Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM phát hiện trong thận trái chị H. có một khối sỏi san hô lớn, chiều dài 4cm, chia thành 5 nhánh. Sỏi san hô được coi là loại sỏi phức tạp và khó điều trị nhất, dễ gây nhiễm trùng và làm giảm chức năng thận.
Chị H. được phát hiện sỏi nhỏ trong thận trái hơn 3 năm trước nhưng do chị bận nhiều việc, chưa điều trị. Gần đây, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.
Bác sĩ chuyên khoa I Phan Trường Nam, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết qua hình ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT), nhận thấy viên sỏi trước đây nằm trong đài bể thận trái của người bệnh là dạng sỏi san hô, kích thước khoảng 3x4cm, phân thành nhiều nhánh phức tạp. Khối sỏi bề mặt sần sùi, cứng, màu nâu đỏ đậm, phân thành 5 nhánh, trông giống như chiếc sừng hươu. Sỏi san hô phát triển âm thầm, không gây thận ứ nước nên người bệnh không có triệu chứng.
Sỏi san hô có thể điều trị bằng hai phương pháp gồm nội soi tán sỏi qua đường hầm nhỏ bằng laser (PCNL) và mổ mở. Nội soi tán sỏi qua đường hầm nhỏ bằng laser ít xâm lấn, ít đau, phục hồi nhanh nhưng với sỏi kích thước lớn, có thể cần đến hơn 1 lần thực hiện mới xử lý sạch sỏi. Mổ mở tuy xâm lấn nhiều hơn, người bệnh cần nhiều thời gian phục hồi hơn nhưng có khả năng lấy hết sỏi trong một lần mổ.
Chị H. mong muốn tiết kiệm thời gian cho công việc nên quyết định chọn mổ mở lấy sỏi.
Các bác sĩ khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, tạo một đường mổ trên hông trái của chị H. Từ đường mổ này, ê kíp bóc tách, tiếp cận thận trái, cắt nhu mô thận theo đường vô mạch (khu vực có ít mạch máu trên thận) để hạn chế tối thiểu chảy máu, bảo tồn chức năng thận của người bệnh sau phẫu thuật.
Sau 60 phút phẫu thuật, bác sĩ đã lấy ra khối sỏi san hô từ thận trái của chị H.
3 ngày sau phẫu thuật, chị H. phục hồi nhanh, ít đau, ăn uống bình thường và được xuất viện.
Sỏi san hô chiếm 10%-20% tổng số các trường hợp sỏi tiết niệu. Khác với các loại sỏi tiết niệu khác, sỏi san hô chỉ hình thành và phát triển bên trong thận. Phần lớn trường hợp sỏi san hô xuất hiện ở một bên thận, chỉ 15% trường hợp hình thành ở cả hai thận.
Sỏi tăng kích thước nhanh, có thể hình thành một khối lớn trong 6-12 tháng. Sỏi có xu hướng lấp đầy các đài thận và bể thận, tạo ra hình dạng phân nhánh đặc trưng, giống như san hô hay sừng hươu (staghorn stones).
Tỷ lệ mắc sỏi san hô ở nữ giới gấp ba lần nam giới do nữ giới dễ mắc nhiễm trùng đường tiết niệu hơn. Ngoài ra, sỏi san hô cũng thường gặp ở người bệnh lớn tuổi; tăng huyết áp; tiểu đường; nhiễm trùng đường tiểu tái phát nhiều lần; mắc bàng quang thần kinh, bệnh thận xốp tủy (dị tật bẩm sinh gây ra các nang nhỏ chứa đầy chất lỏng trong tủy thận); hẹp niệu quản; thận ứ nước lâu ngày.
Sự hình thành của sỏi san hô thường liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu nên còn được gọi là sỏi nhiễm trùng. Do đó, sỏi san hô được coi là loại sỏi nguy hiểm nhất.
Nếu không được điều trị sớm, sỏi san hô sẽ lấp kín toàn bộ đài bể thận làm tắc nghẽn nước tiểu. Vi khuẩn từ sỏi gây viêm đài bể thận, nhiễm trùng thận, áp xe thận, phá hủy nhu mô thận, suy giảm chức năng thận, thậm chí có thể đe dọa tính mạng người bệnh nếu nhiễm trùng đi vào máu.
Bác sĩ Nam khuyến cáo những người có biểu hiện nhiễm trùng tiểu tái phát nhiều lần; hoặc có dấu hiệu sốt, ớn lạnh, tiểu máu, đau hông lưng dai dẳng cần đến bệnh viện khám sớm để xác định chính xác nguyên nhân và có phương án điều trị phù hợp. Tránh để lâu, có thể phát sinh các biến chứng nguy hiểm như đã nêu.
Sỏi san hô dễ tái phát, do đó, sau điều trị, người bệnh cần có biện pháp phòng ngừa sỏi hình thành như: bổ sung đủ 2- 2,5 lít nước/ngày, giảm ăn mặn; giảm tiêu thụ thịt quá mức, thức ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ, đồ ngọt; hạn chế rượu bia, các loại nước có gas; thường xuyên vận động, tập thể dục, tránh ngồi lâu…
Ngoài ra, bác sĩ Nam khuyến cáo người từng mắc sỏi san hô, người cơ địa dễ tạo sỏi hoặc có người thân từng mắc sỏi tiết niệu, cần định kỳ khám sức khỏe nhằm sớm phát hiện sỏi.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
