Bài test rối loạn giấc ngủ PSQI: Gợi ý cách thực hiện

Bài test rối loạn giấc ngủ PSQI có thể được ứng dụng để đánh giá chất lượng giấc ngủ. Vậy, bài kiểm tra này gồm những gì? Cách thực hiện và tính điểm thang đo PSQI như thế nào?

Thang điểm PSQI là gì?

Thang điểm PSQI (Pittsburgh Sleep Quality Index) là một bảng câu hỏi do người tham gia tự thực hiện để đánh giá các khía cạnh liên quan đến giấc ngủ trong vòng 1 tháng. Bài test rối loạn giấc ngủ này do các chuyên gia tại Đại học Pittsburgh phát triển và được công bố vào năm 1989. PSQI hiện được ứng dụng trong lâm sàng và nghiên cứu nhằm kiểm tra các rối loạn giấc ngủ, đồng thời xem xét những yếu tố ảnh hưởng đến giấc ngủ. (1)

Tại sao cần làm bài test?

Người tham gia có thể thực hiện test rối loạn giấc ngủ PSQI nhằm:

• Mục đích chính: đánh giá thói quen ngủ và chất lượng giấc ngủ, xác định nguy cơ mắc rối loạn giấc ngủ, ảnh hưởng của giấc ngủ đến khả năng tập trung khi thức.
• Ứng dụng trong lâm sàng:

• • Áp dụng cho những trường hợp bị mất ngủ, khó ngủ, dễ tỉnh giấc khi ngủ, mệt mỏi khi thức dậy, buồn ngủ quá mức vào ban ngày, có hành vi bất thường khi ngủ…
  • PSQI có thể là một phần trong quá trình đánh giá giấc ngủ toàn diện, kết hợp cùng những phương pháp khác như viết nhật ký giấc ngủ, đo đa ký giấc ngủ, chụp CT não…

• Ứng dụng trong nghiên cứu: tìm hiểu các yếu tố tác động đến giấc ngủ như thuốc, môi trường hoặc tâm lý.

Ưu điểm và nhược điểm

Bài test rối loạn giấc ngủ PSQI có các ưu điểm và nhược điểm như:

1. Ưu điểm

Thang điểm PSQI có những ưu điểm gồm:

• Thời gian thực hiện nhanh chóng, chỉ mất khoảng 5 – 10 phút
• Có thể áp dụng cho đa dạng đối tượng, không phân biệt độ tuổi và giới tính
• Độ tin cậy cao, được đánh giá nghiêm ngặt về tính hợp lý
• Thang đo hiện đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ, bao gồm tiếng Việt
• Có thể áp dụng cho người không có vấn đề sức khỏe và người gặp các vấn đề về giấc ngủ.

2. Nhược điểm

Những hạn chế của bài test rối loạn giấc ngủ PSQI:

• Tính chủ quan cao do phần lớn dựa vào cảm nhận của người thực hiện
• Thang đo còn thiếu các câu hỏi về sự mệt mỏi, ảnh hưởng của việc sử dụng các chất gây nghiện
• Không thể xác định nguyên nhân gây bệnh cụ thể
• Không thể thay thế các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu như đo đa ký giấc ngủ…

Bài test trắc nghiệm PSQI gồm những gì?

Bài test rối loạn giấc ngủ PSQI gồm 19 câu hỏi cho người tham gia tự trả lời và 5 câu hỏi phụ do người ngủ cùng (nếu có) thực hiện. Các câu hỏi được tổng hợp thành 7 thành phần, đánh giá những khía cạnh khác nhau của giấc ngủ gồm:

• Chất lượng giấc ngủ
• Độ trễ của giấc ngủ
• Thời lượng ngủ thực tế
• Hiệu quả của giấc ngủ
• Rối loạn giấc ngủ
• Ảnh hưởng của việc sử dụng thuốc đối với giấc ngủ
• Rối loạn chức năng vào ban ngày.

Các câu hỏi cụ thể trong bài trắc nghiệm

Những câu hỏi trong bài kiểm tra PSQI gồm:

1. Trong tháng qua, bạn đi ngủ vào lúc mấy giờ?
2. Trong tháng qua, mỗi đêm bạn thường mất bao lâu (tính bằng phút) để đi vào giấc ngủ?
3. Trong tháng qua, bạn thường thức dậy lúc mấy giờ vào buổi sáng?
4. Trong tháng qua, số giờ ngủ thật sự vào mỗi đêm là bao nhiêu? (không tính thời gian nằm trên giường nhưng còn thức)
5. Trong tháng qua, tần suất bạn gặp phải những vấn đề gây khó ngủ sau đây là bao nhiêu?

1. 1. Không thể ngủ được trong vòng 30 phút
   2. Thức dậy giữa đêm hoặc quá sớm
   3. Phải thức dậy để đi vệ sinh
   4. Khó thở
   5. Ho hoặc ngáy to khi ngủ
   6. Cảm thấy quá lạnh nên không ngủ được
   7. Cảm thấy quá nóng nên không ngủ được
   8. Gặp ác mộng
   9. Bị đau nên không ngủ được
   10. Những lý do khác

6. Bạn tự đánh giá chất lượng giấc ngủ trong tháng qua như thế nào?
7. Số lần sử dụng thuốc hỗ trợ giấc ngủ (kê đơn hoặc không kê đơn) trong tháng qua là bao nhiêu?
8. Trong tháng qua, có bao nhiêu lần bạn gặp khó khăn để giữ tỉnh táo khi lái xe, ăn uống hoặc tham gia các hoạt động xã hội?
9. Trong tháng qua, bạn gặp khó khăn như thế nào trong việc duy trì sự tỉnh táo để làm việc?
10. Bạn có người ngủ cùng không? Nếu có, hãy để người ngủ cùng trả lời những câu hỏi sau:

1. 1. Nghe tiếng ngáy to
   2. Có những khoảng ngưng thở khi ngủ
   3. Chân co giật hoặc cựa quậy khi ngủ
   4. Ngã khỏi giường do mất phương hướng khi ngủ
   5. Những vấn đề khác xảy ra khi ngủ và tần suất xuất hiện

Gợi ý cách làm bài test cụ thể

Khi thực hiện trắc nghiệm rối loạn giấc ngủ PSQI, người tham gia chủ động điền câu trả lời tương ứng với câu hỏi theo hướng dẫn của bác sĩ, chuyên gia về giấc ngủ, như sau:

• Câu 1 – 4: Điền khoảng thời gian tương ứng với thực tế.
• Câu 5, 7 và 8: Lựa chọn 1 trong 4 phương án Không có; Ít hơn 1 lần/tuần; 1 – 2 lần/tuần; Hơn 2 lần/tuần.
• Câu 6: Lựa chọn 1 trong 4 phương án Rất tốt; Khá tốt; Khá tệ; Rất tệ.
• Câu 9: Lựa chọn 1 trong 4 phương án Không có vấn đề; Chỉ xuất hiện nhẹ; Có vấn đề; Vấn đề đáng lưu tâm.

Tìm hiểu cách xem kết quả

Mỗi câu trả lời trong bài test rối loạn giấc ngủ PSQI được quy đổi thành điểm số từ 0 – 3 (theo mức độ từ nhẹ đến rất nghiêm trọng). Sau đó, điểm được tính vào 7 thành phần như sau:

Sau khi quy đổi điểm thành phần, bác sĩ cộng toàn bộ điểm số để cho ra kết quả cuối cùng. Điểm số thường dao động trong khoảng 0 – 21 điểm. Điểm dưới 5 thường liên quan đến chất lượng giấc ngủ tốt. Điểm trên 5 có thể cho thấy chất lượng giấc ngủ kém và cần kiểm tra thêm để xác định nguyên nhân chính xác.

Câu hỏi liên quan

Một số câu hỏi liên quan đến bài test rối loạn giấc ngủ PSQI như sau:

1. Bao lâu nên làm lại bài test PSQI?

Điều này tùy thuộc vào từng trường hợp. Thông thường, người bệnh có thể thực hiện khoảng 2 – 3 tháng/lần hoặc khi nhận thấy bất kỳ sự thay đổi nào liên quan đến thói quen ngủ thức theo chỉ định của bác sĩ.

2. Nếu điểm PSQI cao, có phải mất ngủ không?

Điểm bài test rối loạn giấc ngủ PSQI cao không nhất thiết do bệnh mất ngủ. Kết quả bài kiểm tra cao hơn 5 điểm chỉ phản ánh chất lượng giấc ngủ kém. Để xác định nguyên nhân chính xác, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các xét nghiệm như đo đa ký giấc ngủ…

Bài test rối loạn giấc ngủ PSQI có thể áp dụng cho nhiều đối tượng khác nhau. Qua đó đánh giá toàn diện các khía cạnh liên quan đến giấc ngủ, hỗ trợ xác định những rối loạn tiềm ẩn. Trong trường hợp cần thiết, người tham gia được bác sĩ chỉ định thực hiện thêm các kỹ thuật cận lâm sàng để đánh giá chính xác nguyên nhân gây rối loạn giấc ngủ và điều trị phù hợp.