Liệu pháp oxy cao áp nhẹ (mHBOT): Lợi ích và quy trình điều trị

Liệu pháp oxy cao áp nhẹ (mHBOT – mild Hyperbaric Oxygen Therapy) là phương pháp hỗ trợ sức khỏe bằng không khí giàu oxy trong buồng kín có áp suất cao chuẩn y khoa. Vậy lợi ích của mHBOT là gì? Hãy cùng tìm hiểu về mHBOT trong bài viết sau.

Tìm hiểu về liệu pháp oxy cao áp nhẹ (mHBOT)

Liệu pháp oxy cao áp nhẹ (mHBOT) là phương pháp hỗ trợ điều trị và chăm sóc sức khỏe bằng không khí giàu oxy (thường đạt 24%-95%) trong buồng kín có áp suất cao hơn áp suất khí quyển (1,0 ATA). Áp suất trong buồng mHBOT thường dao động từ 1,2 đến dưới 1,5 ATA (atmosphere absolute). Mức áp suất này thấp hơn so với liệu pháp oxy cao áp thông thường (HBOT), thường từ 2,0-3,0 ATA để điều trị bệnh.

Liệu pháp mHBOT hoạt động theo cơ chế dùng áp suất để làm oxy hòa tan trực tiếp vào huyết tương (thay vì chỉ phụ thuộc vào hồng cầu), giúp oxy len lỏi đến các mô và tế bào hiệu quả hơn. Mức áp suất từ 1,2-1,5 ATA được đánh giá là có độ an toàn cao, giảm thiểu nguy cơ ngộ độc oxy hay chấn thương áp lực phổi.

Nhờ tính chất nhẹ nhàng và dễ tiếp cận, mHBOT hiện được ứng dụng rộng rãi trong hỗ trợ phục hồi sức khỏe; giảm mệt mỏi, stress; cải thiện giấc ngủ; mau lành thương; hỗ trợ làm đẹp…

Lợi ích sức khỏe của liệu pháp oxy cao áp nhẹ

Liệu pháp oxy cao áp nhẹ mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể như:

1. Tăng cung cấp oxy hòa tan cho mô

Tăng oxy hòa tan cho mô là lợi ích có cơ sở sinh lý rõ ràng nhất của mHBOT. Khi áp suất môi trường tăng, oxy không chỉ được vận chuyển bởi hồng cầu, mà còn được hòa tan trực tiếp vào huyết tương và dịch não tủy. Nhờ đó, oxy có thể len lỏi đến các mao mạch cực nhỏ và các vùng mô bị tổn thương hoặc thiếu máu cục bộ (vốn tế bào hồng cầu khó tiếp cận hiệu quả).

2. Tăng tốc độ chữa lành và tái tạo mô

Các nghiên cứu cho thấy, môi trường giàu oxy có thể kích thích tăng sinh nguyên bào sợi, thúc đẩy tổng hợp collagen và hình thành mạch máu mới. Nhờ đó, liệu pháp giúp đẩy nhanh tốc độ phục hồi sau phẫu thuật, chấn thương thể thao và hỗ trợ tái tạo da từ cấp độ tế bào.

3. Hỗ trợ chức năng não bộ và nhận thức

Não là cơ quan có nhu cầu oxy nhiều nhất trong cơ thể. Một số nghiên cứu ghi nhận mHBOT làm tăng nồng độ huyết sắc tố oxy hóa (O2Hb), cải thiện lưu lượng máu não, bảo vệ tế bào thần kinh. Liệu pháp có thể hỗ trợ phục hồi chức năng, cải thiện tập trung, làm chậm quá trình suy giảm nhận thức do tuổi tác.

4. Kháng viêm và điều hòa miễn dịch

Liệu pháp oxy cao áp nhẹ có khả năng ức chế các dấu ấn gây viêm và điều chỉnh phản ứng miễn dịch của cơ thể. Liệu pháp hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm mạn tính, giảm sưng phù, hỗ trợ chuyển hóa glucose, giúp phòng ngừa biến chứng ở người bệnh tiểu đường type 2 hoặc hội chứng chuyển hóa.

5. Cải thiện năng lượng, giấc ngủ và hiệu suất thể thao

Liệu pháp oxy cao áp nhẹ còn giúp cải thiện giấc ngủ, giảm cảm giác mệt mỏi và tăng cường hiệu suất vận động thể thao.

Một nghiên cứu tổng hợp năm 2024 cho thấy, liệu pháp oxy cao áp giúp tăng hiệu quả giấc ngủ, tăng thời gian ngủ và giảm thời gian đi vào giấc ngủ ở người bệnh Parkinson. (1)

Một nghiên cứu khác năm 2026 cho thấy, mHBOT cũng có tiềm năng hỗ trợ phục hồi cơ bắp, cải thiện chất lượng giấc ngủ (theo chỉ số PSQI – chỉ số chất lượng giấc ngủ Pittsburgh), tăng oxy hóa mô và cải thiện hiệu suất vận động hiếu khí (vận động bền bỉ, đều đặn trong thời gian dài). (2)

Quy trình trị liệu mHBOT diễn ra như thế nào?

Dưới đây là tóm tắt quy trình trị liệu bằng liệu pháp oxy cao áp nhẹ cơ bản:

1. Đánh giá sàng lọc trước khi bắt đầu

Trước khi trị liệu, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, đánh giá sàng lọc sức khỏe và xác định người bệnh có phù hợp với mHBOT hay không. Một số yếu tố thường được lưu ý gồm:

• Các bệnh về tai, mũi, xoang hoặc phổi.
• Tiền sử phẫu thuật lồng ngực hoặc tai giữa.
• Tình trạng cảm cúm, viêm mũi, nghẹt mũi.
• Thuốc đang dùng.
• Tiền sử sợ không gian kín (claustrophobia).
• Phụ nữ đang mang thai.
• Người bệnh cao huyết áp (huyết áp tâm thu >160mmHg, hoặc tâm trương >100mmHg).

Để tránh cảm giác đau tai do thay đổi áp suất (barotrauma), người bệnh cũng được hướng dẫn thực hiện các kỹ thuật cân bằng áp lực tai như nuốt nước bọt, ngáp hoặc nghiệm pháp Valsalva để giảm cảm giác căng tức tai khi áp suất trong buồng thay đổi.

Trước khi vào buồng oxy cao áp nhẹ, người bệnh cần:

• Tháo bỏ các vật dụng dễ gây cháy nổ như bật lửa, thiết bị điện tử có pin.
• Đi vệ sinh trước khi điều trị, do thời gian điều trị thường kéo dài 60-90 phút.
• Có thể cần kiểm tra đường huyết ở người bệnh đái tháo đường, có thể ăn nhẹ để hạn chế nguy cơ tụt đường huyết.
• Ký giấy cam kết đồng ý điều trị.

2. Trong buồng oxy (60-90 phút)

Quy trình trị liệu mHBOT thường kéo dài từ 60-90 phút và được chia thành ba giai đoạn chính:

• Vào buồng điều trị: khách hàng sẽ được hướng dẫn quy trình điều trị trong buồng oxy cao áp và liên lạc với điều dưỡng viên (qua điện thoại). Sau đó, khách hàng được đeo mặt nạ oxy, đảm bảo người bệnh cảm thấy thoải mái và bắt đầu điều trị.
• Giai đoạn điều trị: khách hàng sẽ ngồi trong buồng oxy cao áp từ 60-90 phút, tùy vào chỉ định điều trị. Trong suốt liệu trình, khách hàng sẽ được theo dõi, chăm sóc bởi điều dưỡng, kỹ thuật viên bên ngoài buồng oxy.
• Sau khi kết thúc: Buồng sẽ tự cân bằng áp suất về 1,0 ATA (bằng với áp suất môi trường) trước khi người bệnh ra ngoài. Người bệnh nên ngồi nghỉ ngơi 2-3 phút trước khi ra về. Một số người có thể cảm thấy hơi mệt mỏi nhẹ sau buổi đầu tiên, nhưng thường sẽ thấy tràn đầy năng lượng sau vài phiên tiếp theo do hiệu ứng tăng oxy hóa tế bào.

3. Tần suất và thời gian hiệu quả

Tùy thuộc vào mục đích và tình trạng sức khỏe của người bệnh mà tần suất và thời gian hiệu quả có thể khác nhau, ví dụ:

• Giảm đau và phù nề sau mổ: Liệu trình 5-10 buổi, thời gian 60 phút/buổi, giúp ức chế ngoại độc tố và đẩy nhanh quá trình tiêu sưng.
• Hỗ trợ điều trị thoái hóa khớp: Liệu trình 20-40 buổi, thời gian 60-90 phút mỗi buổi để có tác dụng giảm đau, kích thích tái tạo sụn khớp và chậm quá trình thoái hóa khớp.
• Hỗ trợ điều trị mất ngủ, căng thẳng: Liệu trình 15-30 buổi, 60 phút/buổi, giúp thư giãn hệ thần kinh, giảm căng thẳng, cải thiện chất lượng giấc ngủ.
• Phục hồi cơ bắp, sức khỏe: Liệu trình thường 10-15 buổi, 60 phút/buổi. Giúp cải thiện hồi phục cơ bắp, tăng chất lượng giấc ngủ và hiệu suất hiếu khí.
• Thẩm mỹ và làm đẹp da: Liệu trình từ 10-20 buổi, mỗi buổi 60 phút. Giúp hỗ trợ tăng sinh collagen, giảm nếp nhăn và làm mờ các sắc tố da (melanin).
• Chống lão hóa chuyên sâu: Liệu trình từ 40-60 buổi, mỗi buổi 60-90 phút. Liệu pháp dài hạn nhằm giảm stress oxy hóa ở cấp độ tế bào và tăng cường sức khỏe tổng thể.

Chỉ định và chống chỉ định của liệu pháp oxy cao áp nhẹ

Liệu pháp oxy cao áp nhẹ được ứng dụng rộng rãi nhờ tính an toàn cao và khả năng hỗ trợ phục hồi đa dạng. Tuy nhiên, vẫn có một số trường hợp cần cân nhắc trước khi điều trị.

Dưới đây là một số trường hợp chỉ định và chống chỉ định cụ thể của liệu pháp:

1. Chỉ định

Liệu pháp mHBOT được chỉ định trong nhiều trường hợp như:

• Hồi phục sau phẫu thuật, chấn thương: Giảm đau, tiêu sưng và phù nề sau mổ; hỗ trợ tái tạo mô trong cấy ghép da, bỏng, tổn thương do chèn ép và các vết loét lâu lành (như loét do tiểu đường hoặc tì đè).
• Xương khớp và cột sống: Hỗ trợ điều trị đau cột sống cấp/mạn tính, viêm khớp và thoái hóa khớp bằng cách kích thích tái tạo sụn và giảm viêm hệ thống.
• Thần kinh và trí tuệ: Phục hồi chức năng sau nhồi máu não hoặc xuất huyết não (giai đoạn thoái lui); cải thiện chức năng nhận thức, sa sút trí tuệ (Alzheimer) và hỗ trợ trẻ em mắc chứng tự kỷ hoặc bại não.
• Thính giác và thị giác: Phục hồi thính lực do thiếu máu tai trong hoặc điếc đột ngột (cần can thiệp sớm); hỗ trợ trong trường hợp tắc động mạch trung tâm võng mạc.
• Hồi phục thể thao và giấc ngủ: Đẩy nhanh quá trình phục hồi cơ bắp sau vận động cường độ cao; cải thiện rõ rệt chất lượng giấc ngủ, giảm thời gian đi vào giấc ngủ và mệt mỏi mạn tính.
• Sức khỏe tổng quát và thẩm mỹ: Hỗ trợ giảm stress, chống lão hóa tế bào, tăng sinh collagen và làm đẹp da.

2. Chống chỉ định

Trước khi điều trị bằng liệu pháp oxy cao áp nhẹ, người bệnh sẽ được khám sàng lọc để loại trừ các trường hợp chống chỉ định:

• Người bệnh tràn khí màng phổi chưa được điều trị.
• Bệnh phổi tắc nghẽn nặng đang đợt cấp.
• Đang dùng một số thuốc: Doxorubicin, Cisplatin, Bleomycin, Disulfiram…
• Người có huyết áp tâm thu >160mmHg hoặc tâm trương >100mmHg.
• Mắc chứng sợ không gian kín nặng.
• Vừa phẫu thuật ngực/tai.
• Tiền sử bệnh tai mũi họng (như viêm xoang, viêm tai…).
• Tiền sử co giật, động kinh chưa kiểm soát.
• Đang sốt cao trên 38,5 độ C.

Tác dụng phụ có thể gặp khi trị liệu mHBOT

Liệu pháp oxy cao áp nhẹ (mHBOT) được đánh giá có độ an toàn rất cao và ít tác dụng phụ nghiêm trọng hơn đáng kể so với liệu pháp oxy cao áp (HBOT) y tế tiêu chuẩn. Tuy nhiên, một số tác dụng nhẹ có thể gặp gồm:

• Ù tai, đau tai nhẹ do thay đổi áp suất.
• Mệt thoáng qua sau điều trị, thường tự khỏi sau một vài phút.
• Lo âu ở người mắc hội chứng sợ không gian kín.
• Hạ đường huyết ở người mắc đái tháo đường chưa ăn uống trước khi điều trị.

Để hạn chế nguy cơ gặp tác dụng phụ, người bệnh nên tuân thủ các hướng dẫn của bác sĩ, điều dưỡng viên trước khi điều trị.

Đơn vị Oxy cao áp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM được đầu tư hệ thống buồng oxy cao áp hiện đại, quy trình điều trị chuẩn hóa, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn của Bộ Y tế. Khách hàng được bác sĩ chuyên khoa đánh giá tình trạng sức khỏe và xây dựng phác đồ phù hợp trước khi điều trị. Trong suốt liệu trình, đội ngũ nhân viên y tế luôn theo dõi sát để đảm bảo an toàn và hỗ trợ người bệnh khi cần thiết.

Nếu có nhu cầu khám, tư vấn, điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Liệu pháp oxy cao áp nhẹ (mHBOT) là phương pháp giúp tăng lượng oxy hòa tan trong cơ thể nhờ môi trường có áp suất cao chuẩn y khoa. Liệu pháp hỗ trợ cải thiện quá trình cung cấp oxy cho mô và thúc đẩy một số cơ chế phục hồi của cơ thể. Người bệnh nên điều trị tại cơ sở y tế uy tín, tuân thủ đúng phác đồ để tối ưu hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn.