Được chẩn đoán tăng huyết áp từ thời trung niên, bà Hòa, 62 tuổi, không điều trị suốt nhiều năm, đến khi nhập viện bệnh đã biến chứng gây xuất huyết não.

“Tôi thấy mình khỏe lắm, không chóng mặt hay đau đầu, làm việc nhà nhiều giờ không mệt, ăn uống tốt”, bà Hòa kể. Đây là lý do khiến bà nghĩ mình không cần phải uống thuốc huyết áp. Thời gian dài bà sống chung với bệnh mà không đi khám, vì cho rằng bệnh không nguy hiểm.

Sáng hôm đó, vừa ngủ dậy, bà thấy người khác thường. Những công việc hàng ngày vẫn làm như gấp chăn gối, vệ sinh cá nhân, quét dọn nhà cửa… trở nên khó khăn hơn. “Tôi thấy bàn tay mình vụng về, không được nhanh nhẹn, linh hoạt như mọi ngày”, bà nói, thêm rằng khi đo huyết áp, chỉ số lên tới 190/100 mmHg (bình thường < 120/80 mmHg). Bà không đi khám ngay mà chỉ pha nước chanh uống, rồi uống một viên thuốc huyết áp của chồng mình. Một lúc sau bà thấy đỡ, tiếp tục làm việc nhà rồi nghỉ ngơi. Đến chiều, bà đo lại chỉ số huyết áp vẫn không giảm nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

ThS.BS.CKI Nguyễn Thị Nhung, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết khám lâm sàng cho thấy bệnh nhân không liệt tay chân, không méo miệng hay nói đớ, cũng không đau đầu hay buồn nôn. Tuy nhiên, khai thác triệu chứng lại gợi ý đột quỵ não. Kết quả chụp CT não ghi nhận ổ xuất huyết não kích thước 15x8x10 mm vùng đồi thị phải. Đây là một loại đột quỵ, xảy ra khi mạch máu trong não bị rò rỉ hoặc vỡ đột ngột, gây chảy máu bên trong não, ức chế quá trình vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng đến tế bào não. Tình trạng này có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho não bộ, đe dọa tính mạng bệnh nhân.

Nguyên nhân gây xuất huyết não rất đa dạng, bao gồm chấn thương đầu, tăng huyết áp, phình động mạch não, dị dạng động mạch tĩnh mạch, rối loạn đông máu… Trường hợp bà Hòa, việc không điều trị tăng huyết áp trong nhiều năm đã gia tăng áp lực của dòng máu lên thành mạch. Mạch máu não phải chịu áp lực cao trong thời gian dài sẽ dễ bị suy yếu và lớp nội mạc có thể bị nứt vỡ. Điều này dẫn đến việc các mạch máu trong não có nguy cơ phình lên. Dòng máu tiếp tục tác động vào những khu vực này với áp lực cao khiến vị trí bị phình dễ vỡ ra và gây chảy máu não. Khi huyết áp tăng đột ngột, nguy cơ đột quỵ xuất huyết não càng cao hơn.

“Nếu không đến bệnh viện kịp thời, xuất huyết não lan rộng, tế bào não bị tổn thương nhiều hơn sẽ dẫn đến liệt nửa người, nói khó, méo miệng, hôn mê, thậm chí suy hô hấp, tử vong”, bác sĩ Nhung nói.

Bà Hòa được nhập viện điều trị hạ huyết áp tích cực và theo dõi sát. Sau 5 ngày, triệu chứng cải thiện, huyết áp về mức bình thường, bà xuất viện, được căn dặn tái khám và uống thuốc huyết áp theo toa đều đặn nhằm ngăn ngừa đột quỵ lần hai.

Để giảm nguy cơ đột quỵ não, mỗi người, đặc biệt là người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, phải chủ động kiểm soát huyết áp hàng ngày. Có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để biết chỉ số huyết áp nào là an toàn cho mình và cần duy trì ở mức nào.

Ngoài ra, bệnh nhân tăng huyết áp cần tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ định của bác sĩ về liều lượng và thời gian sử dụng thuốc. Huyết áp cao thường không có triệu chứng rõ ràng ngay lập tức. Vì vậy, ngay cả khi cảm thấy khỏe mạnh hoặc chỉ số huyết áp ổn định, bệnh nhân cũng không tự ý thay đổi liều lượng hoặc ngừng thuốc.

Bệnh nhân nên điều chỉnh lối sống khoa học bằng cách ăn nhiều rau củ, cá; hạn chế thịt đỏ, giảm muối và chất béo, tránh ăn thực phẩm chế biến sẵn, bỏ thuốc lá cũng như hạn chế bia rượu. Tập thể dục đều đặn giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, ổn định huyết áp, giảm mỡ máu, giảm nguy cơ tai biến mạch máu não. Chú ý giữ ấm cơ thể khi trời chuyển lạnh để tránh nhiễm lạnh đột ngột. Tỷ lệ đột quỵ có thể tăng lên khi nhiệt độ giảm, vì khi thời tiết lạnh các mạch máu ngoại biên co lại, huyết áp tăng cao đột ngột, gây đột quỵ não hoặc nhồi máu cơ tim.

Người lớn tuổi có biểu hiện nghi ngờ đột quỵ gồm nhức đầu, chóng mặt, lú lẫn, yếu liệt nửa người, buồn nôn, thay đổi thị lực, mất ý thức… nên đi khám sớm để xử lý kịp thời nếu có bất thường.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi