Viêm tuyến giáp sau sinh không hiếm gặp nhưng thường bị nhầm lẫn với tình trạng thay đổi nội tiết tố, căng thẳng hoặc rối loạn tâm thần sau sinh dẫn đến bỏ sót, bệnh tiến triển thành suy giáp mạn tính có thể phải điều trị hormone tuyến giáp thay thế suốt đời. Vậy biểu hiện viêm tuyến giáp sau sinh là gì để phụ nữ sớm nhận biết?
Tuyến giáp là một tuyến nội tiết có hình giống con bướm, nằm ở phía trước cổ, bên dưới thanh quản và bên trên khí quản. Tuyến giáp đảm nhận vai trò quan trọng, sản xuất và lưu trữ các hormone tuyến giáp, tiết vào máu và vận chuyển đến các mô trong cơ thể. Hormone tuyến giáp giúp cơ thể sử dụng năng lượng, giữ ấm và duy trì hoạt động bình thường của não, tim, cơ bắp cũng như các cơ quan khác.
Viêm tuyến giáp sau sinh là tình trạng viêm tuyến giáp xảy ra ở phụ nữ sau sinh con. Viêm tuyến giáp có thể gây ra tình trạng nhiễm độc giáp hay còn gọi là cường giáp (nồng độ hormone tuyến giáp cao trong máu) và suy giáp (nồng độ hormone tuyến giáp thấp trong máu). Theo diễn tiến tự nhiên, người bệnh thường trải qua giai đoạn nhiễm độc giáp trước, sau đó chuyển sang giai đoạn suy giáp. (1)
Bác sĩ Ngọc Vinh chia sẻ, đặc điểm điển hình của viêm tuyến giáp sau sinh bao gồm một giai đoạn nhiễm độc giáp, sau đó là một giai đoạn suy giáp. Tuy nhiên, không phải tất cả người bệnh đều trải qua cả hai giai đoạn. Chỉ khoảng ⅓ trường hợp trải qua cả hai giai đoạn, ⅓ trường hợp chỉ trải qua giai đoạn nhiễm độc giáp và ⅓ trường hợp chỉ trải qua giai đoạn suy giáp.
Giai đoạn nhiễm độc giáp thường xảy ra từ 1-4 tháng sau sinh, kéo dài trong 1-3 tháng. Giai đoạn này có thể đi kèm các triệu chứng như lo âu, mất ngủ, đánh trống ngực (nhịp tim nhanh), mệt mỏi, sụt cân và dễ cáu gắt. Tuy nhiên, vì các triệu chứng này thường bị nhầm lẫn là hậu quả của rối loạn nội tiết tố sau sinh và căng thẳng khi chăm sóc con nhỏ nên giai đoạn nhiễm độc giáp thường bị bỏ sót.
Người bệnh thường đến thăm khám trong giai đoạn suy giáp nhiều hơn. Giai đoạn này thường bắt đầu vào khoảng 4-8 tháng sau sinh, có thể kéo dài đến 9-12 tháng. Các triệu chứng thường gặp gồm mệt mỏi, tăng cân, táo bón, da khô, trầm cảm và giảm khả năng chịu đựng khi vận động.
Phần lớn phụ nữ sau sinh bị viêm tuyến giáp có thể hồi phục chức năng tuyến giáp về trạng thái bình thường trong vòng 12-18 tháng kể từ khi xuất hiện các triệu chứng. Tuy nhiên, khoảng 20% trường hợp người bệnh bước vào giai đoạn suy giáp sẽ tiếp tục bị suy giáp mạn tính.
Tại Hoa Kỳ, viêm tuyến giáp sau sinh xảy ra ở khoảng 5-10% phụ nữ. Bác sĩ Ngọc Vinh cho biết, tỷ lệ mắc bệnh có thể cao hơn ở một số nhóm đối tượng nguy cơ cao là:
Hiện tại nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa được biết rõ. Tuy nhiên, một số giả thuyết cho rằng tình trạng này là một bệnh tự miễn rất giống với viêm tuyến giáp Hashimoto.
Tương tự như trong viêm giáp Hashimoto, tình trạng này có liên quan đến sự hiện diện của các kháng thể tuyến giáp (anti-thyroid peroxidase và anti-thyroglobulin). Phụ nữ có các kháng thể kháng tuyến giáp dương tính có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nhiều so với những phụ nữ không có các kháng thể này. (2)
Hầu hết phụ nữ bị viêm giáp bán cấp sau sinh có thể hồi phục chức năng tuyến giáp về trạng thái bình thường trong vòng 12-18 tháng kể từ khi xuất hiện các triệu chứng. Tuy nhiên, một số phụ nữ không thể hồi phục được sau giai đoạn suy giáp, tiếp tục tiến triển thành suy giáp mạn tính. Khi đó tuyến giáp không sản xuất đủ các hormone quan trọng, không thể đảm bảo được hoạt động và chức năng của các cơ quan khác trong cơ thể.
Ngay khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện như tăng cân hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, kiệt sức, thay đổi tâm trạng… phụ nữ nên thăm khám ngay để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.
Trường hợp phụ nữ có các yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện xét nghiệm viêm tuyến giáp sau đẻ ở thời điểm 3 tháng và 6 tháng sau sinh. Nếu xuất hiện các triệu chứng, phụ nữ sẽ được kiểm tra ngay lập tức.
Bệnh này được chẩn đoán bằng cách lấy mẫu máu, kiểm tra nồng độ hormone kích thích tuyến giáp (TSH) và hormone tuyến giáp (T3 và T4). (3)
Bác sĩ Ngọc Vinh cho biết, không phải trường hợp viêm tuyến giáp sau đẻ nào cũng cần điều trị. Việc điều trị viêm giáp sau sinh được bác sĩ cân nhắc dựa vào giai đoạn của bệnh và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng.
Phụ nữ trong giai đoạn nhiễm độc giáp có thể được điều trị bằng thuốc chẹn beta để làm giảm các triệu chứng như đánh trống ngực và run tay. Khi triệu chứng cải thiện, có thể cân nhắc giảm liều và ngừng thuốc vì giai đoạn nhiễm độc giáp thường chỉ tạm thời. Thuốc kháng giáp sẽ không được sử dụng trong giai đoạn này vì tuyến giáp không phải đang hoạt động quá mức.
Giai đoạn suy giáp có thể được điều trị bằng hormone tuyến giáp thay thế. Nếu tình trạng suy giáp nhẹ và người bệnh có ít hoặc không có triệu chứng, bác sĩ sẽ cân nhắc không cần điều trị. Nếu bắt đầu điều trị hormone tuyến giáp, bác sĩ sẽ chỉ định duy trì điều trị trong khoảng 6-12 tháng, sau đó giảm liều để đánh giá xem người bệnh có cần tiếp tục dùng hormone tuyến giáp vĩnh viễn hay không.
Bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng thuốc điều trị an toàn cho bà mẹ đang cho con bú. Phụ nữ tuyệt đối không được tự ý điều chỉnh liều lượng cũng như thời gian sử dụng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ.
Một số ít trường hợp phụ nữ sau sinh bị viêm tuyến giáp không được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả khiến bệnh tiến triển thành suy giáp, có thể tiếp tục phát triển thành suy giáp mạn tính cần sử dụng hormone tuyến giáp thay thế suốt đời. Vì thế, phụ nữ sau sinh cần chú ý theo dõi sức khỏe, khi phát hiện các biểu hiện của bệnh cần nhanh chóng thăm khám ngay để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.
Mặc dù không thể phòng ngừa bệnh, nhưng phụ nữ có thể áp dụng một số biện pháp để tăng khả năng miễn dịch giảm nguy cơ mắc bệnh như ăn uống khoa học, bổ sung dinh dưỡng hợp lý, tập luyện thể dục vừa phải nâng cao sức khỏe, nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc… Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào kể trên, đừng nghĩ rằng đó chỉ là ảnh hưởng của thay đổi nội tiết tố sau sinh. Hãy thăm khám ngay để được bác sĩ kiểm tra, chẩn đoán chính xác và hướng dẫn giải pháp phù hợp để tránh tình trạng bệnh diễn tiến nặng, gây biến chứng nghiêm trọng đe dọa sức khỏe và chất lượng sống.
Một số nghiên cứu mới đây cho thấy có mối liên hệ giữa viêm tuyến giáp sau đẻ và trầm cảm sau sinh, vì thế nếu bị trầm cảm sau sinh phụ nữ hãy chủ động kiểm tra hoạt động của tuyến giáp có thay đổi bất thường hay không.
Nhiều phụ nữ vẫn có một thai kỳ khỏe mạnh dù bị viêm tuyến giáp sau lần sinh trước đó. Điều quan trọng là phụ nữ cần kiểm tra sức khỏe trước khi mang thai để được khai thác tiền sử bệnh, từ đó có kế hoạch quản lý thai nghén hiệu quả, theo dõi sát sao nồng độ hormone tuyến giáp giúp phụ nữ an tâm tận hưởng thai kỳ khỏe mạnh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là những thông tin tổng quan về căn bệnh viêm tuyến giáp sau sinh. Hy vọng qua bài viết này phụ nữ đã nắm được các biểu hiện của bệnh, thăm khám sớm để được chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả. Nếu có bất kỳ lo lắng hoặc băn khoăn nào, đừng ngần ngại hãy đến ngay Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được các chuyên gia – bác sĩ giỏi tư vấn cụ thể!
