Bệnh zona thần kinh ở mặt: Nguyên nhân, biểu hiện và cách trị

Zona thần kinh có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, tuy nhiên, vùng mặt là một trong những vị trí thường gặp và đặc biệt nguy hiểm do liên quan đến các cơ quan quan trọng như mắt, tai và hệ thần kinh trung ương. Việc hiểu rõ về nguyên nhân, biểu hiện và cách điều trị bệnh zona thần kinh ở mặt là vô cùng quan trọng để giảm thiểu nguy cơ biến chứng nghiêm trọng và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS Đoàn Thị Khánh Châm – Quản lý Y khoa vùng 2 – miền Bắc, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC.

Bệnh zona thần kinh ở mặt là gì?

Bệnh zona thần kinh là bệnh nhiễm trùng cấp tính do sự tái hoạt động của virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Đây cũng chính là tác nhân gây nên bệnh thủy đậu ở lần nhiễm trùng tiên phát. Sau khi khỏi bệnh thủy đậu, VZV không bị loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể mà ẩn náu trong các hạch thần kinh cảm giác dọc theo cột sống và các dây thần kinh sọ não.

Khi hệ miễn dịch của cơ thể suy yếu do tuổi tác, căng thẳng, bệnh tật hoặc sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch, virus có thể tái hoạt động, nhân lên và di chuyển dọc theo các sợi thần kinh đến da, gây ra các tổn thương đặc trưng của bệnh zona.

Zona thần kinh ở mặt là trường hợp bệnh xuất hiện ở vùng mặt, đặc biệt ảnh hưởng đến các dây thần kinh cảm giác ở khu vực này. Bệnh thường xuất hiện ở một bên mặt và có thể gây tổn thương da, đau nhức và các biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời.

Nguyên nhân bị zona ở mặt

Zona ở mặt xảy ra khi virus Varicella Zoster tấn công các dây thần kinh sinh ba (trigeminal nerve). Đây là dây thần kinh đảm nhiệm cảm giác cho vùng da mặt, mí mắt và mũi. Việc virus di chuyển dọc theo dây thần kinh sinh ba đến các nhánh phụ, đặc biệt nhánh mắt, sẽ gây ra các tổn thương đau đớn kèm theo mụn nước trên da và trong nhiều trường hợp, có thể đe dọa thị lực nếu không được điều trị kịp thời.

Nhiều yếu tố có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và tạo điều kiện thuận lợi cho sự tái hoạt động của VZV, bao gồm:

• Tuổi tác: Đây là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất. Theo thời gian, hệ miễn dịch của con người có xu hướng suy giảm tự nhiên (hiện tượng lão hóa miễn dịch), làm tăng nguy cơ tái hoạt động của virus ở người lớn tuổi, đặc biệt là những người trên 50 tuổi.
• Suy giảm miễn dịch: Các tình trạng bệnh lý hoặc phương pháp điều trị làm suy yếu hệ thống miễn dịch của cơ thể tạo cơ hội lớn cho virus VZV bùng phát. Các tình trạng này bao gồm nhiễm virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV/AIDS), các bệnh ung thư, người nhận ghép tạng phải sử dụng thuốc ức chế thải ghép, và những người đang điều trị bằng các thuốc ức chế miễn dịch khác (như corticosteroid liều cao kéo dài, thuốc điều trị tự miễn).
• Căng thẳng (stress): Tình trạng căng thẳng kéo dài về thể chất hoặc tinh thần có thể gây ra những thay đổi phức tạp trong hệ thống nội tiết và miễn dịch, làm giảm khả năng kiểm soát virus tiềm ẩn trong cơ thể.
• Chấn thương: Các tổn thương vật lý vùng đầu mặt, đặc biệt là những chấn thương tác động trực tiếp đến các dây thần kinh cảm giác, có thể kích hoạt VZV tái hoạt động tại khu vực đó.
• Các bệnh lý mạn tính: Một số bệnh mạn tính như đái tháo đường (tiểu đường), bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và các bệnh tự miễn dịch có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc bệnh zona.

Biểu hiện của zona ở mặt

Bệnh zona thần kinh ở mặt thường diễn tiến qua một số giai đoạn với các triệu chứng đặc trưng, có thể gây khó chịu và đau đớn đáng kể cho người bệnh:

• Giai đoạn tiền triệu: Giai đoạn này có thể kéo dài từ 1 – 5 ngày trước khi xuất hiện các tổn thương da rõ rệt. Người bệnh có thể trải qua các triệu chứng không đặc hiệu như đau nhức âm ỉ hoặc dữ dội, cảm giác nóng rát, ngứa ngáy, hoặc tê bì bất thường ở một vùng da nhất định trên mặt. Vị trí đau thường tương ứng với đường đi của dây thần kinh bị ảnh hưởng. Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, khó chịu, đôi khi có thể sốt nhẹ, đau đầu hoặc có các triệu chứng giống như cúm.
• Giai đoạn phát ban: Sau giai đoạn tiền triệu, trên vùng da đã xuất hiện các triệu chứng báo trước sẽ bắt đầu nổi lên các mụn nước nhỏ li ti. Các mụn nước này thường mọc thành từng cụm hoặc dải dọc theo đường đi của một hoặc nhiều nhánh của dây thần kinh sinh ba (dây thần kinh sọ não số V) hoặc dây thần kinh mặt (dây thần kinh sọ não số VII). Các mụn nước ban đầu chứa dịch trong, có nền da xung quanh sưng đỏ và gây đau rát. Số lượng và kích thước của mụn nước có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh.
• Giai đoạn vỡ mụn nước và loét: Sau khoảng vài ngày, các mụn nước sẽ trở nên căng hơn, sau đó vỡ ra, giải phóng dịch chứa virus. Các vết vỡ này nhanh chóng hình thành các vết loét nông, có đáy màu đỏ và rỉ dịch. Giai đoạn này vẫn tiếp tục gây đau đớn và tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát bởi vi khuẩn nếu không được chăm sóc và vệ sinh đúng cách.
• Giai đoạn đóng vảy: Sau khi các vết loét khô lại, chúng sẽ bắt đầu đóng vảy. Vảy thường có màu vàng hoặc nâu. Cơn đau có thể giảm dần trong giai đoạn này, nhưng ở một số người, cảm giác đau âm ỉ hoặc khó chịu vẫn có thể kéo dài.
• Giai đoạn sau zona: Khi các vảy bong tróc hoàn toàn, vùng da bị tổn thương có thể để lại sẹo vĩnh viễn hoặc thay đổi sắc tố da (sáng hơn hoặc sẫm màu hơn so với vùng da xung quanh). Đáng lo ngại hơn, một số người có thể phát triển tình trạng đau dây thần kinh sau zona (postherpetic neuralgia – PHN), một biến chứng đau mạn tính kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm sau khi các tổn thương da đã lành. (1)

Bệnh zona thần kinh ở mặt có nguy hiểm không?

Bệnh zona thần kinh ở mặt tiềm ẩn nhiều nguy cơ và được xem là một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng hơn so với zona ở các vị trí khác trên cơ thể. Sự gần gũi với các cơ quan quan trọng như mắt, tai và hệ thần kinh trung ương làm tăng khả năng xảy ra các biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

1. Biến chứng zona thần kinh ở mắt

Khi virus zona tấn công nhánh thần kinh mắt, gây ra zona thần kinh ở mắt và một loạt các biến chứng nguy hiểm cho thị lực:

• Viêm giác mạc (Herpes zoster keratitis): Đây là một biến chứng thường gặp và nghiêm trọng, gây đau nhức dữ dội ở mắt, chảy nước mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ, thậm chí có thể dẫn đến loét giác mạc, sẹo giác mạc vĩnh viễn và suy giảm thị lực nghiêm trọng, bao gồm cả mù lòa nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách.
• Viêm màng bồ đào (Herpes zoster uveitis): Tình trạng viêm các cấu trúc bên trong mắt (mống mắt, thể mi, hắc mạc) gây đau nhức mắt sâu, đỏ mắt, mờ mắt và nhạy cảm với ánh sáng. Viêm màng bồ đào kéo dài có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng hơn như tăng nhãn áp thứ phát, đục thủy tinh thể và tổn thương thần kinh thị giác.
• Tăng nhãn áp: Viêm do virus zona có thể làm tăng áp lực bên trong mắt, gây tổn thương thần kinh thị giác và dẫn đến mù lòa nếu không được kiểm soát. (2)

2. Biến chứng zona thần kinh ở tai

Zona thần kinh ảnh hưởng đến dây thần kinh mặt, đặc biệt là khi nó gần tai, có thể dẫn đến hội chứng Ramsay Hunt (Herpes zoster oticus), một tình trạng phức tạp với nhiều biểu hiện:

• Đau tai dữ dội (Severe ear pain): Cơn đau thường rất dữ dội và có thể lan ra các vùng xung quanh tai.
• Phát ban mụn nước ở ống tai ngoài, vành tai hoặc niêm mạc miệng cùng bên: Các mụn nước điển hình của zona xuất hiện ở khu vực tai và có thể lan sang vùng miệng cùng bên.
• Yếu hoặc liệt cơ mặt cùng bên (Facial weakness or paralysis): Đây là một biến chứng đặc trưng của hội chứng Ramsay Hunt, gây khó khăn trong việc nhắm mắt, nhăn trán, mỉm cười, ăn uống (khó giữ thức ăn và nước uống trong miệng), và nói chuyện. Mức độ liệt có thể từ nhẹ đến hoàn toàn.
• Ù tai (Tinnitus), giảm thính lực (Hearing loss): Virus có thể gây tổn thương dây thần kinh thính giác, dẫn đến các vấn đề về thính giác.
• Chóng mặt (Vertigo): Rối loạn tiền đình có thể gây cảm giác chóng mặt, mất thăng bằng. (3)

Các biến chứng ở tai do zona thần kinh có thể kéo dài và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng nghe, thăng bằng và thẩm mỹ khuôn mặt. Việc phục hồi chức năng thần kinh mặt có thể mất nhiều thời gian và không hoàn toàn ở một số trường hợp.

3. Biến chứng zona ở miệng

Khi các nhánh thần kinh sinh ba (đặc biệt là nhánh hàm trên và hàm dưới) bị ảnh hưởng, zona có thể gây ra các tổn thương loét đau đớn ở niêm mạc miệng, lưỡi, lợi và vòm miệng. Điều này gây ra nhiều khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày như ăn uống, nói chuyện và vệ sinh răng miệng. (4)

4. Đau dây thần kinh sau zona (Postherpetic Neuralgia – PHN)

Đây là biến chứng thường gặp nhất và gây nhiều khó chịu nhất của bệnh zona, đặc biệt ở người lớn tuổi. Tình trạng đau nhức dữ dội, bỏng rát, nhói như điện giật hoặc đau âm ỉ vẫn tiếp tục tồn tại dai dẳng ở vùng da đã bị tổn thương ngay cả khi các mụn nước đã lành hoàn toàn. Đau dây thần kinh sau zona có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ, tâm trạng, khả năng làm việc và chất lượng cuộc sống nói chung của người bệnh. Nguy cơ phát triển đau dây thần kinh sau zona tăng lên đáng kể theo tuổi tác.

Cách chẩn đoán bệnh zona thần kinh ở mặt

Việc chẩn đoán bệnh zona thần kinh ở mặt thường dựa trên sự kết hợp của các yếu tố sau:

• Tiền sử bệnh: Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử mắc bệnh thủy đậu trước đây của người bệnh, thời điểm xuất hiện các triệu chứng ban đầu và diễn tiến của bệnh.
• Khám lâm sàng: Việc quan sát các tổn thương da đặc trưng là yếu tố quan trọng nhất trong chẩn đoán. Sự xuất hiện của các mụn nước mọc thành từng cụm hoặc dải dọc theo đường đi của một dây thần kinh cảm giác trên mặt, kèm theo đau rát, thường gợi ý mạnh mẽ đến bệnh zona. Bác sĩ cũng sẽ khám các vị trí khác trên cơ thể để loại trừ các bệnh lý da khác.
• Xét nghiệm: Trong một số trường hợp không điển hình, hoặc khi cần phân biệt với các bệnh lý khác, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm hỗ trợ:
  • Xét nghiệm Tzanck: Đây là một xét nghiệm nhanh chóng được thực hiện bằng cách lấy dịch từ đáy mụn nước và soi dưới kính hiển vi để tìm kiếm các tế bào gai khổng lồ đa nhân, một dấu hiệu gợi ý nhiễm virus Herpes (bao gồm cả virus Varicella Zoster và virus Herpes simplex).
  • Xét nghiệm PCR (Polymerase Chain Reaction): Xét nghiệm này có độ nhạy và độ đặc hiệu cao hơn, được sử dụng để phát hiện DNA của virus Varicella Zoster trong dịch mụn nước, dịch não tủy (trong trường hợp nghi ngờ biến chứng thần kinh trung ương) hoặc các mẫu bệnh phẩm khác. PCR giúp xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh.
  • Xét nghiệm kháng thể: Xét nghiệm máu để đo nồng độ kháng thể IgM và IgG kháng virus Varicella Zoster có thể hữu ích trong việc xác định xem người bệnh đã từng nhiễm virus hay chưa. Tuy nhiên, xét nghiệm này thường ít có giá trị trong chẩn đoán bệnh zona ở giai đoạn cấp tính vì kháng thể IgM có thể không tăng cao hoặc chỉ tăng muộn.

Cách trị bệnh zona ở mặt

Mục tiêu chính của việc điều trị bệnh zona thần kinh ở mặt là giảm đau, rút ngắn thời gian phát ban, ngăn ngừa sự lây lan của virus, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm (đặc biệt là ở mắt và tai), và giảm nguy cơ phát triển đau dây thần kinh sau zona. Việc điều trị cần được thực hiện càng sớm càng tốt, tốt nhất là trong vòng 72 giờ kể từ khi xuất hiện phát ban.

1. Chăm sóc tại nhà

Các biện pháp chăm sóc tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nhẹ triệu chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục:

• Giữ vệ sinh vùng da bị tổn thương: Rửa nhẹ nhàng vùng da bị nổi mụn bằng nước sạch và xà phòng dịu nhẹ, sau đó thấm khô bằng khăn mềm và sạch. Tránh chà xát mạnh vào các mụn nước hoặc cố gắng làm vỡ chúng để tránh nguy cơ nhiễm trùng thứ phát và lây lan virus sang các vùng da khác.
• Chườm mát: Sử dụng khăn mềm nhúng nước mát và vắt khô để chườm nhẹ nhàng lên vùng da bị đau và nổi mụn nước nhiều lần trong ngày. Chườm mát có thể giúp giảm đau, giảm sưng và dịu bớt cảm giác ngứa rát.
• Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát: Tránh mặc quần áo bó sát hoặc chất liệu thô ráp có thể gây cọ xát và kích ứng vùng da bị tổn thương, làm tăng cảm giác đau và khó chịu. Nên lựa chọn quần áo bằng chất liệu mềm mại, thoáng khí.
• Tránh tiếp xúc với người khác: Người bệnh zona, đặc biệt là khi các mụn nước còn đang chảy dịch, có khả năng lây nhiễm VZV cho những người chưa từng bị thủy đậu hoặc có hệ miễn dịch suy yếu. Cần tránh tiếp xúc gần gũi với trẻ em chưa tiêm phòng thủy đậu, phụ nữ có thai và những người có hệ miễn dịch suy giảm.
• Nghỉ ngơi đầy đủ và ăn uống lành mạnh: Đảm bảo ngủ đủ giấc và duy trì một chế độ ăn uống cân bằng, giàu vitamin và khoáng chất để tăng cường sức đề kháng của cơ thể, giúp chống lại virus và đẩy nhanh quá trình hồi phục.

2. Dùng thuốc

Việc sử dụng thuốc để điều trị zona thần kinh ở mặt cần tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ định của bác sĩ. Các loại thuốc thường được sử dụng bao gồm:

• Thuốc kháng virus: Các thuốc kháng virus đường uống như acyclovir, valacyclovir hoặc famciclovir là nền tảng trong điều trị zona. Chúng có tác dụng ức chế sự nhân lên của VZV, giúp giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh, rút ngắn thời gian phát ban, giảm đau và giảm nguy cơ biến chứng, đặc biệt là đau dây thần kinh sau zona. Để đạt hiệu quả tốt nhất, thuốc kháng virus nên được bắt đầu dùng càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất là trong vòng 72 giờ kể từ khi xuất hiện các mụn nước đầu tiên. Liều lượng và thời gian điều trị sẽ được bác sĩ chỉ định tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và mức độ bệnh của từng người.
• Thuốc giảm đau: Các thuốc giảm đau không kê đơn như paracetamol hoặc ibuprofen có thể giúp giảm đau nhẹ đến trung bình. Đối với tình trạng đau thần kinh, các thuốc như gabapentin hoặc pregabalin thường được ưu tiên sử dụng vì chúng có tác dụng ổn định dẫn truyền thần kinh và giảm đau hiệu quả trong các trường hợp đau do tổn thương thần kinh.
• Thuốc bôi tại chỗ: Các loại kem hoặc thuốc mỡ chứa kháng sinh có thể được chỉ định để bôi lên các vết loét đã vỡ nhằm ngăn ngừa nhiễm trùng thứ phát bởi vi khuẩn. Tuy nhiên, các thuốc bôi kháng virus như kem acyclovir thường ít hiệu quả trong điều trị zona so với thuốc uống.
• Corticosteroid: Trong một số trường hợp nhất định, đặc biệt là khi có tình trạng viêm nặng hoặc biến chứng, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng corticosteroid đường uống (ví dụ: prednisone) để giảm viêm. Tuy nhiên, việc sử dụng corticosteroid cần thận trọng và theo dõi chặt chẽ do có thể làm tăng nguy cơ biến chứng ở một số đối tượng, đặc biệt là những người có hệ miễn dịch suy yếu.

Một số lưu ý cần biết khi bị zona thần kinh ở mặt

• Không tự ý điều trị: Việc tự ý sử dụng thuốc không theo chỉ định của bác sĩ hoặc áp dụng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng có thể làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, gây khó khăn cho việc điều trị và tăng nguy cơ biến chứng.
• Tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ: Người bệnh cần uống thuốc đúng liều lượng, đúng thời gian theo đơn thuốc và tái khám theo lịch hẹn để bác sĩ theo dõi tiến triển của bệnh và điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần thiết.
• Theo dõi sát các triệu chứng: Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như đau tăng lên dữ dội, sưng đỏ lan rộng, chảy mủ ở các vết loét, xuất hiện các triệu chứng ở mắt (đau mắt, nhìn mờ), tai (đau tai dữ dội, giảm thính lực, chóng mặt) hoặc liệt mặt, cần thông báo ngay lập tức cho bác sĩ để được xử trí kịp thời.
• Kiên trì điều trị: Quá trình điều trị zona thần kinh ở mặt có thể kéo dài, đặc biệt là trong trường hợp có biến chứng đau dây thần kinh sau zona. Người bệnh cần kiên nhẫn và tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ để đạt được hiệu quả tốt nhất.
• Chú ý đến sức khỏe tinh thần: Đau đớn và lo lắng do bệnh có thể ảnh hưởng đến tâm lý của người bệnh. Chia sẻ với người thân, bạn bè hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý nếu cảm thấy cần thiết.
• Tránh làm vỡ các mụn nước: Việc làm vỡ các mụn nước có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát và lây lan virus sang các vùng da khác hoặc cho người khác.

Phòng ngừa zona thần kinh ở mặt

Cách phòng ngừa hiệu quả nhất bệnh zona thần kinh nói chung và ở mặt nói riêng là tiêm vắc xin ngừa zona. Vắc xin Shingrix (GSK, Bỉ) phòng ngừa bệnh zona thần kinh tái tổ hợp được Bộ Y tế Việt Nam cấp phép lưu hành và được Hệ thống tiêm chủng VNVC đưa về ra mắt tại Việt Nam, đồng thời triển khai tiêm ngừa lần đầu tiên cho người dân tại hàng trăm trung tâm trên toàn quốc.

Vắc xin Shingrix giúp tăng cường hệ miễn dịch, làm giảm đáng kể nguy cơ tái hoạt động của virus Varicella Zoster và giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh. Ngoài ra, vắc xin còn có tác dụng giảm nguy cơ phát triển đau dây thần kinh sau zona, một biến chứng lâu dài và khó điều trị.

Vắc xin zona thường được khuyến cáo cho người lớn từ 50 tuổi trở lên; người cao tuổi có bệnh lý nền như đái tháo đường, bệnh lý tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh lý cơ xương khớp…; người lớn từ 18 tuổi trở lên có nguy cơ cao bị zona (người suy giảm miễn dịch, ức chế miễn dịch hoặc có khả năng ức chế miễn dịch do mắc bệnh hoặc đang sử dụng liệu pháp điều trị…), ngay cả khi họ đã từng bị thủy đậu hoặc zona trước đó.

Việc tiêm vắc xin được xem là một biện pháp an toàn và hiệu quả để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là ở những đối tượng có nguy cơ cao.

Hiện nay, vắc xin phòng bệnh zona thần kinh hiện đang được cung ứng đầy đủ tại hàng trăm trung tâm tiêm chủng VNVC và các trung tâm tiêm chủng thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh trên toàn quốc.

100% vắc xin chính hãng, chất lượng cao; bảo quản trong hệ thống kho lạnh và dây chuyền lạnh (Cold Chain) đạt chuẩn GSP tiêu chuẩn quốc tế; quy trình tiêm chủng an toàn toàn diện; dịch vụ Khách hàng cao cấp, chuyên nghiệp, tận tâm, thân thiện cùng mức giá hợp lý, luôn bình ổn, nhiều ưu đãi và hỗ trợ nhiều chính sách thanh toán linh hoạt, thông minh như tiêm vắc xin trước – trả chi phí sau không lãi suất.

Bên cạnh việc tiêm vắc xin, duy trì một lối sống lành mạnh với chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh zona.

⇒ Tham khảo thêm: Zona thần kinh ở cổ: Nguyên nhân, biểu hiện và cách điều trị

Bệnh zona thần kinh ở mặt là một bệnh lý cần được nhận biết sớm và điều trị kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các giác quan và chức năng thần kinh. Việc tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong quá trình điều trị và chủ động phòng ngừa bằng vắc xin là những biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe.