Siêu âm chẩn đoán tại giường giúp bác sĩ phát hiện nhanh bất thường khiến trẻ sinh non đột ngột trở nặng, đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, kịp thời.

Đây là thông tin được TS.BS Cam Ngọc Phượng, Giám đốc Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, chia sẻ tại Hội nghị Khoa học thường niên Hội Y học TP.HCM 2024.

Siêu âm chẩn đoán tại giường (POCUS) là kỹ thuật sử dụng máy siêu âm di động để chẩn đoán nhanh trong các trường hợp cấp cứu ngay tại giường bệnh. Theo bác sĩ Phượng, phương pháp này được ứng dụng tại nhiều chuyên khoa nhưng còn khá mới đối với chuyên khoa sơ sinh ở Việt Nam.

Trước đây, kỹ thuật siêu âm truyền thống được thực hiện bởi bác sĩ chuyên về chẩn đoán hình ảnh, trẻ phải được đưa đến Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh. Trong khi trẻ sinh non và cực non cần được chăm sóc đặc biệt tại phòng hồi sức sơ sinh (NICU), theo dõi và chăm sóc tích cực từ y tế, bao gồm nuôi ăn, truyền thuốc, hỗ trợ hô hấp, ổn định thân nhiệt…

Những bé sinh non hoặc cực non được theo dõi tại phòng hồi sức sơ sinh (NICU), có thể gặp nhiều biến chứng nặng như xuất huyết não, tràn khí màng phổi, tràn dịch màng phổi, tràn máu phúc mạc, rối loạn huyết động… Bác sĩ sử dụng kỹ thuật POCUS nhằm siêu âm trọng điểm các cơ quan quan trọng gồm não, tim, phổi, bụng, thận và hệ thống mạch máu. Điều này giúp bác sĩ đánh giá nhanh các biến chứng đột ngột, nguy cơ cao gây tử vong cho trẻ, để xử trí kịp thời.

TS.BS Cam Ngọc Phượng cho biết, POCUS có ưu điểm là thực hiện tại giường nhanh, có thể làm nhiều lần, không xâm lấn, giá trị chẩn đoán cao.

Đặc biệt, POCUS do bác sĩ lâm sàng trực tiếp siêu âm, cắt hình ảnh và phân tích kết quả trong thời gian thực để ngay lập tức đưa ra quyết định lâm sàng. Sau khi kiểm soát các chỉ số sinh tồn của trẻ, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm tổng quát và chuyên sâu, hoặc các xét nghiệm cần thiết để đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe của bệnh nhi.

Như trường hợp bé An, sinh non 28 tuần, nặng 1,2 kg. Tại Trung tâm Sơ sinh chăm sóc đặc biệt (NICU), Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, bé được nuôi dưỡng trong lồng ấp, gắn máy thở không xâm lấn, bơm thuốc surfactant. Tuy nhiên một ngày sau, bé đột ngột trở nặng, thở mệt, nhiều lần ngưng thở, trào máu từ đường thở, phản xạ kém. Siêu âm nhanh tại giường phát hiện bé xuất huyết phổi, bác sĩ lập tức đặt nội khí quản thở máy, theo dõi sát nhịp tim, nhịp thở.

Siêu âm tim cho thấy bé còn ống động mạch lớn (thường đóng lại trong 1-2 tuần sau sinh ở trẻ đủ tháng), nguyên nhân gây xuất huyết phổi. Bé được bơm thêm một liều thuốc surfactant qua nội khí quản, kết hợp dùng thuốc điều trị giúp đóng ống động mạch. Sau 2,5 tháng, bé phát triển ổn định, nặng 3 kg, được xuất viện.

Trường hợp khác, bé Tuệ, sinh non 25 tuần, nặng 600 g, chỉ số SpO2 giảm đột ngột khi đang được điều trị tích cực tại NICU. Bác sĩ Phượng siêu âm chẩn đoán nhanh tại giường, ghi nhận tràn dịch màng tim lượng lớn, ảnh hưởng chức năng cơ tim. Bác sĩ tiến hành chọc hút màng tim dưới hướng dẫn của siêu âm. Hiện, bé cai oxy, tự thở tốt, đang tập bú, dự kiến xuất viện khi bé tự bú hoàn toàn, các chỉ số ổn định.

Theo bác sĩ Phượng, muốn làm chủ kỹ thuật POCUS, các bác sĩ lâm sàng cần nghiên cứu, đào tạo chuyên sâu, thực hành nhuần nhuyễn nhằm đưa ra quyết định lâm sàng chính xác.