Đâu là cách nhận biết người ngủ say và làm sao để dễ đi vào giấc ngủ say là băn khoăn của nhiều người. Tất cả các giai đoạn giấc ngủ đều quan trọng, và ngủ say tác động đặc biệt tích cực đến sức khỏe tổng thể của mỗi người.
Trước khi tìm hiểu cách nhận biết người ngủ say, chúng ta cần hiểu rõ lợi ích của giấc ngủ say đối với sức khỏe là gì? Ngủ say hay ngủ sóng chậm là khi cơ thể bước vào giai đoạn ngủ sâu – giai đoạn thứ 3 của chu kỳ giấc ngủ không REM.
Lúc này, nhịp tim và nhịp thở duy trì ở mức thấp và đều đặn. Khi ngủ say, quá trình chuyển hóa glucose trong não tăng lên, hỗ trợ tăng cường trí nhớ ngắn hạn và dài hạn. Ngủ say cũng là lúc tuyến yên tiết ra các hormone quan trọng như hormone tăng trưởng, giúp cơ thể phát triển toàn diện hơn. Ngủ say có thể mang lại những tác động tích cực đến sức khỏe như: (1)
Ở giai đoạn ngủ sâu, cơ thể sản sinh hormone tăng trưởng, hỗ trợ sửa chữa và tái tạo các mô, xương và cơ, tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại bệnh tật và các tác nhân gây hại.
Giấc ngủ say đóng vai trò thiết yếu trong chức năng nhận thức như củng cố trí nhớ và khả năng học tập… Ngủ sâu hỗ trợ cho quá trình xử lý thông tin tiếp thu trong ngày và góp phần cải thiện trí nhớ dài hạn. Ngủ say cũng giúp nâng cao khả năng tập trung, sáng tạo và xử lý thông tin…
Trong giai đoạn ngủ sâu, quá trình xử lý cảm xúc sẽ diễn ra, từ đó hỗ trợ kiểm soát phản ứng cảm xúc, giảm lo âu, stress, căng thẳng và nguy cơ trầm cảm. Việc duy trì giấc ngủ sâu đều đặn tác động tích cực đến cảm xúc, từ đó giúp ổn định tinh thần và giảm căng thẳng hiệu quả.
Trong giấc ngủ sóng chậm, nhịp tim và huyết áp giảm, duy trì ở mức ổn định. Việc huyết áp giảm ở giai đoạn này quan trọng với sức khỏe tim mạch, giảm nguy cơ gặp các biến chứng do tăng huyết áp như suy tim, đột quỵ.
Ngủ say cũng là thời điểm cơ thể sản sinh các hormone quan trọng, ví dụ như hormone tăng trưởng, tác động tích cực đến quá trình trao đổi chất và các hormone thiết yếu khác cho quá trình chuyển hóa glucose và mỡ, từ đó giúp nâng cao sức khỏe tổng thể.
Nhận biết một người đang trong giai đoạn ngủ say đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe, đặc biệt ở trẻ em, người lớn tuổi và người gặp các vấn đề về giấc ngủ. Dưới đây là thông tin tham khảo một số cách nhận biết người ngủ say, ví dụ:
Trong giấc ngủ sâu, hơi thở chậm, sâu và đều đặn hơi. Có thể dễ dàng nhận biết qua tiếng thở đều, sâu, nhẹ nhàng.
Một trong những cách nhận biết ngủ say đơn giản là quan sát chuyển động của cơ thể khi ngủ. Trong giấc ngủ sâu, trương lực cơ giảm đáng kể, tay, chân và toàn thân gần như thư giãn hoàn toàn, không cử động nhiều ngoài những động tác tự nhiên, nhẹ nhàng như trở mình. Đây là một phản ứng sinh lý bình thường nhằm ngăn chặn chuyển động vật lý trong mơ.
Giấc ngủ sâu nhất xảy ra trong giai đoạn ngủ sóng chậm, điều này khiến việc đánh thức người ngủ sâu trở nên khó khăn, thường khó đánh thức họ bằng âm thanh hoặc động tác nhẹ, ngay cả những âm thanh lớn đến 100 decibel cũng có thể không đánh thức được người đang ngủ sâu.
Nếu phải thức giấc trong giai đoạn này, họ có thể gặp phải hiện tượng quán tính giấc ngủ, một giai đoạn mơ hồ, mất phương hướng, có thể ảnh hưởng đến khả năng tư duy, cảm xúc. Tuy nhiên, hiện tượng này thường tự biến mất sau đó.
Quan sát trạng thái của mắt là một trong những cách nhận biết người ngủ say hiệu quả. Khác với giấc ngủ REM, trong giấc ngủ sâu, mắt nhắm chặt, không chuyển động nhiều, có thể quan sát thấy mí mắt ở trạng thái thư giãn, thả lỏng hoàn toàn.
Ở giai đoạn này, cùng với sóng não, nhịp tim và huyết áp cũng giảm, cho thấy cơ thể đang trong trạng thái phục hồi.
Khi ngủ say, nhiệt độ cơ thể giảm xuống và duy trì ở mức ổn định, thông thường, khi ngủ thân nhiệt giảm khoảng 1ºC do cơ thể không cần tiêu hao nhiều năng lượng.
Hiện tượng không thể ngủ say xảy ra ở nhiều đối tượng do nhiều nguyên nhân gây ra. Một số nguyên nhân phổ biến mà mỗi người cần lưu ý, có thể bao gồm: (2)
Bên cạnh việc tìm hiểu cách nhận biết người ngủ say, nhiều người cũng thắc mắc nên làm thế nào để ngủ say, dễ ngủ. Để hỗ trợ nâng cao chất lượng giấc ngủ, thúc đẩy giấc ngủ sâu, mỗi người nên: (3)
Trong trường hợp thiếu ngủ, ngủ không ngon giấc, không thể ngủ say kéo dài, cần chủ động thăm khám để được kiểm tra và can thiệp y khoa nếu cần thiết, bởi không thể ngủ say có thể liên quan đến một số bệnh lý như ngưng thở khi ngủ, chứng ngủ rũ, rối loạn hành vi khi ngủ REM…
Mỗi người nên thiết lập thói quen ngủ đều đặn, đi ngủ và thức giấc cùng một thời điểm mỗi ngày để cơ thể quen với nhịp sinh học này, từ đó giúp dễ đi vào giấc ngủ, ngủ ngon giấc hơn.
Môi trường ngủ lý tưởng có thể giúp ngủ ngon hơn, vì thế mỗi người cần lưu ý:
Để hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ, mỗi người có thể tạo thói quen trước khi đi ngủ nhằm thư giãn sau một ngày làm việc, học tập căng thẳng, đơn cử như nghe nhạc, đọc sách, thiền…
Không sử dụng đồ ăn, thức uống chứa caffein, cồn, nicotin trước khi đi ngủ do các chất này có thể gây kích thích thần kinh, dẫn đến tình trạng mất ngủ, ngủ không sâu giấc… Cần bỏ thói quen sử dụng thiết bị điện tử như tivi, máy tính, điện thoại trước khi ngủ… để tránh ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Duy trì thói quen vận động khoa học là một trong những yếu tố quan trọng giúp ngủ ngon giấc. Mỗi người nên duy trì thói quen tập thể dục với cường độ vừa phải tối thiểu mỗi 150 phút/tuần. Lưu ý, không nên tập thể dục trước khi đi ngủ để tránh ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Căng thẳng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mất ngủ. Vì thế, việc quản lý cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong duy trì giấc ngủ say. Mỗi người có thể kiểm soát căng thẳng thông qua thiền, yoga, đọc sách, trò chuyện cùng người thân hoặc bạn bè…
Thói quen ăn uống có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, nghiên cứu cho thấy, ăn ít chất xơ, nhiều chất béo bão hòa và đường có thể liên quan đến giấc ngủ nông, cơ thể phục hồi kém hơn khi ngủ và dễ bị thức giấc. Để hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, mỗi người cần:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Chúng ta đã biết cách nhận biết người ngủ say cùng những thông tin có liên quan. Giấc ngủ say đóng vai trò quan trọng với sức khỏe, vì thế mỗi người cần đảm bảo chất lượng và thời lượng ngủ say. Trong trường hợp có vấn đề sức khỏe bất lợi liên quan đến giấc ngủ, hãy chủ động thăm khám và điều trị tại các bệnh viện uy tín.
