Xét nghiệm chức năng gan: Quy trình thực hiện

Xét nghiệm chức năng gan bao gồm xét nghiệm men gan, xét nghiệm bài tiết mật và xét nghiệm tổng hợp protein. Vậy, các xét nghiệm chức năng gan được thực hiện theo quy trình thế nào?

Xét nghiệm chức năng gan là gì?

Xét nghiệm chức năng gan là xét nghiệm máu giúp kiểm tra mức độ hoạt động của gan. Xét nghiệm này đo nồng độ các enzyme, protein, sản phẩm chuyển hóa do gan tạo ra. Kết quả xét nghiệm cung cấp thông tin quan trọng, giúp bác sĩ phát hiện sớm các vấn đề như viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ…

Các loại xét nghiệm chức năng gan thường gặp

1. Nhóm xét nghiệm men gan (đánh giá tổn thương tế bào gan)

1.1 ALT (Alanine aminotransferase)

ALT là enzyme đặc hiệu trong gan, giúp chuyển hóa protein thành năng lượng cho tế bào gan. Khi gan bị tổn thương, ALT thoát vào máu và nồng độ tăng cao. Xét nghiệm này còn được biết đến với tên gọi SGPT. (1)

1.2 AST (Aspartate aminotransferase)

AST là enzyme hỗ trợ phân hủy acid amin, có mặt ở gan, tim, cơ bắp. Bình thường, AST có nồng độ thấp trong máu. Khi tăng cao, có thể là dấu hiệu tổn thương gan, bệnh gan hoặc tổn thương cơ. Xét nghiệm này còn có tên gọi khác là SGOT.

1.3 LDH (Lactate Dehydrogenase)

LDH là enzyme có trong gan. Nồng độ LDH cao là dấu hiệu gan bị tổn thương, nhưng thường không đặc hiệu. Một số bệnh lý khác cũng có thể làm tăng nồng độ LD trong máu.

2. Nhóm xét nghiệm bài tiết mật (đánh giá chức năng bài xuất mật)

2.1 GGT (Gamma-glutamyl transferase)

GGT là enzyme có trong máu. Nồng độ GGT cao bất thường là dấu hiệu chỉ điểm tổn thương gan, mật. Tuy nhiên, chỉ số GGT cũng không đặc hiệu, cần được kết hợp với các xét nghiệm khác để có chẩn đoán chính xác.

2.2 ALP (Alkaline phosphatase)

ALP là enzyme được tìm thấy trong gan, xương và ruột, giúp phân hủy protein. Nồng độ ALP tăng cao có thể là dấu hiệu của bệnh gan, tắc đường mật (như sỏi mật), hoặc một số bệnh lý về xương.

2.3 Bilirubin

Bilirubin là sắc tố màu vàng được tạo ra khi hồng cầu bị phân hủy, được gan xử lý và đào thải qua phân. Nồng độ Bilirubin toàn phần cao thường gây vàng da. Việc Bilirubin tăng có thể là do gan bị tổn thương, tắc ống mật, hoặc bệnh thiếu máu tan huyết.

3. Nhóm xét nghiệm tổng hợp protein (đánh giá chức năng tổng hợp của gan)

3.1 Albumin

Albumin là loại protein chính được tổng hợp tại gan. Cơ thể cần albumin để chống lại nhiễm trùng và duy trì các chức năng sinh học. Nồng độ Albumin thấp là dấu hiệu tổn thương gan hoặc mắc bệnh gan mãn tính. Song, chỉ số này cũng có thể giảm khi người bệnh mắc một số bệnh lý về đường tiêu hóa hoặc bệnh thận.

3.2 Globulin

Globulin là một nhóm protein khác trong máu, bao gồm các kháng thể cần thiết cho hệ miễn dịch. Nồng độ Globulin thường được đánh giá song song với Albumin để có cái nhìn tổng quát về sức khỏe gan.

3.3 Thời gian prothrombin (PT)

Thời gian prothrombin (PT) là thời gian máu cần để đông lại. Thời gian PT kéo dài là dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan nghiêm trọng. Tuy nhiên, PT cũng có thể tăng ở những người đang sử dụng thuốc chống đông máu như warfarin.

Khi nào cần thực hiện xét nghiệm kiểm tra chức năng gan?

Người bệnh nên xét nghiệm chức năng gan khi:

1. Có triệu chứng nghi ngờ bệnh gan

Người bệnh có thể được bác sĩ chỉ định xét nghiệm chức năng gan nếu xuất hiện các triệu chứng như:

• Vàng da (mắt và da chuyển sang màu vàng)
• Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân
• Chán ăn, buồn nôn
• Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu
• Đau tức vùng hạ sườn phải.

2. Tầm soát định kỳ cho người có nguy cơ cao

Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên tầm soát định kỳ mỗi năm 1-2 lần, cụ thể là các trường hợp sau:

• Uống hoặc lạm dụng bia rượu trong thời gian dài.
• Thừa cân, béo phì, mắc bệnh đái tháo đường – nguyên nhân hàng đầu gây gan nhiễm mỡ.
• Có tiền sử tiếp xúc với virus viêm gan (A, B, C) hoặc có tiền sử gia đình mắc các bệnh gan di truyền.

3. Trước và sau điều trị bệnh gan

Nếu người bệnh từng được chẩn đoán mắc bệnh gan, xét nghiệm sẽ giúp bác sĩ theo dõi tiến triển bệnh, đánh giá hiệu quả điều trị, đồng thời điều chỉnh phác đồ phù hợp.

4. Kiểm tra tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc điều trị có nguy cơ gây tổn thương gan theo thời gian. Điển hình như các loại thuốc giảm đau liều cao, thuốc kháng sinh, thuốc điều trị cholesterol cao. Trong trường hợp sử dụng thường xuyên các loại thuốc này, người bệnh cần được xét nghiệm chức năng gan định kỳ để theo dõi tác dụng phụ có thể xảy ra.

Quy trình xét nghiệm đánh giá chức năng gan

1. Khai thác thông tin và chỉ định xét nghiệm

Đầu tiên, bác sĩ sẽ khai thác thông tin về tiền sử bệnh, triệu chứng, các loại thuốc đang sử dụng. Sau đó, dựa trên lâm sàng để chỉ định xét nghiệm cần thiết nhằm đánh giá chức năng gan của mỗi người.

2. Hướng dẫn bệnh nhân chuẩn bị trước khi lấy máu

• Thông thường, người bệnh được yêu cầu nhịn ăn, uống (trừ nước lọc) khoảng 6-8 tiếng trước khi lấy máu.
• Không sử dụng tất cả các loại thuốc, thực phẩm chức năng trước khi xét nghiệm ít nhất 12 tiếng để đảm bảo thành phần dược chất không ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.
• Không sử dụng thuốc lá, rượu bia, chất kích thích ít nhất 4 tiếng trước khi xét nghiệm gan vì nicotin có thể khiến các chỉ số bị sai lệch.
• Nên thực hiện xét nghiệm gan vào buổi sáng sau khi nhịn ăn qua đêm để đạt kết quả chính xác nhất.

Xem thêm: Xét nghiệm men gan có cần nhịn ăn không?

3. Tiến hành lấy mẫu xét nghiệm

Kỹ thuật viên tiến hành lấy mẫu máu tại tĩnh mạch ở khuỷu tay. Kim tiêm sẽ được sử dụng để lấy một lượng máu nhỏ vào ống nghiệm chuyên dụng. Quá trình này diễn ra nhanh chóng, có thể gây cảm giác đau nhẹ và sau đó có thể hơi khó chịu tại vị trí tiêm.

4. Phân tích mẫu tại phòng xét nghiệm

Mẫu máu sau khi lấy sẽ được chuyển đến phòng xét nghiệm để phân tích. Kỹ thuật viên sẽ sử dụng trang thiết bị, máy móc hiện đại để đo lường chỉ số xét nghiệm men gan như ALT, AST, GGT, ALP, Bilirubin…

5. Trả kết quả và tư vấn sau xét nghiệm

Sau khi có kết quả xét nghiệm, người bệnh quay lại gặp bác sĩ để được giải thích về các chỉ số. Dựa trên kết quả thu được, bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán cuối cùng và đề xuất phương pháp điều trị phù hợp.

Xét nghiệm chức năng gan bao lâu có kết quả?

Thời gian có kết quả xét nghiệm đánh giá chức năng gan thường dao động từ vài giờ đến vài ngày, tùy thuộc vào loại xét nghiệm và cơ sở y tế mà người bệnh lựa chọn. Nếu bệnh viện hoặc phòng khám có phòng xét nghiệm tại chỗ, kết quả sẽ được trả về sau 2-3 giờ kể từ khi lấy mẫu máu.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tự hào là một trong những cơ sở xét nghiệm chức năng gan uy tín, trả kết quả nhanh, giảm thiểu thời gian chờ cho người bệnh.

Bài viết đã cung cấp thông tin góp phần giải đáp thắc mắc xét nghiệm chức năng gan là gì, quy trình thực hiện ra sao. Nếu thắc mắc xét nghiệm kiểm tra chức năng gan bao nhiêu tiền, người bệnh có thể liên hệ trực tiếp fanpage hoặc số hotline của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để biết thêm chi tiết.