách hiệu quả nhất để ngăn chặn muỗi Anopheles đốt (loại muỗi này thường hoạt động mạnh từ lúc chập tối đến bình minh). Người dân có thể sử dụng màn có tẩm hóa chất diệt muỗi được cơ quan y tế cấp phép.
• Vệ sinh môi trường sống: Phát quang bụi rậm quanh nhà, khơi thông cống rãnh, lấp các vũng nước đọng để loại bỏ nơi trú ẩn và sinh sản của muỗi.
• Mặc quần áo dài tay: Khi đi làm nương rẫy, vào rừng hoặc hoạt động ngoài trời vào buổi tối, nên mặc quần áo che kín da để hạn chế diện tích muỗi có thể tiếp xúc.
• Sử dụng kem xua muỗi: Bôi các loại kem xua muỗi lên những vùng da hở để bảo vệ cơ thể khi không ở trong màn.
• Phun hóa chất diệt muỗi: Phối hợp với các chiến dịch phun hóa chất của ngành y tế tại địa phương một cách đầy đủ và đúng định kỳ.
• Đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ: Nếu xuất hiện các triệu chứng sốt rét như sốt cao, rét run, vã mồ hôi và nhức đầu, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để làm xét nghiệm máu. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà vì có thể làm bệnh nặng hơn hoặc gây kháng thuốc.

Ngày Thế giới phòng chống sốt rét không chỉ mang ý nghĩa tuyên truyền mà còn là lời kêu gọi hành động mạnh mẽ từ mỗi cá nhân và cộng đồng. Việc chủ động phòng bệnh, nhận biết sớm triệu chứng và tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát sốt rét. Nếu có các vấn đề về sức khỏe, người bệnh có thể đến Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ thăm khám và hỗ trợ kịp thời, bảo vệ sức khỏe lâu dài.