Vừa xuống sân bay Tân Sơn Nhất sau chuyến bay dài từ Mỹ về Việt Nam, anh Huy, 38 tuổi, Việt kiều Mỹ bất ngờ lên cơn đau quặn thận dữ dội do sỏi gây tắc nghẽn niệu quản.

Trước ngày về Việt Nam, anh Huy bị đau tức vùng hông lưng, nhưng chỉ uống thuốc giảm đau. Anh Huy là người chơi thể thao, khỏe mạnh, không uống rượu bia hay hút thuốc lá nên cũng không có thói quen khám sức khỏe định kỳ. “Tôi chủ quan cho đến khi cơn đau đến rất đột ngột, đau quằn quại đến mức không thể đứng vững”, anh nói.

Vừa xuống sân bay, anh Huy đau quặn thận nên đến một cơ sở y tế siêu âm, bác sĩ phát hiện anh có hai viên sỏi thận kích thước lớn. Sau khi tìm hiểu thông tin, anh quyết định đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM thăm khám và điều trị.

ThS.BS Nguyễn Tân Cương, Phó khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, cho biết kết quả chụp cắt lớp vi tính của người bệnh có sỏi 15 mm ở đoạn đầu niệu quản trái, thận trái ứ nước độ 1. Ngoài sỏi niệu quản, hình ảnh CT ghi nhận còn một viên sỏi khác nằm ở đài thận dưới, kích thước khoảng 12 mm. Sỏi kẹt niệu quản dẫn đến tắc nghẽn cấp tính, là nguyên nhân gây ra cơn đau quặn thận.

“Với những viên sỏi niệu quản có kích thước từ 1 cm trở lên, khả năng điều trị nội khoa thành công rất thấp nên cần phẫu thuật sớm để tránh biến chứng tổn thương thận. Trong trường hợp có sỏi niệu quản và sỏi thận cùng một bên thận, nên ưu tiên chọn phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn có thể giải quyết đồng thời cùng lúc như tán sỏi thận qua da hoặc nội soi ngược dòng tán sỏi bằng laser”, bác sĩ Cương nói.

Sau khi được tư vấn về lợi ích và nguy cơ phẫu thuật, anh Huy chọn phương pháp nội soi tán sỏi ngược dòng bằng ống soi mềm do không có vết mổ, ít biến chứng và thời gian hồi phục nhanh hơn so với tán sỏi qua da.

Bác sĩ Cương cùng êkip sử dụng ống soi mềm, siêu nhỏ, đường kính 7.5F (2.5 mm) – nhỏ hơn so với ống soi các thế hệ trước, đưa lên niệu quản dễ dàng. Đầu ống soi có thể bẻ cong linh hoạt lên đến gần 270 độ nên tiếp cận được sỏi ở vị trí khó trong đài thận mà không cần đặt ống thông JJ trước để làm rộng niệu quản, nhờ đó tiết kiệm thời gian và chi phí điều trị cho người bệnh. Khi tiếp cận sỏi, năng lượng laser được kích hoạt giúp phá vỡ sỏi thành những mảnh nhỏ li ti 1-2 mm, dễ dàng đi theo đường tiểu ra ngoài. Sau tán sỏi, người bệnh được đặt một ống thông JJ từ thận xuống bàng quang để bảo vệ niệu quản, làm giảm nguy cơ tắc nghẽn và giúp hồi phục tốt hơn.

Anh Huy chỉ nằm viện một đêm, cơn đau thận hoàn toàn chấm dứt. Ngày hôm sau, anh được bác sĩ cho xuất viện. Anh hài lòng với trải nghiệm khám chữa bệnh tại Việt Nam với thủ tục nhanh gọn, chi phí điều trị hợp lý, việc chẩn đoán và can thiệp cũng được thực hiện nhanh chóng, hiệu quả, và cho biết thêm nếu thực hiện điều trị tương tự tại Mỹ, chi phí có thể lên tới 30.000 – 50.000 USD nếu không có bảo hiểm, thời gian chờ phẫu thuật có thể kéo dài nhiều tháng với quy trình thăm khám và xét nghiệm phức tạp. Sau phẫu thuật, sức khỏe anh Huy nhanh chóng hồi phục trở lại gần như bình thường, anh cho biết sẽ tranh thủ quãng thời gian 3 tuần quý giá tại Việt Nam để ở bên gia đình.

Sỏi thận là bệnh lý sỏi tiết niệu thường gặp ở nam giới, trong độ tuổi từ 30-55, được hình thành từ các chất muối và khoáng chất quá bão hòa, lắng đọng ở bên trong thận hoặc đường tiết niệu. Những yếu tố làm tăng nguy cơ hình thành sỏi liên quan đến chế độ ăn như uống ít nước, thực phẩm chứa nhiều oxalat, nhiều muối… Ngoài ra, các yếu tố cơ địa như béo phì, tiền sử gia đình mắc sỏi thận hoặc bản thân đã từng mắc sỏi thận và một số bệnh lý về tiêu hóa, đái tháo đường, bệnh gout… cũng làm tăng nguy cơ sỏi thận.

Theo bác sĩ Cương, đa số sỏi thận phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng. Khi sỏi lớn, có biến chứng hoặc người bệnh đi kiểm tra sức khỏe mới phát hiện sỏi thận. Sỏi niệu quản là sỏi thận di chuyển xuống kẹt ở vị trí nào đó trong niệu quản, làm tắc nghẽn dòng nước tiểu từ thận xuống bàng quang, nên khởi phát cơn đau quặn thận, cơn đau dữ dội vùng hông lưng có thể kèm buồn nôn và tiểu máu. Sốt và ớn lạnh là dấu hiệu nhiễm khuẩn, một trong những biến chứng thường gặp của sỏi đường tiết niệu. Nếu không được điều trị kịp thời, sỏi thận có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm đài bể thận cấp, áp xe thận, nhiễm khuẩn máu và suy thận…

Sỏi thận nhỏ dưới 5 mm, có thể tự đào thải ra ngoài theo đường tự nhiên. Với sỏi thận kích thước từ 1 cm trở lên, điều trị nội khoa có hiệu quả rất thấp nên can thiệp bằng các phương pháp ít xâm lấn như tán sỏi ngoài cơ thể, tán sỏi nội soi ngược dòng hoặc tán sỏi qua da.

Để phòng ngừa sỏi tái phát, bác sĩ Cương lưu ý người bệnh cần uống đủ nước mỗi ngày, trung bình khoảng 2 – 2,5 lít hoặc nhiều hơn tùy thể trạng và mức độ vận động, lượng nước tiểu mỗi ngày từ 2 lít, hạn chế sự kết tinh của các chất tạo sỏi. Duy trì chế độ ăn uống cân đối, giảm muối, giảm thực phẩm giàu oxalat và purin, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây. Duy trì cân nặng hợp lý, vận động thể lực thường xuyên, tránh nhịn tiểu kéo dài và tuân thủ tái khám định kỳ.