Người bệnh có bị đau rát cổ họng khi xạ trị không?

Đau rát cổ họng khi xạ trị là một trong những tác dụng phụ phổ biến. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn tạo rào cản lớn trong việc ăn uống, khiến người bệnh dễ sụt cân, suy kiệt.

Vì sao lại bị đau rát cổ họng khi xạ trị?

Xạ trị tiêu diệt tế bào ung thư bằng cách làm tổn thương DNA. Tuy nhiên, các tế bào lành, đặc biệt là tế bào niêm mạc miệng và tuyến nước bọt, cũng bị ảnh hưởng do có tốc độ phân chia cao, rất nhạy cảm với bức xạ, dẫn đến loét, viêm tiết nước bọt.

Tình trạng viêm gây giảm tiết nước bọt, dẫn tới khô miệng, nhiễm trùng răng miệng, làm trầm trọng thêm tình trạng loét. Mức độ đau và thời gian kéo dài phụ thuộc vào tổng liều và số lần điều trị. Thông thường, đau rát có thể kéo dài từ 2-4 tuần sau khi kết thúc liệu trình xạ trị. Một số trường hợp có thể không hồi phục hoàn toàn. (1)

Tình trạng khô miệng kéo dài có thể gây khó khăn khi nhai, nuốt, nói chuyện và làm tăng nguy cơ sâu răng do nước bọt giảm, khiến việc vệ sinh răng miệng kém hiệu quả hơn.

>>>Tham khảo thêm: Xạ trị có đau không? Cảm giác lúc thực hiện và cách kiểm soát cơn đau

Đau rát cổ họng khi xạ trị phải làm sao?

Một số cách giảm đau họng do xạ trị như:

• Giữ ẩm miệng thường xuyên: Ngậm đá viên nhỏ, kẹo bạc hà hoặc nhấp từng ngụm nước mát là cách để giữ ẩm khoang miệng. Người bệnh có thể mang theo chai nước để uống thường xuyên. (2)
• Sử dụng nước bọt nhân tạo: Được khuyên dùng khi bị khô miệng và khô niêm mạc miệng do xạ trị.
• Nhai kẹo cao su không đường: Kích thích tuyến nước bọt hoạt động.
• Làm ẩm thức ăn nếu bị khô miệng: Ăn cùng nước sốt, canh hoặc nước hầm để dễ nuốt hơn. Uống nước trong khi ăn, đặc biệt khi ăn thức ăn khô như bánh mì nướng, bánh quy hoặc các loại hạt.
• Tránh hút thuốc, uống rượu và đồ uống có caffeine: Các loại chất kích thích này có thể gây kích ứng, khiến tình trạng khô miệng nghiêm trọng hơn.
• Thêm hương vị cho món ăn nếu bị thay đổi vị giác: Có thể thêm nước cốt chanh, rau thơm, gia vị vào thịt hoặc rau củ hoặc ướp thực phẩm trước khi nấu.
• Hạn chế một số loại thức ăn: Nếu có vết loét trong miệng kèm đau rát ở cổ họng khi xạ trị, nên hạn chế đồ cay, mặn, chua hoặc thức ăn quá nóng/lạnh.
• Trong một số trường hợp, người bệnh có thể tìm đến chuyên gia ngôn ngữ trị liệu để bảo tồn chức năng giao tiếp và nuốt.
• Trao đổi với bác sĩ nếu ăn uống gây đau hoặc khó chịu: Bác sĩ có thể kê thuốc giảm đau hỗ trợ khi nhai và nuốt. Ăn thực phẩm mềm hoặc dùng ống hút khi uống có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn.
• Chăm sóc răng miệng đúng cách: Hỏi bác sĩ về loại nước súc miệng không cồn phù hợp cũng như tần suất sử dụng.
• Khám răng miệng trước khi bắt đầu điều trị: Người bệnh cần thăm khám với bác sĩ có kinh nghiệm trong chăm sóc răng cho người xạ trị. Tốt nhất người bệnh nên lựa chọn bệnh viện chuyên sâu, có cả chuyên khoa về xạ trị và răng hàm mặt để được tư vấn, chăm sóc toàn diện.

Xạ trị thường được sử dụng để điều trị ung thư ở miệng, họng, cổ hoặc vùng ngực trên. Một trong những tác dụng phụ phổ biến là đau rát cổ họng khi xạ trị. Một số người có thể gặp khó khăn cho việc ăn uống và nuốt, đồng thời bị thay đổi vị giác. Việc nên làm là tham khảo ý kiến bác sĩ để để hướng dẫn chi tiết cách chăm sóc phù hợp.