Phôi ngày 6 là những phôi cần đến 6 ngày mới đạt đến trạng thái phôi nang thay vì 5 ngày như bình thường. Vậy khi nào cần làm sàng lọc phôi ngày 6? Có phải mọi phôi ngày 6 cần được sinh thiết? Bác sĩ Trần Ngọc Vân Anh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Quận 8 sẽ chia sẻ chi tiết về tác dụng, ưu điểm, quy trình sàng lọc phôi ngày 6 trong bài viết dưới đây.
Khi có chỉ định xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (Pre-implantation genetic testing – PGT), phôi nang ngày 5 hoặc ngày 6 sẽ được sinh thiết. Khoảng 5-8 tế bào ở lớp ngoài (lớp tế bào sẽ phát triển thành nhau và ối) sẽ được lấy ra để làm xét nghiệm, nhằm phát hiện các bất thường về di truyền ở phôi trong giai đoạn sớm.
Tương tự như phôi ngày 5, chỉ định sàng lọc phôi ngày 6 được đưa ra dựa trên tình trạng bệnh sử của vợ chồng vô sinh, quá trình điều trị IVF trước đó của bệnh nhân và chất lượng phôi. Hiện nay một số phương pháp sàng lọc phôi được áp dụng gồm:
Phôi nang ngày 6 sẽ đạt đến giai đoạn phát triển tương đương phôi ngày 5 và sẵn sàng cho quá trình thoát màng. Ở giai đoạn này, phôi có thể đạt tới 100-200 tế bào, vì vậy việc lấy 5-8 tế bào để thực hiện sàng lọc phôi tiền làm tổ không ảnh hưởng đến sự phát triển của phôi.
Điều này cũng giúp đảm bảo kết quả xét nghiệm di truyền chính xác hơn, giảm nguy cơ sai lệch do mẫu không đủ đại diện. Ngược lại, phôi ngày 3 chỉ mới đạt khoảng 7-10 tế bào; việc lấy 1-2 tế bào để sinh thiết ở giai đoạn này có thể gây tổn hại đến khả năng phát triển và đậu thai của phôi.
Theo bác sĩ Vân Anh, phôi ngày 3 thường có tỷ lệ phôi khảm cao hơn, dẫn đến việc mẫu tế bào lấy ra không thể phản ánh đầy đủ tình trạng di truyền của toàn phôi. Do đó, kết quả xét nghiệm di truyền tiền làm tổ ở phôi ngày 3 cũng có độ sai lệch cao hơn so với phôi ngày 5, 6, khi tính ổn định và chất lượng phôi được đánh giá tốt hơn.
Phôi ngày 6 vẫn có thể sàng lọc, nhưng quyết định nên sàng lọc phôi ngày 6 hay không cần dựa vào nhiều tiêu chí khác nhau. Nếu số lượng phôi ngày 6 ít, hình thái phôi bình thường và bố/mẹ không thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể không đưa ra chỉ định sinh thiết phôi ngày 6. (1)
Việc sàng lọc phôi ngày 6 có thể đem lại lợi ích trong việc phát hiện các bất thường nhiễm sắc thể trước khi chuyển phôi. Mặc dù vậy, phôi ngày 6 vẫn có tiềm năng phát triển và mang lại cơ hội thụ thai thành công. Do đó khi nhận kết quả đánh giá phôi ngày 6, người bệnh không cần quá lo lắng cũng như không bắt buộc phải sinh thiết phôi. Sàng lọc phôi ngày 6 có thể được thực hiện nếu chuyên viên phôi học kiểm tra, đánh giá phôi có đủ tế bào lá nuôi để làm sinh thiết.
>> Xem thêm: Quy trình nuôi phôi ngày 6
Trong trường hợp có chỉ định sàng lọc phôi ngày 6, quy trình sàng lọc phôi ngày 6 diễn ra như sau:
Điều kiện tiên quyết để làm sinh thiết phôi và sàng lọc/chẩn đoán tiền làm tổ là cần chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán. Tại IVF Tâm Anh, quy trình này sẽ diễn ra như sau:
Đối với phôi ngày 6, quy trình sinh thiết phôi làm sàng lọc tiền làm tổ tương tự với quy trình sinh thiết phôi ngày 5. Tại IVF Tâm Anh, phôi thường được nuôi đến ngày 5, giai đoạn phôi nang, vì số lượng tế bào nhiều hơn và chất lượng mẫu sinh thiết tốt hơn. Phôi nang ngày 5 có nhiều tế bào được phân chia rõ ràng, với tế bào lá nuôi (TE) ở bên ngoài và khối tế bào mầm (ICM) bên trong. Ở giai đoạn này, phôi có thể tự thoát màng một phần, giúp quá trình sinh thiết an toàn hơn và không ảnh hưởng đến sự phát triển của phôi trong tương lai;
Kỹ thuật sinh thiết phôi làm sàng lọc tiền làm tổ là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, ít nhiều tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến chất lượng phôi. Tuy nhiên hiện nay nhiều trung tâm hỗ trợ sinh sản uy tín đã có thể thực hiện kỹ thuật phức tạo này. Do đó vợ chồng vô sinh điều trị IVF có chỉ định làm sàng lọc phôi không nên quá lo lắng.
Hiện nay, chưa có báo cáo y khoa nào cho thấy trẻ em sinh ra từ phôi đã trải qua sinh thiết gặp các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng liên quan đến gen. Tuy nhiên, một nhược điểm của quy trình sinh thiết phôi là cần thời gian để chờ kết quả phân tích di truyền, dẫn đến việc phôi phải được trữ đông trong thời gian chờ đợi.
Quy trình đông – rã phôi luôn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương tế bào, dẫn đến khả năng phôi bị thoái hóa. Theo một số thống kê, khoảng 5% phôi sau sinh thiết có nguy cơ bị tổn thương hoặc thoái triển. Tuy nhiên, tại IVF Tâm Anh, nhờ đội ngũ chuyên gia phôi học giàu kinh nghiệm cùng trang thiết bị và kỹ thuật tiên tiến, tỷ lệ phôi bị thoái hóa khi trữ – rã chỉ còn khoảng 1% và tỷ lệ phôi sống sót lên đến 99%.
Bác sĩ Vân Anh nhấn mạnh rằng sinh thiết phôi không thể phát hiện hết mọi bệnh lý mà phôi và thai nhi có thể gặp phải, mà chỉ có tác dụng sàng lọc các dị tật hoặc bệnh lý liên quan đến di truyền.
Do đó, việc thực hiện sàng lọc phôi không loại trừ được khả năng thai nhi mắc các dị tật khác trong quá trình phát triển, hoặc các bệnh lý do nhiễm trùng trong thời gian người mẹ mang thai. Vì vậy, các bà mẹ vẫn cần duy trì việc thăm khám định kỳ và thực hiện các sàng lọc trước sinh như một thai kỳ bình thường để đảm bảo sức khỏe cho thai nhi.
Kết quả sàng lọc phôi ngày 6 sẽ được thông báo đến các cặp đôi sau 10-14 ngày. Tuy nhiên một số trường hợp phân tích gen di truyền phức tạp hơn sẽ cần nhiều thời gian hơn, dẫn đến thời gian trả kết quả có thể lâu hơn, khoảng 14-21 ngày.
Sinh thiết phôi ngày 6 giúp sàng lọc tiền làm tổ các bất thường về mặt di truyền, bao gồm số lượng, cấu trúc nhiễm nhiễm sắc thể cũng như các bệnh lý đơn/đa gen cho phôi trước chuyển phôi vào buồng tử cung của người phụ nữ.
Phôi ngày 6 chất lượng tốt và khá được đánh giá có tiềm năng làm tổ cao, song do quá trình phân chia tế bào chậm hơn so với chuẩn phôi nang nên tiềm ẩn nguy cơ bất thường phôi. Do đó đối với các trường hợp nghi ngờ bất thường phôi hoặc vợ chồng vô sinh đang điều trị IVF thuộc nhóm nguy cơ cao cần trao đổi thêm với bác sĩ điều trị về vấn đề sàng lọc phôi tiền làm tổ.
Sàng lọc phôi ngày 6 nhằm phát hiện các bất thường nhiễm sắc thể, gen di truyền ảnh hưởng nhằm lựa chọn chuyển các phôi bình thường vào tử cung người phụ nữ, tối ưu cơ hội mang thai thành công. Tỷ lệ phát hiện các vấn đề bất thường trên phôi ngày 6 lên đến 97%, quá trình sàng lọc không thể phát hiện mọi bất thường nhiễm sắc thể của phôi. Do đó kết quả sàng lọc phôi chỉ mang tính tham khảo, là cơ sở để bác sĩ đưa ra các chỉ định phù hợp.
Bác sĩ Vân Anh nhấn mạnh kết quả sàng lọc phôi ngày 6 tốt không đảm bảo phôi sẽ làm tổ thành công. Phôi làm tổ thành công phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác gồm sức khỏe thể chất, tinh thần của người phụ nữ, độ dày và hình ảnh niêm mạc, không ghi nhận bất thường để sẵn sàng tiếp nhận phôi vào làm tổ, chế độ dinh dưỡng, lối sống của người phụ nữ sau chuyển phôi…
Như bác sĩ Vân Anh chia sẻ, phôi ngày 5 phát triển chậm cần nuôi lên ngày 6 để đạt đến trạng thái phôi nang. Bản thân phôi phân chia tế bào chậm hơn bình thường có thể là dấu hiệu cho thấy nguy cơ phôi có những bất thường nhiễm sắc thể, gen di truyền. Đối với trường hợp nguy cơ cao, chỉ định sinh thiết phôi làm sàng lọc tiền làm tổ là kỹ thuật giúp phát hiện sớm các rủi ro liên quan bất thường nhiễm sắc thể trong phôi.
Sàng lọc phôi không thể phát hiện tất cả các bất thường nhiễm sắc thể, gen trong phôi. Tuy nhiên kỹ thuật này vẫn cung cấp các thông tin quan trọng để bác sĩ đưa ra quyết định nên chuyển phôi ngày 6 hay không. Do đó, các cặp vợ chồng vô sinh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được tư vấn chi tiết hơn về quy trình sàng lọc phôi.
Nếu có thắc mắc về quy trình sàng lọc phôi ngày 6, khách hàng có thể gửi câu hỏi về Hộp thư tư vấn hoặc liên hệ với hệ thống BVĐK Tâm Anh để được đặt lịch khám với các chuyên gia, bác sĩ đầu ngành:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là những thông tin liên quan đến quá trình sàng lọc phôi ngày 6. Hiện nay, IVF Tâm Anh là một trong những trung tâm hỗ trợ sinh sản uy tín, với độ ngũ y bác sĩ đầu ngành, chuyên viên phôi học giàu kinh nghiệm và hệ thống công nghệ có thể thao tác một số kỹ thuật hiện đại trong thụ tinh ống nghiệm, góp phần tăng tỷ lệ thành công cho các cặp vợ chồng vô sinh điều trị IVF.
![Phân loại phôi IVF: Vai trò, tiêu chí đánh giá và quy trình [A-Z]](https://tamanhhospital.vn/wp-content/uploads/2024/12/phan-loai-phoi-ivf.jpg)
