Các loại thuốc trị viêm phế quản mạn tính có thể được bác sĩ kê toa thường tập trung điều trị các triệu chứng. Vậy, có những loại thuốc điều trị viêm phế quản mạn tính nào có thể được bác sĩ chỉ định?
Viêm phế quản mạn tính là tình trạng viêm và tích tụ dịch nhầy ở đường hô hấp (khí quản, phế quản hoặc tiểu phế quản) bên trong phổi. Người bệnh có triệu chứng ho, ho có đờm, tức ngực và khó thở. Tình trạng này kéo dài từ 3 tháng trở lên, đồng thời tái lặp lại nhiều lần trong 2 năm hoặc lâu hơn. Bệnh không bao giờ hoàn toàn biến mất, thậm chí gây biến chứng nghiêm trọng nhưng có thể được kiểm soát nhờ tập trung điều trị các triệu chứng khi bệnh tái phát, đồng thời ngăn ngừa các yếu tố nguy cơ dẫn đến đợt kịch phát. (1)
Theo thông tin từ các trang y khoa quốc tế, “viêm phế quản mạn tính” là thuật ngữ có thể được dùng để mô tả về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) bởi rất ít người bị viêm phế quản mạn tính mà không bị tắc nghẽn đường thở do COPD.
Phần lớn người mắc viêm phế quản mạn tính đều do hút thuốc. Ngoài ra, không khí ô nhiễm, hóa chất kích thích hoặc các bệnh phổi khác như hen suyễn cũng có thể làm tăng nguy cơ viêm phế quản mạn tính. Các đợt viêm phế quản cấp tính lặp lại nhiều lần, làm tổn thương mô phổi cũng có thể khiến bệnh trở thành mạn tính. Các trường hợp còn lại có thể không rõ nguyên nhân.
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa viêm phế quản mạn tính và khí phế thũng do triệu chứng của các bệnh này tương tự nhau. Về bản chất, cả hai đều là các dạng của COPD, khác nhau ở bộ phận mà nó ảnh hưởng. Viêm phế quản mạn tính gây phù nề, tích tụ dịch nhầy ở đường thở hoặc ống dẫn không khí ra vào phổi. Trong khi đó, khí phế thũng lại ảnh hưởng đến các túi khí nhỏ nằm ở cuối đường thở, tức phế nang và khiến phế nang bị xẹp. Do đó, ở những người bị COPD thì đường thở và phế nang là các bộ phận thường bị tổn thương nhất.
Trước khi kê toa thuốc trị viêm phế quản mạn tính, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh làm một số kiểm tra cận lâm sàng để chẩn đoán như:
Các loại thuốc trị viêm phế quản mạn tính thường giúp kiểm soát triệu chứng bệnh. Vậy viêm phế quản mạn tính uống thuốc gì? Đối với bất kỳ bệnh nào, dù là thuốc không kê toa vẫn nên có sự chỉ định, hướng dẫn cụ thể của bác sĩ đối với từng trường hợp. Trong điều trị viêm phế quản mạn tính, các loại thuốc thường được bác sĩ kê đơn, bao gồm:
Các loại thuốc trị viêm phế quản mạn tính phổ biến nhất ở dạng phun hít thường được bác sĩ kê toa đầu tiên bởi tác dụng mở đường thở nhanh chóng. Ngoài tác dụng này ra, thuốc giãn phế quản còn giúp người bệnh mạn tính giảm co thắt phế quản, giảm tức ngực và dễ thở hơn. Để mang lại hiệu quả điều trị cao, người bệnh cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ. (3)
Hiện nay, các loại thuốc giãn phế quản dạng hít thường được bác sĩ chỉ định bao gồm:
Mỗi loại thuốc có thể có chỉ định khác nhau nhưng bao giờ cũng phải tuân theo đúng liều lượng ở mỗi độ tuổi theo chỉ định của bác sĩ. Thông thường thuốc giãn phế quản dạng hít chỉ được dùng tối đa 4 lần trong ngày hoặc sử dụng ngay khi khó thở.
Thuốc hít steroid còn được gọi là “thuốc hít phòng ngừa” vì được dùng để ngăn ngừa các triệu chứng của viêm phế quản cấp và mạn tính. Đây là loại thuốc được kê toa, có tác dụng giảm sưng, giảm kích ứng phổi, làm dịu đường hô hấp. Các loại thuốc hít steroid phổ biến gồm:
Thuốc hít steroid không dùng/thận trọng khi dùng cho nhóm đối tượng sau:
Về liều dùng, thuốc hít steroid luôn bắt đầu từ liều cao để kiểm soát tốt triệu chứng nhưng liều lượng dùng cụ thể ra sao cần theo hướng dẫn của bác sĩ.
Viên nén steroid (còn gọi là viên nén corticosteroid) là loại thuốc chống viêm được dùng để điều trị nhiều tình trạng bệnh, trong đó có viêm phế quản cấp và mạn tính. Đây là loại thuốc được bán theo đơn và liều lượng dùng theo chỉ định của bác sĩ. Do tác dụng phụ phổ biến nhất của thuốc là gây khó tiêu, ợ nóng, loãng xương, tăng đường huyết… nên khi kê toa, bác sĩ thường kèm theo các loại thuốc khác để hạn chế những tác dụng này.
Theophylline có tác dụng làm giãn và mở đường thở. Khi người bệnh có triệu chứng thở khò khè, khó thở, tức ngực do viêm phế quản mạn tính, hen suyễn, khí phế thũng và các bệnh phổi khác, bác sĩ có thể kê thuốc này để giúp người bệnh dễ thở hơn. Thuốc thường có dạng viên nén, viên nang hoặc dung dịch, được uống sau mỗi 6, 8, 12 hoặc 24 giờ. (4)
Theophylline không chỉ dùng ngay cho các trường hợp khó thở nặng mà còn dùng để kiểm soát các triệu chứng của bệnh. Ngay cả khi đã thấy khỏe, người bệnh không tự ý ngưng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.
Nhóm thuốc tiêu đờm có tác dụng làm sạch chất nhầy ở đường hô hấp trên và dưới, bao gồm phổi, phế quản và khí quản. Nếu người bệnh ho dai dẳng có đờm đặc màu vàng hoặc xanh, kèm theo tức ngực, bác sĩ có thể kê thuốc tiêu đờm carbocistein vừa có tác dụng làm loãng dịch nhầy vừa ngăn ngừa vi khuẩn gây nên tình trạng nhiễm trùng lồng ngực.
Thuốc này có dạng viên nén hoặc viên nang, liều dùng từ 3-4 lần một ngày. Nếu người bệnh chống chỉ định với thành phần thuốc hoặc dùng không hiệu quả, bác sĩ có thể đổi sang thuốc có kê đơn như acetylcysteine. Ngoài ra, còn một loại thuốc điều trị viêm phế quản mạn tính bằng cách làm loãng dịch nhầy và tống đờm ra ngoài đó là thuốc bromhexin. Thuốc này bao gồm dạng đơn chất và cả dạng phối hợp. Nhìn chung, các loại thuốc trong nhóm này thường có chung tác dụng phụ là gây nôn và buồn nôn.
Thuốc kháng histamin thường dùng trong các trường hợp kịch phát viêm phế quản do dị ứng hay viêm phế quản mạn tính. Thuốc này ngăn chặn chất hóa học histamin, một chất được giải phóng khi cơ thể phát hiện ra có chất lạ như khói thuốc, phấn hoa, bụi bặm… xâm nhập để ngăn những tác động xấu từ “hành vi xâm nhập” này.
Hiện nay, các loại thuốc kháng histamin có thể kể đến như:
Trong những trường hợp viêm phế quản mạn tính nặng, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc xông khí dung. Dung dịch khí là dung dịch đặc biệt chứa các hạt thuốc. Một máy chuyên dụng sẽ đưa thuốc từ dạng lỏng thành dạng phun sương mịn có kích thước từ 2-8 mcm với tốc độ phun sương 0.1 – 0.2ml/phút để thông qua ống ngậm hoặc mặt nạ, người bệnh có thể hít vào.
Bằng cách này, thuốc tiếp xúc sâu vào niêm mạc đường hô hấp, người bệnh có thể dung nạp liều thuốc lớn chỉ trong một lần. Nếu được hướng dẫn sử dụng, có thể trang bị máy tại nhà và dùng thuốc cho mỗi lần xông theo chỉ định của bác sĩ.
Roflumilast là một chất ức chế mạnh và chọn lọc của phosphodiesterase-4 (PDE4), được chỉ định để làm giảm sưng viêm phổi cho những bệnh nhân viêm phế quản mạn tính có triệu chứng nặng và có tiền sử đợt cấp. Roflumilast không phải là thuốc giãn phế quản, không được chỉ định điều trị đợt cấp cơn co thắt phế quản.
Roflumilast không dùng để trị các cơn khó thở đột ngột. Thuốc có thể dùng để kiểm soát COPD nhưng không điều trị viêm phế quản mạn tính.
Trong trường hợp nghi ngờ người bệnh bị nhiễm vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc kháng sinh để có thể ngăn ngừa các biến chứng của đợt cấp như viêm phổi. Thuốc kháng sinh lúc này được dùng với mục đích ức chế sự phát triển của vi khuẩn hoặc tiêu diệt chúng, hoặc cả hai. Có nhiều loại thuốc kháng sinh khác nhau để sử dụng chống lại các loại và phân nhóm vi khuẩn khác nhau.
Để điều trị viêm phế quản mạn tính, các loại kháng sinh phổ rộng như amoxicillin với axit clavulanic hoặc macrolide thường được cân nhắc trước tiên. Những loại kháng sinh chọn lọc hơn có thể sẽ được sử dụng trong trường hợp người bệnh không đáp ứng với thuốc kháng sinh phổ rộng.
Có nhiều cách khác nhau để điều trị viêm phế quản mạn tính. Ngoài cách dùng thuốc (điều trị nội khoa) ra còn có thể áp dụng các giải pháp khác như: liệu pháp oxy, thở máy không xâm lấn, phục hồi chức năng phổi, phẫu thuật hoặc can thiệp, thay đổi lối sống tích cực.
Sử dụng liệu pháp oxy rất phổ biến cho những người bệnh viêm phế quản mạn tính có nồng độ oxy trong máu thấp nhằm ngăn ngừa nguy cơ oxy trong máu xuống mức nguy hiểm. Người bệnh có thể chọn thở oxy tại nhà qua ống thông mũi hoặc mặt nạ.
Thông thường, liệu pháp oxy áp dụng trong dài hạn, ít nhất 15 giờ mỗi ngày. Người bệnh vẫn có thể đi lại khi dùng liệu pháp này. Lưu ý, oxy rất dễ gây tai nạn cháy nổ nên tuyệt đối cẩn trọng.
Khi cần điều trị suy hô hấp cho người bệnh viêm phế quản mạn tính mà không cần đặt ống nội khí quản qua đường thở thì giải pháp thở máy không xâm lấn (NIV) được cho là phù hợp. Một thiết bị di động được kết nối với mặt nạ mũi hoặc mặt sẽ hỗ trợ phổi, giúp người bệnh dễ thở hơn.
Chương trình phục hồi chức năng phổi cần có sự phối hợp của các bác sĩ, chuyên gia chăm sóc sức khỏe, chuyên viên vật lý trị liệu, chuyên gia dinh dưỡng… và được thiết kế riêng cho những người bị viêm phế quản mạn tính. Chương trình phục hồi chức năng phổi được thiết kế trên cơ sở thể trạng của người bệnh, tình trạng khó thở tại thời điểm can thiệp cũng như các triệu chứng đi kèm và cảm xúc của người bệnh.
Ở các bệnh viện lớn, một chương trình phục hồi chức năng phổi điển hình bao gồm:
Nếu triệu chứng bệnh nghiêm trọng đến mức người bệnh không thể thực hiện được những bài tập thể dục cơ bản để tăng cường sức mạnh của các cơ, giải pháp kích thích điện có thể được cân nhắc để giúp các cơ chắc khỏe hơn. Các điện cực sẽ được chuyên viên đặt trên da của người bệnh và những xung điện nhỏ sẽ được truyền đến các cơ cần được kích thích, thường tập trung ở cánh tay hoặc chân.
Chỉ khi các loại thuốc trị viêm phế quản mạn tính đã dùng không hiệu quả hoặc người bệnh tương tác thuốc kém mà tình trạng ngày càng nghiêm trọng, bác sĩ có thể cân nhắc đến giải pháp phẫu thuật. Một số phẫu thuật có thể can thiệp điều trị với các ca viêm phế quản mạn tính nặng như:
Chọn cách điều trị nào, dùng loại thuốc gì còn tùy thuộc vào trường hợp cụ thể của từng người bệnh. Trong quá trình điều trị, muốn đạt được hiệu quả điều trị cao, rút ngắn thời gian hồi phục của phổi và trả lại trạng thái hít thở bình thường cho hệ hô hấp, người bệnh cần lưu ý:
Hầu hết các trường hợp viêm phế quản mạn tính đều bắt đầu từ thuốc lá nên cách phòng ngừa tái phát tốt nhất là quyết tâm bỏ thuốc. Đồng thời tránh xa các yếu tố kích thích đợt kịch phát như khói thuốc, không khí ô nhiễm, phấn hoa, hóa chất kích thích… Sau cùng, duy trì lối sống lành mạnh, nghỉ ngơi đầy đủ, sinh hoạt điều độ, ăn uống cân bằng dinh dưỡng, tiêm chủng vắc xin phòng bệnh sẽ giúp tăng cường sức khỏe tổng thể, hỗ trợ tốt cho một lá phổi khỏe mạnh.
Để đặt lịch khám, điều trị viêm phế quản co thắt và các bệnh lý hô hấp tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách hàng vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, các loại thuốc trị viêm phế quản mạn tính là một phần trong nhiều cách điều trị viêm phế quản mạn tính. Tùy theo tình trạng nặng, nhẹ của mỗi người mà bác sĩ có thể tư vấn phác đồ điều trị phù hợp, hiệu quả. Mặc dù viêm phế quản mạn tính không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng bằng cách điều trị kiểm soát bệnh theo bác sĩ và thay đổi lối sống theo hướng tích cực, người bệnh có thể kiểm soát tốt bệnh tình để cải thiện chất lượng sống.
