Tê bàn tay râm ran suốt nhiều ngày, đến khi cả cánh tay trái gần như mất cảm giác mới đi khám, chị Liên, 54 tuổi, bất ngờ phát hiện nguyên nhân là hẹp van hai lá nặng kèm rung nhĩ, gây huyết khối tắc động mạch tay.

Khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, chị Liên xuất hiện cảm giác tê mỏi bàn tay trái. Chị cho rằng mình mắc hội chứng ống cổ tay nên tự giảm cường độ làm việc. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện, bàn tay tê râm ran kéo dài, không đau nhưng gây khó chịu, ảnh hưởng sinh hoạt. Hơn một tuần sau, chị đột ngột tê toàn bộ cánh tay trái, mất cảm giác, tay lạnh toát. Lo sợ đây là dấu hiệu đột quỵ, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội Tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch cho biết, bệnh nhân được siêu âm mạch máu chi trên và phát hiện huyết khối lấp đầy động mạch tay trái, gây tắc dòng máu nuôi dưỡng bàn tay. “Đây chính là nguyên nhân khiến bệnh nhân tê tay kéo dài và đột ngột nặng lên”, bác sĩ Kiều nhận định.

Bệnh nhân được điều trị kháng đông nhằm ngăn huyết khối lan rộng, đồng thời thực hiện các cận lâm sàng để tìm nguồn gốc huyết khối. Kết quả điện tim và siêu âm tim cho thấy chị Liên bị hẹp van hai lá nặng kèm rung nhĩ – hai yếu tố nguy cơ cao gây hình thành huyết khối trong tim.

BS.CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Nội Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM giải thích, khi van hai lá bị hẹp, dòng máu từ nhĩ trái xuống thất trái bị cản trở, dẫn đến ứ trệ máu trong nhĩ trái. Tình trạng này kéo dài làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông trong nhĩ trái hay tiểu nhĩ trái.

Bên cạnh đó, rung nhĩ khiến tâm nhĩ không còn co bóp hiệu quả mà chỉ rung hỗn loạn, càng làm máu ứ đọng nhiều hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho huyết khối hình thành và bong ra khỏi tim.

Theo bác sĩ Tuấn, trường hợp huyết khối trôi xuống động mạch tay như chị Liên là hiếm gặp. Đa số huyết khối từ tim trái thường trôi lên não gây đột quỵ, hoặc đi đến các cơ quan khác như thận, lách, ruột, chi, gây nhồi máu hoặc thiếu máu cấp tính các cơ quan này. Đây đều là những tình trạng nguy hiểm, có thể để lại di chứng nặng nề hoặc đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Trên thực tế, nhiều bệnh nhân nhập viện vì đột quỵ mới được chẩn đoán rung nhĩ hoặc bệnh van tim tiềm ẩn từ trước.

Sau 5 ngày điều trị bằng thuốc kháng đông kết hợp thuốc kiểm soát huyết áp, mỡ máu và nhịp tim, triệu chứng tê tay của chị Liên cải thiện. Bệnh nhân xuất viện trong tình trạng ổn định và dự kiến nhập viện lại sau vài tuần để phẫu thuật thay van hai lá.

Khác với nhiều bệnh nhân tim mạch thường phát hiện bệnh qua các triệu chứng điển hình như đau ngực, khó thở, mệt khi gắng sức, trường hợp của chị Liên được chẩn đoán bệnh tim từ biểu hiện tê tay – một triệu chứng dễ nhầm lẫn với bệnh lý cơ xương khớp hoặc thần kinh ngoại biên. Trước đó, chị vẫn khám sức khỏe định kỳ hàng năm nhưng không phát hiện bất thường và hoàn toàn không có dấu hiệu bệnh tim mạch rõ ràng.

Hẹp van hai lá là bệnh lý tiến triển âm thầm, kéo dài nhiều năm. Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể không gây triệu chứng nhưng về lâu dài làm tăng nguy cơ tăng áp động mạch phổi, suy tim, rung nhĩ, thuyên tắc huyết khối. “Khả năng cao bệnh nhân đã bị hẹp van hai lá từ lâu nhưng chưa được chẩn đoán, dẫn đến rung nhĩ và biến chứng huyết khối”, bác sĩ Kiều cho biết.

Tùy mức độ hẹp van hai lá, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nội khoa, can thiệp nong van bằng bóng qua da hoặc phẫu thuật sửa/thay van. Song song đó, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế ăn mặn, kiểm soát cân nặng (BMI < 23), tránh rượu bia, thuốc lá, khám răng định kỳ phòng ngừa viêm nội tâm mạc nhiễm trùng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở, đau tức ngực kéo dài, hồi hộp trống ngực, tê tay chân đột ngột…, người bệnh cần đi khám sớm để tránh những biến chứng nguy hiểm.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi