Lạc nội mạc tử cung là một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nữ giới, chiếm tỷ lệ 15-25%. Đây là bệnh lý không chỉ gây đau đớn, rối loạn chu kỳ kinh nguyệt khiến chất lượng sống của người bệnh bị suy giảm, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản. Vậy phụ nữ bị lạc nội mạc tử cung có làm IVF được không? Tỷ lệ thành công có cao không? BS.CKI Nguyễn Thị Thạch Thảo, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp trong bài viết sau.
Thông thường, ở phụ nữ khỏe mạnh, lớp nội mạc tử cung sẽ dày lên sau mỗi chu kỳ và bong ra theo kinh nguyệt nếu không có thai. Ở người bị lạc nội mạc tử cung, các mô lạc nội mạc phát triển lạc chỗ, có thể xuất hiện tại cơ tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng, cùng đồ, trực tràng… Các mô này vẫn chịu ảnh hưởng của nội tiết và chảy máu vào mỗi chu kỳ kinh nguyệt, nhưng máu không thể thoát ra ngoài như kinh nguyệt bình thường. Kết quả là máu và mô lạc chỗ bị tích tụ lại, hình thành u nang, viêm dính vùng chậu, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản. (1)
Tùy thuộc vào vị trí hình thành mô lạc nội mạc tử cung và loại viêm, sẹo gây ra, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai của người phụ nữ. Lạc nội mạc tử cung có thể cản trở quá trình rụng trứng, gây tắc nghẽn ống dẫn trứng, gây tổn thương cho giao tử/phôi trùng khi tiếp xúc với môi trường bất lợi. Thậm chí ngay cả khi phôi đã làm tổ thành công vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao sảy thai sớm.
Phụ nữ bị lạc nội mạc tử cung vẫn có thể làm IVF và mang thai thành công. Trên thực tế, thụ tinh ống nghiệm là một trong những phương pháp hỗ trợ sinh sản hiệu quả để điều trị vô sinh cho những trường hợp bị lạc nội mạc tử cung. Tại IVF Tâm Anh, không ít trường hợp bệnh nhân bị lạc nội mạc tử cung làm thụ tinh ống nghiệm và mang thai thành công, sinh con khỏe mạnh.
Tuy nhiên phác đồ điều trị sẽ có sự khác biệt giữa từng trường hợp, phụ thuộc vào các yếu tố như tình trạng bệnh, đặc điểm tử cung, chất lượng trứng, tuổi tác của người mẹ, bệnh lý đi kèm… Do đó người bệnh cần thăm khám, thực hiện cận lâm sàng để bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, từ đó đưa ra hướng điều trị cá thể hóa, phù hợp với thể trạng người bệnh.
Tỷ lệ IVF thành công ở những trường hợp vô sinh do lạc nội mạc tử cung vẫn còn vướng nhiều tranh luận, chưa có sự thống nhất giữa các trung tâm. (2)
Một số nghiên cứu chỉ ra rằng những bệnh nhân lạc nội mạc tử cung có kết quả điều trị IVF thành công tương đương với những người vô sinh do nguyên nhân khác. Tuy nhiên, một số khác chỉ ra rằng tình trạng lạc nội mạc tử cung, đặc biệt ở những trường hợp nghiêm trọng có thể làm giảm tỷ lệ có thai và sinh con sống sau IVF.
Nghiên cứu của Chenyi Zhong và cộng sự năm 2021, đánh giá trên 330 trường hợp phụ nữ bị lạc nội mạc tử cung với tỷ lệ trẻ sinh sống giữa các nhóm điều trị có sự khác biệt lớn. Theo đó những trường hợp được điều trị có tỷ lệ trẻ sinh sống cao hơn (điều trị sớm: 43,6%, điều trị muộn: 46,3%) so với nhóm không điều trị (27,7%). Điều này cho thấy việc chủ động thăm khám, điều trị lạc nội mạc tử cung có thể cải thiện đáng kể kết quả điều trị thụ tinh ống nghiệm.
Bên cạnh so sánh giữa nhóm điều trị và không điều trị, giai đoạn bệnh cũng là yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ điều trị IVF thành công. Một nghiên cứu công bố năm 2012 cho thấy bệnh nhân bị lạc nội mạc tử cung mức độ nghiêm trọng thường có tỷ lệ chuyển phôi thành công thấp hơn so với nhóm người bệnh chỉ bị lạc nội mạc tử cung nhẹ. Từ đó có thể thấy rõ tổn thương do lạc nội mạc tử cung gây ra ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp nhận phôi của niêm mạc cũng như tỷ lệ điều trị IVF thành công.
Nhìn chung, tỷ lệ chuyển phôi thành công ở người bệnh bị lạc nội mạc tử cung sẽ có sự khác biệt nhất định dựa vào các yếu tố khác như tuổi tác người phụ nữ, mức độ tổn thương nội mạc tử cung, bệnh lý nền kèm theo, số lượng và chất lượng trứng… Do đó khi nhận chẩn đoán bị lạc nội mạc tử cung hoặc có các triệu chứng như đau bụng kinh dữ dội, rối loạn kinh nguyệt, mong con trong thời gian dài… người bệnh cần đi khám và tư vấn điều trị hỗ trợ sinh sản chuyên sâu để có phác đồ điều trị cá thể hóa, tối ưu khả năng thành công.
Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng làm thụ tinh ống nghiệm thành công ở bệnh nhân bị lạc nội mạc tử cung bao gồm mức độ tổn thương, tuổi tác của người mẹ, bệnh lý nền kèm theo, chất lượng phôi, tay nghề bác sĩ, cơ sở vật chất và kỹ thuật hiện đại của trung tâm Hỗ trợ sinh sản.
Theo Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM, lạc nội mạc tử cung được chia thành 4 giai đoạn, cụ thể:
Vị trí mô lạc nội mạc tử cung cũng ảnh hưởng đến kết quả điều trị IVF:
Dù mang thai tự nhiên hay bằng phương pháp hỗ trợ sinh sản, tuổi tác sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mang thai của người phụ nữ. Tuổi càng trẻ, số lượng và chất lượng trứng càng cao, giúp tăng cơ hội có phôi chất lượng tốt, sinh con khỏe mạnh.
Việc điều trị chậm trễ, nhất là đối với các trường hợp vô sinh lâu năm hoặc có các yếu tố bệnh lý phức tạp như người chồng bị tinh trùng yếu, tỷ lệ phân mảnh tinh trùng cao, người vợ bị lạc nội mạc tử cung thể nặng kèm các bệnh lý khác sẽ làm giảm khả năng đáp ứng điều trị. Hơn nữa, theo thời gian, số lượng và chất lượng trứng người phụ nữ càng suy giảm. Vì vậy việc thăm khám và điều trị sớm cho phép bác sĩ có thêm nhiều lựa chọn điều trị, lên phác đồ cá thể hóa, tận dụng thời điểm khả năng sinh sản còn tốt nhất để nâng cao khả năng điều trị thành công.
Quá trình điều trị IVF sẽ trải qua nhiều bước chuyên sâu đòi hỏi bác sĩ giỏi chuyên môn, dày dạn kinh nghiệm lâm sàng. Đặc biệt trong các trường hợp khó do lạc nội mạc tử cung thể nặng hoặc đi kèm nhiều vấn đề sức khỏe khác, bác sĩ sẽ quyết định nên áp dụng phương pháp, kỹ thuật hỗ trợ nào vào quá trình điều trị, hướng đến canh niêm mạc “đẹp” để chuyển phôi… từ đó nâng cao khả năng điều trị IVF thành công.
Thực tế cho thấy, làm IVF tại các trung tâm Hỗ trợ sinh sản uy tín có các chuyên gia giỏi và trang thiết bị hiện đại hỗ trợ sẽ giảm rủi ro tổn thương trong quá trình kích thích buồng trứng, chọc hút trứng…
Trong thụ tinh ống nghiệm, trứng và tinh trùng sẽ được thụ tinh bên ngoài cơ thể người phụ nữ. Chính vì vậy môi trường nuôi cấy trong phòng lab trung tâm Hỗ trợ sinh sản cần được kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm, khả năng vô trùng. Ngay cả hạt bụi, nấm mốc, vi khuẩn hay virus đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của phôi.
Tiêu chuẩn phòng sạch trong phòng lab trung tâm hỗ trợ sinh sản là một trong những yếu tố kỹ thuật quan trọng bậc nhất quyết định đến khả năng tạo phôi thành công. Bên cạnh cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ chuyên viên phôi học cũng cần được đào tạo chuyên sâu để tuân thủ nghiêm ngặt quy trình thao tác.
Tại Việt Nam, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh là một trong số ít đơn vị có hệ thống phòng lab siêu sạch đạt chuẩn quốc tế ISO 5, đảm bảo điều kiện tối ưu cho quá trình tạo – nuôi cấy phôi. Lab phôi học được thiết kế đặc thù đóng vai trò trọng yếu vào kết quả điều trị IVF.
Trung tâm được trang bị hệ thống tủ nuôi cấy phôi Timelapse có gắn camera quan sát liên tục giúp ghi lại toàn bộ quá trình phôi phát triển. Kết hợp với tủ nuôi cấy phôi timelapse hiện đại là phần mềm phân tích phôi ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, giúp các chuyên viên phôi học đưa ra quyết định chuẩn xác về thứ tự ưu tiên phôi chuyển. Nhờ sự kết hợp chặt chẽ này, không ít cặp vợ chồng vô sinh đã “tìm con” thành công.
Quy trình làm thụ tinh ống nghiệm đối với trường hợp bệnh nhân lạc nội mạc tử cung không khác nhiều so với quá trình IVF thường quy. Tuy nhiên phác đồ điều trị sẽ được xây dựng mang tính cá thể hóa tùy thuộc vào mức độ tổn thương, tiền sử điều trị… Các bước chính trong quy trình điều trị IVF gồm:
Đối với trường hợp người bệnh có u nang buồng trứng dạng lạc nội mạc tử cung, bác sĩ sẽ cẩn trọng khi thao tác hơn nhằm tránh chọc phải u nang, hạn chế nguy cơ tràn dịch gây viêm.
Mặc dù kỹ thuật thụ tinh ống nghiệm là phương pháp điều trị hiệu quả đối với trường hợp người vợ bị lạc nội mạc tử cung, song IVF cũng tiềm ẩn rủi ro sức khỏe nhất định.
Trong quá trình kích thích buồng trứng, việc bổ sung nội tiết để kích thích trứng phát triển có thể khiến nồng độ estrogen tự nhiên tăng đột ngột, kích hoạt các mô lạc nội mạc tử cung dây trầm trọng hơn tình trạng viêm, triệu chứng đau.
Ở bệnh nhân có u nang buồng trứng dạng lạc nội mạc tử cung, việc chọc hút có thể vô tình làm vỡ nang. Nếu dịch nang tràn ra ngoài có thể gây phản ứng viêm tại chỗ, kéo dài thời gian điều trị IVF.
Ngoài ra người bệnh có nguy cơ bị quá kích buồng trứng, suy giảm dự trữ buồng trứng nếu từng điều trị lạc nội mạc tử cung trước đó. Tuy nhiên trường hợp này hiếm khi xảy ra.
Nhằm tối đa cơ hội mang thai thành công khi điều trị IVF, bệnh nhân lạc nội mạc tử cung cần lưu ý:
Để tìm hiểu thêm về quy trình làm thụ tinh ống nghiệm cho bệnh nhân bị lạc nội mạc tử cung tại IVF Tâm Anh, quý khách hàng có thể đặt lịch theo thông tin:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng những thông tin giải đáp về thắc mắc lạc nội mạc tử cung có làm IVF được không sẽ giúp chị em có sự chuẩn bị tốt hơn trên hành trình “tìm con”. Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nghi ngờ lạc nội mạc tử cung hoặc vợ chồng mong con trong thời gian dài, cần thăm khám và điều trị sớm để tăng cơ hội đậu thai thành công.
![Niêm mạc tử cung dày là sắp có kinh? [Góc giải đáp]](https://tamanhhospital.vn/wp-content/uploads/2025/11/niem-mac-tu-cung-day-la-sap-co-kinh.jpg)
