Tê bì chân tay ở người tiểu đường: Nguyên nhân và cách chữa trị

Biến chứng thần kinh ngoại biên là một trong những biến chứng thường gặp ở người bệnh tiểu đường, với nhiều triệu chứng như: tê bì chân tay, cảm giác ngứa hoặc nóng rát, mất cảm giác ở chân… Dưới đây là những thông tin về tình trạng tê bì chân tay ở người tiểu đường, được bác sĩ CKI Phạm Thị Thu Hà, Trưởng đơn vị Bàn chân, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, chia sẻ.

Tê bì chân tay ở người tiểu đường là gì?

Tê bì chân tay ở người tiểu đường là dấu hiệu của biến chứng thần kinh ngoại biên. Các triệu chứng của biến chứng thần kinh ngoại biên thường xuất hiện ở người bệnh tiểu đường lâu năm (khoảng 50 tuổi trở lên). Người bệnh có thể không nhận thấy bất cứ dấu hiệu nào bất thường cho đến khi tình trạng tổn thương đã nghiêm trọng.

Nguyên nhân gây tê bì chân tay ở người tiểu đường

Nguyên nhân gây tê bì chân tay ở người tiểu đường là do biến chứng thần kinh ngoại biên. Biến chứng thần kinh ở người bệnh tiểu đường là sự kết hợp của tổn thương dây thần kinh và tổn thương mạch máu nhỏ nuôi dưỡng dây thần kinh đó, do tình trạng đường huyết cao tăng cao kéo dài.

• Tổn thương dây thần kinh: lượng đường trong máu cao trong thời gian dài sẽ làm tổn thương các dây thần kinh, khiến chức năng của chúng bị suy giảm (nhất là các dây thần kinh ở tay và chân) và không thực hiện đúng chức năng dẫn truyền tín hiệu cảm giác.
• Tổn thương mạch máu nuôi dây thần kinh: đường huyết cao làm xơ vữa động mạch, gây tắc hoàn toàn hoặc 1 phần của 1 hoặc nhiều động mạch ngoại vi, từ đó giảm lưu lượng máu nuôi dây thần kinh. Dây thần kinh bị thiếu oxy và dưỡng chất sẽ dần thoái hóa.
• Rối loạn chuyển hóa dinh dưỡng thần kinh: đường huyết cao làm gián đoạn quá trình hấp thu và sử dụng các vitamin nhóm B (nhất là vitamin B1, B6, B12) – là những dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của hệ thần kinh. Thiếu hụt các vitamin này khiến tình trạng tê bì chân tay ở người bệnh tiểu đường nghiêm trọng hơn.

Hút thuốc lá, uống rượu bia, cao huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc béo phì là những yếu tố nguy cơ làm tăng tình trạng tê bì chân tay ở người tiểu đường.

Triệu chứng nhận biết tê bì chân tay do tiểu đường

Biến chứng thần kinh ngoại biên thường bắt đầu từ bàn chân và chân, sau đó ảnh hưởng đến bàn tay và cánh tay. Các triệu chứng thường nặng hơn vào ban đêm, gồm: (1)

• Mất cảm giác khi tiếp xúc với nhiệt độ nóng, lạnh hoặc khi bị tổn thương.
• Cảm giác tê, kiến bò, nóng rát ở đầu ngón tay, ngón chân.
• Đau nhức hoặc chuột rút ở bàn tay, bàn chân.
• Da khô, dễ bong tróc, dễ bị bầm tím.
• Giảm khả năng phối hợp động tác và thăng bằng.

Biến chứng thần kinh ngoại biên là yếu tố quan trọng làm tăng nguy cơ tổn thương bàn chân ở người bệnh đái tháo đường, với các vấn đề như loét, nhiễm trùng bàn chân, tổn thương xương khớp…

Chẩn đoán tình trạng tê bì ở người tiểu đường

Để chẩn đoán tình trạng tê bì ở người tiểu đường, bác sĩ sẽ tìm hiểu tiền sử bệnh tiểu đường và mức độ kiểm soát đường huyết của người bệnh. Bên cạnh đó, người bệnh được khám lâm sàng:

• Kiểm tra cảm giác ở tay, chân.
• Đo vận tốc sóng mạch.
• Đo điện cơ (EMG) để đánh giá chức năng thần kinh.
• Xét nghiệm máu để kiểm tra mức vitamin B12, chức năng thận và các yếu tố nguy cơ khác.

Cách chữa tê bì chân tay ở người tiểu đường

Người bệnh tiểu đường nên kiểm soát đường huyết đường huyết ổn định thông qua chế độ ăn uống hợp lý, tập thể dục thường xuyên. Cần duy trì lịch tái khám thường xuyên với bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để kịp thời phát hiện và kiểm soát biến chứng ở giai đoạn sớm. Tùy theo mức độ biến chứng và các triệu chứng lâm sàng của người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp điều trị như:

• Sử dụng thuốc thuốc giảm đau thần kinh: các thuốc như gabapentin, pregabalin hoặc amitriptyline để giảm triệu chứng tê bì và đau nhức. Ngoài ra bác sĩ có thể chỉ định người bệnh sử dụng các loại kem bôi, thuốc mỡ, miếng dán và bình xịt có chứa lidocaine, capsaicin hoặc các chất gây tê khác để giúp giảm đau.
• Bổ sung vitamin B12 để hỗ trợ chức năng thần kinh.
• Tập vật lý trị liệu để cải thiện sức mạnh cơ bắp và tăng khả năng vận động.

Chăm sóc người tiểu đường bị tê bì chân tay

Mục tiêu chăm sóc cho người bệnh tiểu đường là kiểm soát đường huyết trong phạm vi mục tiêu để ngăn ngừa và kiểm soát tổn thương thần kinh. Người bệnh cần lưu ý:

• Có chế độ ăn uống lành mạnh: bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt để cung cấp dinh dưỡng cho cơ thể, đồng thời hạn chế các thực phẩm chứa chất béo xấu, tinh bột hấp thu nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, đồ ngọt…
• Tập thể dục đều đặn: tăng cường hoạt động thể chất giúp cải thiện tuần hoàn máu và chức năng thần kinh.
• Tránh hút thuốc, hạn chế uống rượu, bia, bổ sung vitamin B12 theo chỉ định của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để bảo vệ hệ thần kinh.
• Tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường.

Ngoài ra, người bệnh cần chăm sóc bàn chân hàng ngày để phát hiện sớm tổn thương và điều trị kịp thời:

• Kiểm tra bàn chân xem có vết xước, chai, rộp, khô nứt, đỏ, nóng… bất thường nào không. Nếu có, cần sớm đến bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để được xử lý.
• Vệ sinh bàn chân với xà phòng và nước ấm. Có thể dùng kem dưỡng ẩm nếu da chân quá khô, nhưng không thoa vào kẽ ngón.
• Cắt móng tay, móng chân thường xuyên. Cắt ngang, không cắt hình vòm và tránh cắt quá sát vào da.
• Luôn mang giày, dép, tất ngay cả khi trong nhà. Chọn giày vừa vặn, êm, không bó sát hoặc cấn chân.

Biến chứng tê bì chân tay do tiểu đường

Người bệnh tiểu đường có biến chứng thần kinh gây tê bì chân tay có thể dẫn đến nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng như:

1. Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

Tê bì chân tay khiến người bệnh khó chịu, giảm khả năng vận động và sự linh hoạt của chân, tay.

2. Nguy cơ nhiễm trùng, hoại tử nặng

Tổn thương thần kinh có thể gây mất cảm giác ở tay, chân. Người bệnh có thể không nhận biết được các tổn thương, vết cắt, xước…, nhất là ở bàn chân, do đó không kịp thời phát hiện và điều trị, dẫn đến vết thương nhiễm trùng, loét và gây hoại tử (biến chứng bàn chân đái tháo đường). Tình trạng hoại tử nặng có thể phải cắt cụt chi.

Phòng ngừa người tiểu đường tê bì chân tay

Để phòng ngừa tình trạng tê bì chân tay ở người tiểu đường do biến chứng thần kinh ngoại biên, người bệnh cần kiểm soát tốt đường huyết. Cần xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh, kiểm soát cân nặng, huyết áp, mỡ máu, kết hợp với chế độ vận động đều đặn, hợp lý. Ngoài ra, người bệnh nên duy trì lịch tái khám với bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường để kiểm soát bệnh hiệu quả, kìm hãm các biến chứng.

Tê bì chân tay ở người tiểu đường là triệu chứng phổ biến của biến chứng thần kinh đái tháo đường, có nguyên nhân từ tình trạng đường huyết cao kéo dài. Do đó, người bệnh cần duy trì và kiểm soát đường huyết ổn định theo chỉ định của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường, đồng thời nên đến khám với bác sĩ nếu có bất cứ dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe.