Mờ mắt, nhức đầu, mệt mỏi kéo dài, vòng bụng ngày càng to, Mạnh (24 tuổi, TP.HCM), đi khám phát hiện bị rối loạn chuyển hóa mức độ nặng dù ở độ tuổi rất trẻ.

Làm công việc liên quan đến dữ liệu nên mỗi ngày, Mạnh phải ngồi trước máy tính 10-12 tiếng, chưa kể làm thêm ở nhà. Để giữ tỉnh táo và nạp năng lượng, Mạnh thường xuyên uống nước ngọt có gas, ăn thức ăn nhanh. Thời gian rảnh, Mạnh ngủ bù hoặc đi uống bia với bạn bè để thư giãn.

Vài tháng gần đây, anh thường xuyên thấy chóng mặt, mệt mỏi, mắt mờ, nghĩ do áp lực công việc nên anh cố thu xếp thời gian nghỉ nhiều hơn, tuy nhiên tình trạng sức khỏe không cải thiện.

Khám tổng quát tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường cho biết, anh Mạnh bị rối loạn chuyển hóa mức độ khá nặng với đầy đủ các triệu chứng như vòng eo lớn 102cm (trung bình dưới 90cm), mức chất béo trung tính 170mg/dL (bình thường dưới 150mg/dL), nồng độ cholesterol giảm xuống dưới 40mg/dL (trung bình trên 40mg/dL), chỉ số huyết áp tăng 130/85 mmHg (chỉ số bình thường dưới 120/80 mmHg), đường huyết lúc đói ở mức cao 120mg/dL (bình thường dưới 100mg/dL).

Kết quả đo InBody cho thấy Mạnh còn bị béo phì độ 2 khi nặng 93kg, chỉ số BMI 32, mỡ nội tạng cao gấp đôi ngưỡng an toàn.

“Rối loạn chuyển hóa là một hội chứng được đặc trưng bởi chu vi vòng eo lớn (do mô mỡ dư thừa ở bụng), tăng huyết áp, đường huyết lúc đói bất thường hoặc kháng insulin và rối loạn lipid máu. Đây được coi là yếu tố nguy cơ hàng đầu đối với các biến chứng xơ vữa động mạch”, bác sĩ Hoàng nói và cho biết thêm, rối loạn chuyển hóa làm tăng gấp 5 lần nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2, tăng gấp 2 lần nguy cơ phát triển bệnh tim mạch trong vòng 5 đến 10 năm tới. Hơn nữa, người bệnh mắc rối loạn chuyển hóa còn có nguy cơ đột quỵ tăng gấp 2 – 4 lần, nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng gấp 3 – 4 lần và nguy cơ tử vong do các biến cố này tăng cao gấp 2 lần so với những người không mắc.

“Đáng lo ngại, tỷ lệ người mắc rối loạn chuyển hóa ngày càng tăng và ngày càng trẻ, đặc biệt với dân văn phòng như anh Mạnh. Do không có những triệu chứng điển hình nên dễ bị bỏ qua”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh và cho biết thêm, thông thường rối loạn chuyển hóa thường xảy ra ở độ tuổi trung niên do quá trình lão hóa, giảm tốc độ trao đổi chất dẫn đến rối loạn các hormone chuyển hóa. Tuy nhiên tình trạng bệnh này đang ngày càng trẻ hóa.

Nguyên nhân dẫn đến rối loạn chuyển hóa ở người trẻ chủ yếu do áp lực công việc, đời sống kéo dài cùng chế độ ăn dư thừa năng lượng, tích tụ mỡ và lối sống ít vận động, hút thuốc, uống rượu, căng thẳng.

Bác sĩ Hoàng cho biết, các biện pháp điều trị rối loạn chuyển hóa thường tập trung chủ yếu vào việc giải quyết từng tình trạng trong nhóm nguy cơ, bao gồm huyết áp cao, mỡ bụng, mức cholesterol và lượng đường trong máu cao, trong đó đặc biệt phải giảm cân.

Anh Mạnh được bác sĩ lên liệu trình điều trị riêng biệt, phối hợp nhiều chuyên khoa như nội tiết, dinh dưỡng, vận động để giảm cân, giảm mỡ bụng.

Ngoài thuốc uống và thuốc tiêm để giảm cảm giác thèm ăn, nhanh no, anh Mạnh đặc biệt được tư vấn thay đổi chế độ ăn uống và sinh hoạt như thay nước ngọt bằng nước dừa hoặc trà ít đường, bổ sung thêm rau xanh, trái cây, thịt nạc. Mục đích là để anh giảm bớt chất béo bão hòa, giảm tiêu thụ đường đơn và thực phẩm có chỉ số đường huyết cao, tăng cường ăn trái cây, rau, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt.

“Giảm được 10-15% trọng lượng sẽ giúp kiểm soát và giải quyết được tình trạng rối loạn chuyển hóa”, bác sĩ Hoàng nói.

Kiên trì theo các hướng dẫn của chuyên viên dinh dưỡng, anh Mạnh cố gắng hoạt động thể chất cường độ vừa tối thiểu 30 phút mỗi ngày bằng các bài tập tạ tại chỗ hoặc có thời gian thì anh chạy bộ, đạp xe. Sau 1 tháng, anh giảm được 4kg và 3 tháng sau đã giảm 14kg, vòng bụng giảm được 10cm. Kết quả xét nghiệm sau 3 tháng cho thấy, tình trạng rối loạn chuyển hóa của anh đã có những thay đổi. Đường huyết, huyết áp ổn định, các chỉ số chất béo trung tính, cholesterol đều cải thiện rõ rệt.

“Mục tiêu của tôi là giảm còn 70kg, tôi sẽ kiên trì theo chỉ định của bác sĩ”, anh Mạnh nói.

* Tên người bệnh đã thay đổi