Kiến Thức Y Khoa (Ngoại Cơ Xương Khớp)

Thay xương nhân tạo – Kỹ thuật mới thay đổi cuộc đời bệnh nhân u xương

Trong bối cảnh ung thư xương, bệnh lý  cơ xương khớp, chấn thương thể thao, tai nạn lao động… khiến hàng triệu người có nguy cơ tàn phế, phương pháp phẫu thuật thay xương nhân tạo ra đời đã góp phần thay đổi cuộc đời của nhiều bệnh nhân và tạo nên bước ngoặt mới cho ngành Cơ xương khớp Việt Nam. 

Bài viết được sự tư vấn chuyên môn của PGS.TS.BS Trần Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Khớp – Y học thể thao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Hà Nội

Kỹ thuật thay xương nhân tạo được ứng dụng tại Việt Nam thời gian gần đây đã làm thay đổi cuộc đời của nhiều bệnh nhân u xương. Từ một cô gái 24 tuổi có nguy cơ cắt chi vì căn bệnh ung thư xương đùi ác tính, hay cậu bé chỉ mới 12 tuổi mất hoàn toàn khả năng vận động vì ung thư xương bả vai đến cậu bé 15 tuổi phải chịu cảnh tật nguyền vì ung thư xương… tất cả đều đã trở lại cuộc sống bình thường, “hồi sinh” vận động kỳ diệu. Điều gì góp phần tạo nên những kỳ tích ấy?

Những ca phẫu thuật Cơ Xương Khớp thành công tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh:

Phẫu thuật thay khớp khuỷu toàn phần

Phẫu thuật thay khớp gối và ghép xương cho bệnh nhi ung thư

Thay xương nhân tạo hỗ trợ điều trị Ung thư xương

Một trong những khó khăn đối với các tổn thương ung thư là thường hay gặp ở các vị trí rất gần khớp và đối tượng bệnh nhân thường trẻ tuổi, do đó ảnh hưởng trực tiếp đến vận động chức năng của khớp. Phương pháp phẫu thuật thay xương nhân tạo là kỹ thuật sử dụng vật liệu thay thế cho phần xương bị ung thư nhằm bảo tồn chi thể cho bệnh nhân. Phương pháp này được thực hiện bằng các sản phẩm sinh học, hay ghép xương. 

Ưu điểm của việc sử dụng vật liệu thay thế là giải quyết về mặt đảm bảo chức năng vận động của khớp và việc đi lại sinh hoạt của bệnh nhân ngay lập tức. Việc bệnh nhân ung thư xương được ghép xương nhân tạo sẽ giúp cải thiện được chức năng khớp và chấn thương, từ đó bệnh nhân sẽ trở lại cuộc sống đời thường, hồi sinh vận động, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, phương pháp này về cơ bản chỉ là điều trị thêm và không làm thay đổi bản chất của việc điều trị ung thư. Trong điều trị ung thư, việc thực hiện cắt khối u và phục hồi lại chức năng xương khớp là 2 quá trình độc lập với nhau. Đối với điều trị ung thư, sau khi cắt bỏ khối u, bệnh nhân vẫn cần có quá trình theo dõi, đánh giá, vì tỷ lệ tái phát và tỷ lệ di căn tử vong vẫn có thể xảy ra. 

Hình ảnh xương nhân tạo

Hình ảnh xương nhân tạo được thay thế phần xương bị ung thư của bệnh nhân

Nhiều bệnh nhân ung thư xương đã có cơ hội được cải thiện cuộc sống bằng phương pháp thay xương nhân tạo “nhờ bàn tay vàng” của PGS.TS.BS Trần Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Khớp – Y học thể thao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. 

Xuất hiện triệu chứng đau âm ỉ, sưng tấy nhẹ vai trái, bệnh nhi L.V.M (12 tuổi) đi khám được phát hiện u xương vai. Ngày 17/8/2020, bệnh nhân được thực hiện phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ xương bả vai và thay thế bằng xương bả vai nhân tạo với vật liệu y sinh học PEEK, công nghệ in 3D. Đây là ca thay xương bả vai nhân tạo cho bệnh nhân nhỏ tuổi nhất Việt Nam và là ca thành công thứ 2 trên thế giới.

PGS.TS.BS Trần Trung Dũng, cho biết: “Ung thư xương bả vai rất hiếm gặp nhưng lại là thách thức rất lớn với các bác sĩ trong điều trị. Không chỉ đơn thuần điều trị ung thư cắt bỏ khối u triệt để mà còn phục hồi hoặc thay thế các phần chi thể đảm bảo chức năng vô cùng quan trọng của xương bả vai trong vận động khớp vai, thẩm mỹ cơ thể và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Sự hiếm gặp của tổn thương u xương bả vai kèm theo cấu trúc phức tạp về giải phẫu và chức năng làm cho việc cân nhắc tạo hình lại xương bả vai cho các bệnh nhân ung thư đôi khi đi vào bế tắc và không có giải pháp.”

Tại Việt Nam, năm 2012, vật liệu PEEK chính thức được Bộ Y tế cấp phép sử dụng như 1 vật liệu dùng trong lĩnh vực y sinh. Công nghệ in 3D với vật liệu PEEK đã được thực hiện với nhiều sản phẩm khác nhau như mảnh ghép hộp sọ, lồi cầu xương hàm dưới, các mảnh ghép cho vùng hàm mặt, tuy nhiên đây là lần đầu tiên sử dụng cho tạo hình xương bả vai với độ phức tạp của thiết kế và yêu cầu của độ chính xác cao hơn rất nhiều.

Đối tượng nào được sử dụng kỹ thuật thay xương nhân tạo?

Ung thư xương là bệnh lý hiếm gặp, nhưng ngày càng phổ biến hiện nay. Tỷ lệ ung thư xương nguyên phát chiếm 1% trong các loại ung thư, ung thư xương thứ phát phổ biến hơn. Bệnh ung thư xương có thể gặp ở bất kỳ ở độ tuổi nào, đặc biệt là đối tượng trẻ tuổi.

PGS.TS.BS Trần Trung Dũng chia sẻ, với một số thể ung thư hay u xương tương đối lành tính, không phát hiện thấy tính chất di căn xa, lại đáp ứng tốt với hóa chất và xạ trị, thì chỉ định cắt cụt chi là chưa hợp lý, ảnh hưởng nhiều đến chức năng chi thể, thẩm mỹ cũng như tâm lý của bệnh nhân, đặc biệt là ung thư xương thứ phát lại hay gặp ở bệnh nhân trẻ tuổi. Do đó, kỹ thuật mới thay xương nhân tạo ra đời đã “cứu” hàng triệu bệnh nhân trước nguy cơ tàn phế, góp phần bảo tồn chi thể, nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.

Cũng theo Phó giáo sư Trần Trung Dũng, khi có các dấu hiệu sau, người bệnh nên khám chuyên khoa sớm để được chẩn đoán và có phương pháp can thiệp kịp thời, tránh nguy cơ cắt chi thể đáng tiếc. 

  • Đau xương;
  • Xương yếu đi;
  • Đi lại khó khăn, đau mỏi chân tay với những người qua tuổi 30.; 
  • Các chi yếu đi, tê liệt hoặc đau nhói các chi có thể là dấu hiệu của việc khối u chèn ép tủy sống hoặc chèn ép rễ thần kinh;
  • Cảm giác có một vùng xương ấm hơn
Hình ảnh X-quang bệnh nhân u xương

Hình ảnh chụp X-quang của một bệnh nhân bị u xương

Vật liệu nào được sử dụng trong phẫu thuật thay xương

Để thực hiện thay xương nhân tạo bằng vật liệu sinh học PEEK, bác sĩ sẽ thiết kế khuôn đúc nhựa dựa theo kích thước xương nguyên mẫu, sau đó sử dụng kỹ thuật in 3D in khuôn, đưa vật liệu vào khuôn tạo hình. Chiếc xương sẽ được tiệt trùng, đảm bảo vô khuẩn trước khi được thay cho bệnh nhân.

Phương pháp thay xương nhân tạo sử dụng một số những vật liệu phổ biến dưới đây:

  • Xương đồng loại: Đây là vật liệu có chi phí thấp nhất. Nhưng nhược điểm của vật liệu này là khả năng liền rất thấp.
  • Vật liệu kim loại Titan: Đây là vật liệu được sử dụng phổ biến hơn ở các chi dưới vì tính chất có thể chịu lực và tải trọng khá lớn của cơ thể. 
  • Vật liệu Polyether ether ketone (PEEK) – một polyme nhựa nhiệt dẻo hữu cơ không màu trong họ polyaryletherketone (PEEK) là vật liệu sinh học được sử dụng trong các phẫu thuật thay xương khớp. Vật liệu PEEK bắt đầu được sử dụng trong ngành y tế khoảng 20 năm trở lại đây. Ưu điểm của vật liệu này là chi phí hợp lý và phù hợp với độ bền, sự dẻo dai của cơ thể con người. Tuy nhiên, vật liệu sinh học PEEK dùng cho chi trên nhiều hơn vì không có khả năng chịu lực, hạn chế sử dụng ở chi dưới.

PGS.TS.BS Trần Trung Dũng, cho biết thêm: “Nhờ phối hợp với công nghệ in 3D, những bộ phận cấy ghép được thiết kế chuẩn xác, có khả năng lấp đầy những khuyết hổng trên cơ thể, cố định vào các phần xương lành và đảm bảo khả năng vận động, chịu lực như các bộ phận khác của cơ thể. Các bệnh nhân ung thư xương được phẫu thuật ghép xương nhân tạo này có thể bảo tồn, không phải cắt cụt chi, giữ lại hình dáng và chức năng cơ thể.”

Phẫu thuật thay xương nhân tạo tại BVĐK Tâm Anh

Dưới sự dẫn dắt của chuyên gia đầu ngành, PGS.TS Trần Trung Dũng – Giám đốc Trung tâm Khớp – Y học thể thao BVĐK Tâm Anh, cùng đội ngũ y bác sĩ chuyên môn cao, rất nhiều ca bệnh về ung thư xương đã được thay xương thành công, góp phần bảo tồn chi thể cho bệnh nhân. 

Bên cạnh đó, BVĐK Tâm Anh được trang bị hệ thống máy móc kỹ thuật tiên tiến, hiện đại và phòng mổ vô khuẩn. Hệ thống trang thiết bị chẩn đoán và phẫu thuật cao cấp hàng đầu như: máy X-quang thế hệ mới, máy chụp CT 128 dãy, máy cộng hưởng từ hạt nhân MRI, máy nội soi công nghệ 3D độ phân giải cao, hệ thống máy phẫu thuật robot Artis Pheno (Siemens) đã hỗ trợ các y bác sĩ trong chẩn đoán và thực hiện thành công những ca u xương và chấn thương vận động phức tạp. 

Không chỉ trực tiếp phẫu thuật, các bác sĩ của Trung tâm khớp và Y học thể thao BVĐK Tâm Anh cũng theo sát bệnh nhân cả quá trình sau mổ, hướng dẫn bệnh nhân các bài tập vật lý trị liệu – phục hồi chức năng giúp bệnh nhân nhanh hồi phục. 

Ca phẫu thuật thay khớp khuỷu tay tại Tâm Anh

Các bác sĩ Trung tâm phẫu thuật Khớp – Y học thể thao, BVĐK Tâm Anh đang thực hiện phẫu thuật thay khớp khuỷu tay bằng xương nhân tạo

Để đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Trung tâm phẫu thuật Khớp – Y học thể thao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

Thảo Nguyễn

Hotline: 1800 6858