Hà Nội –  U xơ tử cung kích thước lớn khiến chị Hòa vô sinh thứ phát phải phẫu thuật bóc tách khối u kết hợp thụ tinh ống nghiệm để có con.

Chị Hòa, 39 tuổi, sinh con đầu lòng năm 2007. Sau khi ổn định kinh tế, vợ chồng mong sinh con thứ 2 nhưng thả 7 năm không có tin vui trở lại. Anh chị đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh) khám tháng 4/2024, bác sĩ xác định nguyên nhân do chị Hòa giảm dự trữ buồng trứng, chỉ số AMH còn 1.87 ng/mL, buồng tử cung có một khối u xơ kích thước 6x7cm ở thành sau tử cung.

Bác sĩ Lưu Quang Quý, Trung tâm IVF Tâm Anh cho biết khoảng 50% phụ nữ u xơ tử cung vẫn sinh con bình thường, song một số trường hợp có thể gây vô sinh, chiếm khoảng 2–3% các ca hiếm muộn, điển hình là khối u nằm ở vị trí dưới niêm mạc, gần với buồng tử cung như chị Hòa. Sự xuất hiện của khối u làm biến dạng buồng tử cung, phá vỡ cấu trúc nội mạc, khiến tinh trùng hoặc phôi thai khó di chuyển. Tình trạng này cũng làm giảm tưới máu nuôi phôi, rối loạn co bóp tử cung, cản trở quá trình làm tổ của phôi thai, dẫn tới vô sinh.

Do chị Hòa tuổi cao kèm tình trạng dự trữ buồng trứng giảm, bác sĩ chỉ định kích trứng, tạo phôi trước khi thực hiện phẫu thuật bóc u xơ tử cung để bảo toàn khả năng sinh sản. Tháng 5/2024, chị bắt đầu dùng thuốc theo phác đồ cá thể hóa. Bác sĩ chọc hút thu được 3 nang noãn, mang thụ tinh tới tinh trùng người chồng bằng phương pháp tiêm vào bào tương noãn (ICSI). Những phôi thai tiếp tục được nuôi dưỡng và theo dõi trong tủ cấy động học tích hợp AI, kết quả thu được 1 phôi ngày 5 và 2 phôi ngày 6, mang trữ đông.

Chị Hòa được chỉ định tiêm thuốc thu nhỏ khối u xơ trong vòng 3 tháng, sau đó tiến hành phẫu thuật nội soi bóc tách khối u xơ. Bác sĩ rạch một đường da nhỏ gần rốn, đưa ống nội soi có gắn camera ở đầu thông qua vết mổ vào bụng và loại bỏ khối u. Phương pháp ít xâm lấn, hạn chế nguy cơ mất máu và biến chứng dính buồng tử cung hậu phẫu, người bệnh phục hồi nhanh, rút ngắn thời gian nằm viện.

Sau mổ 6 tháng, bác sĩ kiểm tra đánh giá buồng tử cung đã phục hồi, chỉ định chị Hòa dùng thuốc chuẩn bị niêm mạc. Khi niêm mạc đạt đủ điều kiện, bác sĩ chuyển 1 phôi ngày 5 vào buồng tử cung, chị Hòa đậu thai ngay. Tháng 11 vừa qua, chị sinh mổ thành công một bé trai nặng 3,2kg.

U xơ tử cung là loại u cơ trơn lành tính, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nhiều nghiên cứu cho thấy u xơ tử cung hình thành và phát triển có liên quan đến sự gia tăng nội tiết tố estrogen. Bệnh thường chỉ biểu hiện triệu chứng khi khối u xơ đã phát triển lớn, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, giảm chất lượng sống.

Các biểu hiện có thể gặp như rong kinh, đau bụng trong kỳ kinh, đau lưng dưới, cảm giác nặng hoặc đau vùng chậu, đau khi quan hệ tình dục. Do tình trạng mất máu diễn ra trùng với chu kỳ kinh nguyệt, nhiều phụ nữ dễ chủ quan. Nếu kéo dài và không được kiểm soát, người bệnh có thể bị thiếu máu nặng, thậm chí phải truyền máu cấp cứu.

Ngoài gây khó có thai tự nhiên, khối u xơ cũng có thể ảnh hưởng đến thai kỳ và khi sinh. Nếu phụ nữ mang thai, khối u xơ có thể gây đau bụng, xuất huyết, sảy thai, rau bong non, sinh non. Nguy cơ sảy thai sớm cao gần gấp đôi so với người không có khối u. Khi chuyển dạ, khối u to có thể cản trở khả năng co bóp của tử cung, khiến cổ tử cung không mở.

Nếu u nằm ở vị trí eo tử cung, thai phụ sinh khó, tăng nguy cơ suy thai. Sự xuất hiện của khối u xơ cũng làm tăng nguy cơ bị bế sản dịch, cản trở bong rau gây sót rau, nhiễm khuẩn hậu sản. Khả năng co bóp của tử cung sau sinh giảm dễ dẫn đến băng huyết, gây nguy hiểm tính mạng. Ngoài ra, khối u xơ kích thước lớn từ 6 cm trở lên có thể chèn ép cơ trực tràng, gây táo bón.

Thông thường, u xơ tử cung không gây triệu chứng bất thường thì chưa cần can thiệp điều trị, người bệnh chỉ cần theo dõi định kỳ. Việc điều trị được chỉ định khi khối u gây ra các triệu chứng, ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng sinh sản và chất lượng sống. Khi lựa chọn phương án điều trị, bác sĩ sẽ cân nhắc nhiều yếu tố như độ tuổi và thể trạng người bệnh; loại u xơ tử cung; số lượng, kích thước và vị trí khối u; mức độ triệu chứng, nguyện vọng mang thai trong tương lai và mong muốn bảo tồn hay cắt bỏ tử cung.

Tùy từng trường hợp cụ thể, u xơ tử cung có thể được theo dõi, điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật nhằm đạt hiệu quả tối ưu.

Bác sĩ Quý cho biết, tử cung là cơ quan sinh sản quan trọng của nữ giới nhưng dễ tổn thương. Bên cạnh u xơ tử cung, các bất thường tử cung khác như lạc nội mạc tử cung, polyp tử cung, viêm tử cung, tăng sản nội mạc tử cung, dị dạng tử cung… khá phổ biến. Tuy vậy các bệnh lý thường tiến triển âm thầm, đôi khi không có biểu hiện rõ rệt. Phần lớn trường hợp phát hiện bất thường khi tình cờ siêu âm, thăm khám sức khỏe sinh sản.

Ngoài xây dựng chế độ dinh dưỡng, luyện tập thể dục, sinh hoạt lành mạnh và hạn chế căng thẳng, nữ giới nên chủ động thăm khám sức khỏe sinh sản định kỳ. Nữ giới dưới 35 tuổi nên kiểm tra mỗi năm một lần và 6 tháng một lần đối với người trên 35 tuổi. Trường hợp hay đau bụng trong kỳ kinh, chu kỳ ngắn (dưới 27 ngày), tiền sử gia đình có người mắc bệnh tử cung, dù đã kết hôn hay còn độc thân đều nên đi khám sớm. Nhận biết sớm các bệnh lý và những nguy cơ tiềm ẩn giúp điều trị hiệu quả cao, tránh nguy cơ biến chứng, tăng cơ hội mang thai.

*Tên người bệnh đã được thay đổi