Niêm mạc tử cung (nội mạc tử cung) là lớp mô mềm mại bao phủ bề mặt tử cung, đóng vai trò tiếp nhận và nuôi dưỡng phôi thai nếu có sự thụ thai xảy ra. Mỗi tháng, dưới sự điều hòa của nội tiết tố, niêm mạc tử cung sẽ liên tục thay đổi độ dày theo từng giai đoạn chu kỳ kinh nguyệt. Khi trứng không được thụ tinh, lớp nội mạc sẽ bong tróc và đẩy ra ngoài cơ thể qua âm đạo, tạo thành hiện tượng kinh nguyệt.
Nhiều chị em cho rằng niêm mạc tử cung dày là sắp có kinh, liệu điều này có đúng? ThS.BS Phan Hà Minh Hạnh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (cơ sở P.Chánh Hưng) sẽ giải đáp chi tiết trong bài viết sau.
Sự thay đổi độ dày niêm mạc tử cung sẽ diễn ra như sau:
Ngay sau khi sạch kinh, dưới tác động của hormone estrogen, nội mạc tử cung bắt đầu tái tạo và dày lên. Sự thay đổi này nhằm chuẩn bị một “lớp nền” phù hợp đến tiếp nhận trứng đã thụ tinh vào làm tổ. Ở giai đoạn này, độ dày niêm mạc dao động 8-12mm, mạch máu và các tuyến bên trong nội mạc bắt đầu phát triển nhưng chưa đạt đến mức hoàn thiện. Do đó ở giai đoạn này, nội mạc tử cung chưa đủ điều kiện để tiếp nhận phôi vào làm tổ. (1)
Sau khi trứng rụng, hoàng thể hình thành và bắt đầu tiết hormone progesterone. Hormone này tiếp tục kích thích nội mạc tử cung dày thêm và chuyển sang trạng thái tiết chế, trở nên mềm mại hơn, giàu glycogen và mạch máu nhằm tạo điều kiện tối ưu cho phôi làm tổ và phát triển. Lúc này, độ dày niêm mạc tử cung có thể đạt 12-16 mm.
Nếu trứng không được thụ tinh, hoàng thể thoái hóa khiến cơ thể không còn sản xuất progesterone nữa, nồng độ estrogen giảm đột ngột khiến lớp niêm mạc bong ra, dẫn đến hiện tượng hành kinh. Sau khi quá trình này hoàn tất, niêm mạc lại tiếp tục được tái tạo, bắt đầu chu kỳ kinh nguyệt mới.
Niêm mạc tử cung dày có thể là dấu hiệu sắp có kinh, đặc biệt vào cuối chu kỳ kinh nguyệt. Thực tế trong chu kỳ kinh nguyệt bình thường, nội mạc tử cung sẽ dày lên dưới tác động của hormone estrogen và progesterone nhằm chuẩn bị cho quá trình phôi làm tổ. Nếu không có thai, sự sụt giảm hormone progesterone khiến niêm mạc bong ra, gây ra hiện tượng hành kinh.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nội mạc tử cung dày là dấu hiệu sắp có kinh nguyệt. Ở một số trường hợp, niêm mạc tử cung dày có liên quan đến rối loạn nội tiết, tăng sản nội mạc tử cung, polyp hoặc u xơ tử cung. Để đưa ra chẩn đoán chính xác nguyên nhân, bác sĩ sẽ đánh giá thêm dựa trên các yếu tố như thời điểm chu kỳ, triệu chứng đi kèm và có thể chỉ định thêm các xét nghiệm, phương pháp cận lâm sàng cần thiết khác.
Độ dày lớp nội mạc tử cung chịu tác động của nhiều yếu tố như nội tiết, bệnh lý. Những yếu tố này có thể gây ra tình trạng niêm mạc tử cung mỏng hoặc dày bất thường, ảnh hưởng đến khả năng thụ thai thành công ở người phụ nữ. (2)
Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nội mạc tử cung gồm:
Dữ liệu cho thấy độ dày niêm mạc tử cung mỏng nhất vào giai đoạn hành kinh, dao động 1-4mm. Ngày sau khi sạch kinh tức đầu chu kỳ kinh, độ dày nội mạc tăng lên, nằm trong khoảng 3-5mm.
Độ dày nội mạc tử cung tối ưu để phôi làm tổ sẽ dao động 8-14mm. Tuy nhiên ở một số trường hợp ngay cả trong giai đoạn hoàng thể, độ dày niêm mạc tử cung dưới 7mm, được xem là quá mỏng và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phôi làm tổ, tăng nguy cơ sảy thai sớm. Trong những tình huống này, bác sĩ sẽ tư vấn điều trị hỗ trợ sinh sản, chuẩn bị niêm mạc bằng các kỹ thuật hỗ trợ như bơm huyết tương giàu tiểu cầu PRP, chuyển phôi trữ đông nhằm tăng khả năng phôi làm tổ thành công.
Bác sĩ Phan Hà Minh Hạnh lưu ý phụ nữ vô sinh do nguyên nhân niêm mạc tử cung mỏng cần tuân thủ các hướng dẫn trong phác đồ điều trị nhằm đạt kết quả thành công khi chuyển phôi, tối đa cơ hội mang thai và sinh con khỏe mạnh.
Nội mạc tử cung đóng vai trò là “mảnh đất màu mỡ” cung cấp các dưỡng chất thiết yếu để thai nhi phát triển. Nếu nội mạc tử cung người mẹ không “đẹp” sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đậu thai. Chính vì vậy việc chuẩn bị niêm mạc trước chuyển phôi trong điều trị thụ tinh ống nghiệm đóng vai trò quan trọng.
Để cải thiện chất lượng niêm mạc tử cung, chị em cần lưu ý:
Lưu ý: Các phương pháp trên không thay thế phác đồ canh niêm mạc để chuyển phôi. Do đó chị em cần tuân thủ các hướng dẫn điều trị mà bác sĩ chỉ định. Tuyệt đối không tự ý bổ sung nội tiết hoặc thay đổi liều lượng thuốc.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, niêm mạc tử cung dày là sắp có kinh, hoặc cũng không loại trừ khả năng liên quan đến các bất thường phụ khoa khác. Nếu kết quả siêu âm cho thấy lớp nội mạc dày một cách bất thường, chị em nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và xử trí kịp thời. Việc thăm khám đúng lúc, chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản mà còn rút ngắn thời gian điều trị, nâng cao hiệu quả chăm sóc.
