Sau vài ngày sưng đau hai bên mang tai, Minh, 14 tuổi, sốt, tinh hoàn trái sưng đỏ, đau, bác sĩ xác định viêm tinh hoàn do biến chứng quai bị.

Ban đầu, Minh đau vùng góc hàm, sưng đau vùng mang tai hai bên. Gia đình đưa em đến một bệnh viện gần nhà, được chẩn đoán viêm tuyến nước bọt và điều trị bằng thuốc kháng viêm.

Vài ngày sau, tình trạng sưng vùng mang tai chưa hết hẳn, Minh bắt đầu sốt, tinh hoàn trái sưng và đau. Em tiếp tục được điều trị triệu chứng tại cơ sở y tế trước đó nhưng không thuyên giảm.

Sau gần một tuần kể từ khi khởi phát bệnh, gia đình đưa Minh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra. Lúc này, Minh còn sốt, tinh hoàn trái sưng đỏ, đau, kích thước khoảng 10 x 3 cm (bình thường chiều dài tinh hoàn khoảng 3 – 5 cm, chiều rộng 2 – 3 cm). Kết quả siêu âm ghi nhận tình trạng viêm không chỉ ở tinh hoàn mà còn ở mào tinh và thừng tinh bên trái, kèm tràn dịch tinh mạc; da bìu hai bên phù nề và hạch bẹn phản ứng viêm.

BS.CKI Trần Thị Thu Thảo, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, chẩn đoán Minh bị viêm tinh hoàn do quai bị. Bác sĩ đã kê thuốc điều trị triệu chứng, hướng dẫn theo dõi tình trạng sưng đau và hẹn Minh tái khám để đánh giá diễn tiến viêm tinh hoàn.

Theo bác sĩ Thảo, quai bị do virus gây ra, thường gây sưng đau tuyến mang tai một hoặc hai bên má, góc hàm sưng đau, có thể kèm sốt. Sau khi vào cơ thể, virus không chỉ gây viêm tuyến nước bọt mà còn có thể ảnh hưởng đến tinh hoàn, buồng trứng, tụy, màng não và não, một số trường hợp có thể ảnh hưởng thính giác. Trong đó, viêm tinh hoàn là biến chứng cần lưu ý ở nam giới, đặc biệt là trẻ ở tuổi dậy thì.

Khi biến chứng viêm tinh hoàn xảy ra, trẻ có thể sốt hoặc sốt trở lại, đau vùng bìu, một hoặc hai tinh hoàn sưng to, đau khi chạm vào, da bìu đỏ hoặc phù nề. Các triệu chứng ở tinh hoàn có thể xuất hiện sau biểu hiện sưng đau tuyến mang tai.

“Điều đáng lưu ý là khi triệu chứng sưng đau vùng mang tai bắt đầu giảm, phụ huynh có thể nghĩ trẻ đang hồi phục mà bỏ sót những biểu hiện bất thường xuất hiện sau đó ở tinh hoàn”, bác sĩ Thảo nói.

Bác sĩ cho biết phần lớn trường hợp được điều trị triệu chứng và theo dõi. Tuy nhiên, tình trạng viêm kéo dài có thể làm tinh hoàn teo nhỏ và ảnh hưởng chức năng sinh tinh ở một số trường hợp. Do đó, với trẻ trai ở tuổi dậy thì, bác sĩ không chỉ kiểm soát triệu chứng cấp tính mà còn cần theo dõi sự hồi phục của tinh hoàn sau viêm.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, trẻ có biểu hiện sưng đau bìu được thăm khám và siêu âm để phân biệt viêm tinh hoàn với các nguyên nhân gây đau bìu cấp khác. Tùy tình trạng, bác sĩ Nhi khoa phối hợp các chuyên khoa liên quan đánh giá tổn thương và theo dõi diễn tiến, nhằm phát hiện sớm những trường hợp cần can thiệp hoặc theo dõi lâu dài.

Bác sĩ Thảo khuyến cáo phụ huynh vẫn cần cho trẻ tiêm đầy đủ vaccine phòng quai bị nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế diễn tiến nặng và các biến chứng nếu không may nhiễm virus.

Khi trẻ sốt, sưng đau vùng mang tai hoặc góc hàm, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm để xác định nguyên nhân, không tự dùng thuốc kéo dài. Với bé trai, nhất là trẻ đã bước vào tuổi dậy thì, cần chú ý thêm các biểu hiện ở vùng bìu trong những ngày mắc bệnh và cả khi triệu chứng vùng mang tai đã giảm.

Quai bị lây qua dịch tiết đường hô hấp và tiếp xúc gần, do đó trẻ mắc bệnh cũng cần hạn chế tiếp xúc với người khác, không dùng chung vật dụng cá nhân và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

* Tên người bệnh đã được thay đổi