Suốt hơn 40 năm, bà Na, 84 tuổi, bị bệnh nền như đái tháo đường, huyết áp, tim mạch… tự mua thuốc bắc về uống, việc sử dụng kéo dài đã dẫn đến suy thận.

Bà Na cho biết, năm 1986 bị đái tháo đường, huyết áp, tim mạch, đi khám tại một bệnh viện, được bác sĩ kê đơn thuốc điều trị. Song song đó, bà tự đi bốc thuốc bắc về uống thêm hàng ngày. Năm 2019, bà thấy người thường xuyên mệt mỏi, chán ăn, đi tiểu nhiều nên đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu cho biết, thời điểm đó chỉ số creatinin máu của bệnh nhân khoảng 1,5 mg/dL (bình thường 0,5-1,1 mg/dL), tương ứng độ lọc cầu thận eGFR khoảng 30 mL/phút/1,73m², gần suy thận độ 4.

Bác sĩ Dung cho biết, bệnh suy thận của bà là hậu quả của nhiều yếu tố tác động kéo dài trong nhiều năm, trong đó đường huyết cao kéo dài làm tổn thương các mao mạch nhỏ trong cầu thận, khiến màng lọc bị rò rỉ protein, ra nước tiểu và khiến thận mất dần chức năng lọc chất độc. Bệnh tim mạch và tăng huyết áp kéo dài gây tổn thương các mạch máu nuôi thận, giảm tưới máu thận theo thời gian, góp phần thúc đẩy quá trình xơ hóa và suy giảm chức năng lọc.

Đặc biệt, các loại thuốc bắc không rõ nguồn gốc là yếu tố âm thầm thúc đẩy bệnh tiến triển nặng. Bác sĩ Dung cho biết, một số loại có thể chứa kim loại nặng như chì, thủy ngân hoặc cadimi, gây tổn thương tế bào ống thận và làm suy giảm chức năng thận nếu sử dụng kéo dài. Ngoài ra, người bệnh thận dùng các chế phẩm chứa nhiều kali có thể làm tăng kali máu, gây nguy hiểm cho tim mạch.

Bên cạnh đó, các loại thảo dược nếu sấy hoặc bảo quản không đúng cách có nguy cơ nảy sinh nấm mốc, làm tăng nguy cơ tổn thương cơ quan thận và có khả năng gây ung thư.

“Không ít người bệnh tin rằng thuốc có nguồn gốc thảo dược là an toàn nên sử dụng kéo dài mà không kiểm soát. Tuy nhiên, một số chế phẩm không rõ thành phần có thể gây tổn thương thận âm thầm trong nhiều năm”, bác sĩ Dung nói.

Bà Na được truyền dịch để tăng tưới máu cho thận, phục hồi sau giai đoạn chức năng thận suy giảm. Bác sĩ kê thêm thuốc để giảm phù, hỗ trợ tim mạch, kiểm soát điện giải, hạ huyết áp, giúp giảm áp lực cho thận. Đặc biệt bà cần bỏ hoàn toàn thuốc bắc, chế độ ăn giảm muối, kiểm soát đạm.

Hiện bà Na vẫn duy trì tái khám đều đặn hàng tháng với bác sĩ Dung để kiểm tra chức năng thận, điều chỉnh đơn thuốc phù hợp. Tháng 2/2026, bà Na đến tái khám,  chỉ số creatinin máu của bà duy trì ổn định ở mức 0.7 – 0.67 mg/dL, cân nặng và sức khỏe ổn định, bà cho biết hiện ăn ngủ tốt, vui khỏe, có thể phụ con cháu làm việc nhà hay sinh hoạt trong các câu lạc bộ người cao tuổi, đồng thời vừa được nhận huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.

Suy thận là tình trạng thận bị suy giảm chức năng, không còn lọc máu hiệu quả. Khi đó, các chất độc, nước và điện giải tích tụ trong cơ thể, gây nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Có 2 loại chính gồm suy thận cấp (xảy ra đột ngột) và suy thận mạn như trường hợp bà Na. Tình trạng này thường xảy ra từ từ trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, không thể hồi phục hoàn toàn. Nếu không được điều trị kịp thời có thể tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối.

Nguyên nhân dẫn đến suy thận mạn có thể do đái tháo đường, tăng huyết áp, viêm cầu thận, bệnh thận di truyền và lạm dụng thuốc giảm đau kéo dài. Bác sĩ Dung khuyến cáo ở giai đoạn sớm bệnh thường diễn tiến âm ỉ, không có triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh nặng hơn có thể gây mệt mỏi, yếu, phù chân, phù mặt, tiểu ít hoặc tiểu nhiều ban đêm, chán ăn, buồn nôn, ngứa da, khó thở, thiếu máu, tăng huyết áp…

Bác sĩ Dung khuyến cáo người dân, đặc biệt là người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, cần khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ tổn thương thận. Không nên tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc bắc hoặc các chế phẩm không rõ nguồn gốc trong thời gian dài, tránh biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng chức năng thận khó hồi phục.