Khám sức khỏe phát hiện động mạch chủ bụng phình to gấp ba dù không triệu chứng, ông Tấn, 93 tuổi, được can thiệp đặt stent graft ngăn nguy cơ vỡ túi phình.

Ông Tấn, Việt kiều Mỹ, không có triệu chứng đau ngực, tụt huyết áp hay khó thở. Đi khám sức khỏe tổng quát nhân dịp về Việt Nam thăm gia đình, ông bất ngờ khi bác sĩ chẩn đoán bị phình động mạch chủ bụng đoạn dưới thận. Đường kính khối phình lên đến 68 mm (trên 50 mm có nguy cơ vỡ cần can thiệp), kéo dài một đoạn 107 mm.

Phình động mạch chủ là tình trạng thành động mạch yếu đi và tạo ra khối phình chứa đầy máu, áp lực máu cao có thể gây bóc tách động mạch chủ, thậm chí vỡ. Trong số các trường hợp phình động mạch chủ, phình động mạch chủ bụng (khối phình hình thành dọc theo phần động mạch chủ ở vùng bụng) chiếm 3/4, còn lại là phình động mạch chủ ngực (khối phình hình thành dọc theo phần động mạch chủ ở lồng ngực). Đa số các ca phình động mạch chủ bụng có tiên lượng tốt hơn.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, kích thước động mạch chủ bình thường chỉ 20-30 mm, trong khi ở bệnh nhân này, một đoạn dài động mạch chủ bụng phình to gấp ba. Nếu không nhanh chóng can thiệp, khối phình có thể vỡ bất cứ lúc nào đe dọa tính mạng.

Trước đây, các trường hợp tương tự cần tiến hành phẫu thuật mở. Bác sĩ chẻ dọc xương ức và mở thêm đường dưới ngực, sau đó cắt bỏ đoạn mạch phình và thay bằng ống ghép nhân tạo. Rủi ro khi thực hiện ca mổ này rất lớn (chảy máu, nhiễm trùng, sử dụng máy tim phổi nhân tạo trong suốt thủ thuật). Hiện nay, kỹ thuật đặt stent graft động mạch chủ được ưu tiên lựa chọn nhờ ưu điểm ít xâm lấn, giảm nguy cơ nhiễm trùng, tỷ lệ thành công cao, nhanh hồi phục, đặc biệt phù hợp với bệnh nhân lớn tuổi như ông Tấn.

Bác sĩ luồn ống thông từ động mạch ở vùng bẹn đến đoạn động mạch chủ bị phình, sau đó đưa các đoạn stent graft vào rồi bung ra áp sát thành mạch, điều chỉnh dòng chảy trong lòng mạch, ngăn nguy cơ vỡ túi phình. Ca can thiệp kết thúc sau gần hai giờ. Ông Tấn hết đau ngực, giảm mệt, hồi phục hoàn toàn sau ba ngày và được xuất viện.

Theo bác sĩ Dũng, xơ vữa mạch máu là nguyên nhất phổ biến gây phình động mạch chủ. Ngoài ra, bệnh còn do yếu tố di truyền, viêm mạch máu, bất thường van động mạch chủ, nhiễm trùng không được điều trị, chấn thương…

Hầu hết các trường hợp phình động mạch chủ bụng đều không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Đây là lý do khiến bệnh rất khó phát hiện. Nếu không được điều trị kịp thời, khối phình sẽ tiếp tục phát triển, làm tăng nguy cơ vỡ nguy hiểm.

Tùy theo vị trí và giải phẫu của của phình động mạch chủ, bác sĩ sẽ đưa ra hướng điều trị khác nhau. Nếu khối phình nhỏ và không biểu hiện triệu chứng, người bệnh chỉ thăm khám định kỳ 6-12 tháng/lần và chưa cần can thiệp. Khi khối phình > 50 mm hoặc gây ra các triệu chứng, bệnh nhân cần được điều trị ngay để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như vỡ khối phình, bóc tách động mạch chủ, chảy máu, cục máu đông.

Để giảm xơ vữa động mạch, mỗi người nên duy trì chỉ số huyết áp và mức cholesterol trong giới hạn bình thường, xây dựng thực đơn ăn uống tốt cho sức khỏe tim mạch, không hút thuốc lá chủ động và hít khói thuốc thụ động, tập luyện tối thiểu 30 phút mỗi ngày, kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ, đặc biệt là những người có yếu tố nguy cơ phình động mạch chủ. Khi thấy xuất hiện các dấu hiệu mất ý thức (ngất xỉu hoặc bất tỉnh), tụt huyết áp, nhịp tim nhanh, đau đột ngột, dữ dội ở ngực, bụng hoặc lưng, người bệnh cần đến bệnh viện ngay.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi