Vôi hóa tinh hoàn là một trong những bệnh lý không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới. Bệnh thường tiến triển âm thầm, không có biểu hiện đặc trưng nên khó được phát hiện sớm. Nếu phát hiện muộn, tinh hoàn bị vôi hóa có chữa được không? Nam giới bị vôi hóa ở cả hai bên tinh hoàn còn cơ hội có con “chính chủ” trong tương lai không? Những thắc mắc này sẽ được bác sĩ Nguyễn Quang Vinh – Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM giải đáp trong bài viết sau.
Vôi hóa tinh hoàn là gì?
Vôi hóa tinh hoàn (sỏi nhỏ tinh hoàn) là hiện tượng lắng đọng canxi ở cả hai tinh hoàn. Tình trạng vôi hóa ở tinh hoàn khiến các mô tinh hoàn mất đàn hồi, vì vậy khi sờ vào có cảm giác cứng. Tuy nhiên nếu tình trạng vôi hóa nằm sâu bên trong tinh hoàn, người nam rất khó phát hiện nếu chỉ quan sát, kiểm tra thông thường.
Theo thống kê, vôi hóa tại tinh hoàn xảy ra ở 5,6% dân số nói chung, đặc biệt nam giới độ tuổi từ 17 đến 35. Mặc dù tình trạng này được phát hiện ở khoảng 50% nam giới mắc u tế bào mầm tinh hoàn, song bệnh cũng xuất hiện khá phổ biến ở những trường hợp không ghi nhận mắc ung thư. Do đó mối quan hệ trực tiếp giữa vôi hóa ở tinh hoàn và ung thư tinh hoàn vẫn còn gây nhiều tranh luận. (1)
Nguyên nhân vôi hóa tinh hoàn
Nguyên nhân chính xác gây vôi hóa ởHình ảnh động mạch vành co thắt gây hẹp khít đường kính mạch máu sau khi được tiêm thuốc ergonovine tinh hoàn vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên nhiều yếu tố và bệnh lý được đánh giá có liên quan đến sự hình thành các khối vi vôi hóa trong tinh hoàn gồm:
Yếu tố di truyền: Một số báo cáo ghi nhận có sự di truyền tình trạng này trong gia đình, mặc dù các dấu ấn di truyền cụ thể chưa được xác định rõ.
Chấn thương hoặc viêm tinh hoàn: Tiền sử chấn thương hoặc viêm tinh hoàn do nhiễm trùng góp phần hình thành các vi thể vôi hóa.
Loạn sản tinh hoàn: Sự rối loạn trong quá trình phát triển tinh hoàn như tinh hoàn ẩn, hội chứng Klinefelter được cho có mối liên hệ mật thiết với hiện tượng tinh hoàn bị vôi hóa.
Rối loạn nội tiết: Sự mất cân bằng hormone trong giai đoạn bào thai hoặc sau này đều làm tăng nguy cơ hình thành vôi hóa trong tinh hoàn.
Yếu tố môi trường: Việc thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại hoặc ôi nhiễm môi trường trong giai đoạn dậy thì có thể góp phần gây ra tình trạng này.
Liên quan các bệnh lý tinh hoàn khác: Vi vôi hóa thường đi kèm với các bệnh lý khác như ung thư tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, nhiễm trùng đường sinh dục, vô sinh nam…
Vôi hóa tinh hoàn có nhận biết được triệu chứng không?
Vi vôi hóa tinh hoàn thường không có triệu chứng đặc trưng nên đa số người bệnh không nhận biết được tình trạng của mình. Bệnh thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm kiểm tra sức khỏe sinh sản hoặc khi người bệnh bị đau, sưng phù nề tinh hoàn.
Mặc dù vôi hóa ở tinh hoàn không gây ra triệu chứng trực tiếp, song có thể liên quan đến các tình trạng, bệnh lý gây ra triệu chứng như: ung thư tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm tinh hoàn…
Tinh hoàn bị vôi hóa thường không có triệu chứng điển hình, được phát hiện tình cờ khi thăm khám sức khỏe
Vôi hóa tinh hoàn có nguy hiểm không?
Vi vôi hóa tinh hoàn là tình trạng lành tính, thường không nguy hiểm đến tính mạng người bệnh, tiên lượng điều trị tốt. Tuy nhiên tình trạng này thường đi kèm với các nguy cơ tiềm ẩn như khả năng mắc ung thư tinh hoàn cao hơn, tiền sử cá nhân hoặc gia đình có ung thư tinh hoàn, rối loạn chức năng tinh hoàn… Vì vậy khi nhận chẩn đoán tinh hoàn bị vôi hóa, người bệnh cần tuân theo phác đồ điều trị của bác sĩ Nam khoa – Hiếm muộn. Tránh tự ý điều trị, có thể khiến bệnh trở nặng. (2)
Chẩn đoán vôi hóa tinh hoàn như thế nào?
Vôi hóa hình thành tại tinh hoàn thường không có các dấu hiệu bệnh điển hình, do đó việc chẩn đoán chủ yếu dựa trên hình ảnh siêu âm bìu trong quá trình kiểm tra sức khỏe.
Quy trình chẩn đoán tinh hoàn ở nam giới có hình thành vôi hóa hay không thường diễn ra như sau:
Khai thác bệnh sử: Bác sĩ sẽ hỏi chi tiết các vấn đề về tinh hoàn, bệnh sử gia đình mắc ung thư tinh hoàn hoặc các vấn đề sức khỏe liên quan khác.
Thăm khám lâm sàng: Tiến hành khám sức khỏe toàn diện tinh hoàn và bìu để kiểm tra, tìm kiếm dấu hiệu khối u, sưng tấy tinh hoàn hoặc bất thường nào khác không.
Siêu âm bìu: Siêu âm bìu là phương tiện chẩn đoán chính trong các trường hợp vôi hóa ở tinh hoàn, giúp phát hiện các điểm tăng âm rải tác trong nhu mô tinh hoàn, thường có kích thước dưới 3mm và không tạo bóng âm.
Các xét nghiệm và chẩn đoán khác: Trong trường hợp nghi ngờ ung thư tinh hoàn, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu đo marker khối u và CT/MRI nhằm đánh giá cấu trúc tinh hoàn, tìm kiếm dấu hiệu tế bào ung thư di căn xa.
Siêu âm tinh hoàn là phương pháp chẩn đoán vôi hóa ở tinh hoàn hiệu quả, an toàn
Cách chữa vôi hóa tinh hoàn hiện nay
Bệnh vôi hóa ở tinh hoàn là tình trạng lành tính, thường không cần điều trị. Bác sĩ Nguyễn Quang Vinh cho biết nam giới mắc bệnh thường được theo dõi định kỳ, xử lý các yếu tố nguy cơ hoặc bệnh lý kèm theo nhằm đảm bảo sức khỏe sinh sản và phát hiện sớm các biến chứng (nếu có):
Theo dõi và giám sát định kỳ: Bác sĩ chỉ định siêu âm bìu định kỳ mỗi 6-12 tháng/lần để theo dõi sự thay đổi cấu trúc tinh hoàn, đặc biệt ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao mắc ung thư tinh hoàn.
Tự khám tinh hoàn: Nam giới nên kiểm tra tinh hoàn thường xuyên để sớm phát hiện bất thường vùng bìu như khối u, sưng…
Đánh giá vô sinh và điều trị: Trong trường hợp nam giới gặp vấn đề sinh sản, cần đánh giá sức khỏe tổng thể và điều trị sớm theo phác đồ mà bác sĩ chuyên khoa chỉ định.
Cách phòng ngừa tinh hoàn bị vôi hóa
Không có biện pháp nào giúp phòng tránh hoàn toàn hiện tượng tinh hoàn hình thành vôi hóa. Tuy nhiên nam giới có thể chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản bằng cách:
Khám sức khỏe nam khoa và siêu âm bìu định kỳ.
Tránh va đập mạnh vùng bìu, mang đồ bảo hộ khi chơi thể thao, làm việc trong công xưởng sản xuất.
Hạn chế tắm, ngâm bồn bằng nước nóng hoặc sử dụng laptop đặt lên đùi trong thời gian dài.
Không hút thuốc lá và chất kích thích, hạn chế uống rượu bia.
Nhìn chung, vôi hóa tinh hoàn không nguy hiểm nhưng có thể là yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản nếu không được kiểm soát tốt. Do đó nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường vùng bìu hoặc thuộc nhóm đối tượng nguy cơ cao, nam giới cần chủ động thăm khám sớm để được tư vấn và xử trí phù hợp.
