Chăm sóc thai nhi và mẹ bầu cần sự quan tâm đặc biệt của cả gia đình. Đối với các trường hợp thai đôi, đa thai, ngoài hạnh phúc thì đằng sau đó là nỗi lo lắng gấp bội bởi người mẹ mang đa thai thường đối mặt với nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Vậy chiến lược chăm sóc thai đôi IVF có khó khăn gì, “vất vả” như thế nào so với thai đơn cùng bác sĩ Đỗ Thị Thu Trang, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội có những hướng dẫn cụ thể trong bài viết sau.
Có con là niềm hạnh phúc lớn lao đối với bất kỳ cặp vợ chồng nào, đặc biệt là những cặp đôi trải qua hành trình dài mong con. Trong quá trình thụ tinh ống nghiệm, một số cặp vợ chồng hy vọng mang thai đôi để “nốt công chuyển phôi và mang thai một lần”. Tuy nhiên bác sĩ Thu Trang cho biết thai phụ đa thai thường đối mặt với nhiều nguy cơ sức khoẻ nguy hiểm, ảnh hưởng đến sự an toàn của cả mẹ và bé.
Tại IVF Tâm Anh, các bác sĩ thường khuyến nghị chuyển phôi đơn trong hầu hết các trường hợp nhằm đảm bảo an toàn và tăng khả năng phát triển khỏe mạnh của thai nhi, đồng thời giảm thiểu các nguy cơ có thể xảy ra trong thai kỳ. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp hi hữu chuyển một phôi nhưng phôi phân tách làm 2, 3 dẫn đến hiện tượng đa thai cùng trứng.
Dưới đây là một số khó khăn khi chăm sóc thai đôi IVF, thai ba mà người mẹ và gia đình sẽ đối mặt:
Tử cung của con người tự nhiên được “thiết kế đặc biệt” để mang một bào thai trong mỗi lần mang thai. Trong quá trình thụ tinh ống nghiệm, hay cả trong thai kỳ tự nhiên, khi mẹ bầu mang từ 2 thai trở lên sẽ đối mặt với nhiều nguy cơ cao hơn so với mang đơn thai.
Sinh non là biến chứng phổ biến nhất của đa thai. Những đứa trẻ sinh trước 37 tuần tuổi thai có hệ cơ quan phát triển không hoàn chỉnh, đặc biệt là những trẻ sinh cực non trước 28 tuần. Em bé sinh non phải đối diện với nhiều vấn đề sức khỏe ngay sau sinh, bao gồm: nhẹ cân, suy hô hấp, nhiễm trùng, vàng da, xuất huyết não, bệnh lý võng mạc.
Những nguy cơ sức khỏe khác như rối loạn hành vi, giảm khả năng tập trung và học tập cũng được ghi nhận với tỷ lệ cao hơn. Những đứa trẻ sinh cực non trước 28 tuần có thể tử vong vì các nguyên nhân nghiêm trọng, cho dù được chăm sóc tốt nhất.
Ngoài ra, tất cả những kết cục xấu như sảy thai, thai ngừng phát triển, dị tật bẩm sinh, thai chậm tăng trưởng trong tử cung đều gia tăng ở đa thai so với đơn thai.
Sinh nhiều hơn một em bé làm gia tăng căng thẳng và mệt mỏi không chỉ cho bản thân cặp vợ chồng mà còn những người thân khác trong gia đình. Khối lượng công việc tăng lên nhiều lần và họ sẽ luôn cảm thấy thiếu thời gian, thậm chí thất vọng, chán nản khi không thể chăm sóc tốt cho hai, ba hoặc nhiều hơn những em bé của mình.
Người phụ nữ dễ dàng cảm thấy bị cô lập và tách biệt khi phải tập trung chăm sóc nhiều em bé cùng lúc. Vì thế không quá khó để hiểu rằng trầm cảm sau sinh là một trong những vấn đề cần phải chú ý ở những người mẹ mang đa thai.
Ngoài ra, áp lực về tài chính cũng là yếu tố tác động không tốt đến tâm lý trong đa thai. Chi phí nằm viện của mẹ, chăm sóc cho trẻ ở khoa hồi sức, chi phí cần cho việc điều trị những biến chứng lâu dài, phục hồi chức năng và giáo dục đặc biệt làm tăng gánh nặng tài chính cho các cặp vợ chồng có đa thai. So sánh với các thai kỳ đơn thai, chi phí dành cho song thai và tam thai có thể cao gấp 4 đến 10 lần.
Thai kỳ IVF được đánh giá không quá khác biệt so với thai kỳ tự nhiên. Tuy nhiên bác sĩ Thu Trang cho biết do tính chất “thai quý”, thai có được khi cặp đôi gặp vấn đề sức khỏe sinh sản, cộng với việc đa thai nên cách chăm sóc cần chú ý nhiều hơn. Một số hướng dẫn chi tiết về cách chăm sóc thai đôi IVF chị em cần nắm gồm:
Trong thai kỳ IVF, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc kê đơn nhằm hỗ trợ sức khoẻ của mẹ và thai nhi. Mẹ bầu cần tuân theo đơn thuốc đã được kê, không tự ý thay đổi liều lượng hoặc loại thuốc khi chưa có sự đồng ý từ bác sĩ chuyên khoa.
Điều quan trọng nhất khi áp dụng các biện pháp chăm sóc thai đôi IVF chính là duy trì tinh thần thoải mái, lạc quan. Chị em có thể lựa chọn các hoạt động cường độ phù hợp với mẹ bầu như yoga, đi bộ.
Chế độ ăn uống lành mạnh cho thai kỳ nên được bắt đầu ngay sau khi chuyển phôi để tạo nền tảng dinh dưỡng tốt, đảm bảo cho sự phát triển của thai nhi. Ngoài ra các chuyên gia khuyến nghị phụ nữ mang thai nên duy trì cân nặng hợp lý thông qua chế độ dinh dưỡng khoa học, đầy đủ.
Bác sĩ Thu Trang cho biết phụ nữ mang thai nên bổ sung sắt, canxi, vitamin B, các protein và khoáng chất thiết yếu. Chị em nên tăng cường các thực phẩm sau vào thực đơn hàng ngày:
Ngoài ra, chị em có thể trao đổi với bác sĩ về việc bổ sung axit folic, vitamin hỗ trợ phôi làm tổ và phát triển thuận lợi, hạn chế dị tật ống thần kinh cho thai nhi…
Duy trì chế độ luyện tập thể thao góp phần tăng khả năng mang thai khỏe mạnh. Tuy nhiên bác sĩ Thu Trang khuyến nghị chị em nên lựa chọn các hoạt động vận động cường độ phù hợp, nhẹ nhàng như dạo bộ, yoga, thiền định. Đồng thời, mẹ bầu cần tránh các động tác như cúi xuống thấp, chạy bộ, bơi lội, mang vác các vật nặng…
Quan hệ tình dục có thể làm tử cung co thắt nhiều hơn, có thể ảnh hưởng đến thai nhi. Vì vậy đối với các trường hợp sau chuyển phôi cũng như đã xác định mang đa thai, bác sĩ khuyến cáo vợ chồng nên hạn chế giao hợp.
Một trong những yếu tố quan trọng nhằm chăm sóc thai đôi IVF an toàn là thiết lập chế độ nghỉ nơi phù hợp, sinh hoạt điều độ. Thông thường, mẹ bầu mang thai đôi sẽ dễ mệt mỏi hơn nên cần chú ý nghỉ ngơi nhiều hơn so với bình thường bằng cách duy trì ngủ 8-10 tiếng mỗi đêm, nghỉ trưa để nhanh chóng phục hồi năng lượng và hạn chế đứng lâu, làm việc nặng.
Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như đau bụng, ra máu âm đạo, thai không máy… chị em cần đến bệnh viện, cơ sở y tế ngay để thăm khám và có phương án xử trí phù hợp.
Do thai kỳ sinh đôi IVF đối mặt với nhiều nguy cơ hơn bình thường, do đó thăm khám thai định kỳ là hết sức quan trọng. Chị em nên tuân theo đúng lịch khám thai mà bác sĩ chỉ định nhằm theo dõi sự phát triển của thai nhi, sớm phát hiện các nguy cơ bất thường.
Về lý thuyết, phụ nữ mang thai đôi nhờ kỹ thuật IVF có thể sinh thường nếu đạt các điều kiện như sức khỏe người mẹ đảm bảo, cả hai thai nhi đều ở tư thế ngôi đầu, không có các dấu hiệu bất thường vị trí nhau thai và không có nguy cơ sinh non.
Sinh non (trước 37 tuần) là biến chứng phổ biến nhất của đa thai. Hơn 60% thai kỳ song thai là những trẻ sinh non và hầu hết những trẻ sinh ra từ tam thai hoặc nhiều hơn đều là những trẻ sinh non. (1)
>> Xem thêm: Thai đôi IVF có nên khâu cổ tử cung không?
ThS.BS Giang Huỳnh Như, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh TP.HCM cho biết: “Các trường hợp song thai, đa thai thường đối mặt với nguy cơ cao sinh non kèm theo hàng loạt vấn đề như nhẹ cân, phát triển kém, theo dõi thời gian dài ở chăm sóc sơ sinh đặc biệt (NICU); đồng thời người mẹ đối mặt với các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng như tiền sản giật, hội chứng truyền máu song thai…
Nhằm hạn chế tối thiểu nguy cơ đa thai, tại IVF Tâm Anh, bác sĩ ưu tiên chuyển một phôi nhằm giảm nguy cơ đa thai cho bệnh nhân hiếm muộn, đảm bảo thai kỳ an toàn cho cả mẹ và bé”.
Phụ nữ mang đa thai có nguy cơ sảy thai và các nguy cơ khác gồm thiếu máu, rối loạn tăng huyết áp, xuất huyết và bệnh lý sau sinh. Tỷ lệ thai lưu ở thai đôi là 12,3/1.000, 31,1/1.000 ca sinh ba, trong khi đó tỷ lệ sảy thai ở thai đơn khoảng 5/1.000 ca.
Đa thai là biến chứng của các phương pháp hỗ trợ sinh sản nói chung, tuy nhiên chúng ta hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Những cặp vợ chồng hiếm muộn đến điều trị tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản BVĐK Tâm Anh luôn được tư vấn và trao đổi về các nguy cơ với bác sĩ trước khi bắt đầu điều trị. Tại đây, vấn đề đa thai được quản lý chặt chẽ nhằm mang đến một thai kỳ an toàn cho người bệnh.
IVF Tâm Anh đưa ra khuyến nghị về số lượng phôi cần chuyển tùy thuộc vào giai đoạn phát triển và chất lượng phôi, phối hợp với tuổi và các yếu tố liên quan đến tiền sử người bệnh. Một số phương pháp khác giúp giảm thiểu nguy cơ đa thai IVF trong khi vẫn đảm bảo tỷ lệ thành công như: kích thích buồng trứng có kiểm soát, nuôi phôi ngày 5, đánh giá sự phát triển phôi bằng time-lapse và sàng lọc phôi tiền làm tổ (nếu có).
Để đặt lịch thăm khám, hướng dẫn chăm sóc thai đôi IVF với các bác sĩ, chuyên gia tại BVĐK Tâm Anh, quý khách hàng có thể liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trong thụ tinh ống nghiệm nói riêng và thụ thai bằng phương pháp tự nhiên nói chung, phụ nữ mang thai đôi, thai ba thường đối mặt với nhiều nguy cơ nghiêm trọng đe dọa sự an toàn của cả mẹ và bé. Do đó việc chăm sóc thai đôi IVF cần hết sức cẩn trọng. Bác sĩ Thu Trang khuyến nghị mẹ bầu mang đa thai cần chú ý đặc biệt đến các mốc khám thai định kỳ, liên hệ với bác sĩ hoặc thăm khám ngay tại các bệnh viện, cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
