Ông Lương, 54 tuổi, sau tai nạn 4 ngày, đau bụng, tiểu không tự chủ, ngất xỉu, nhập cấp cứu, bác sĩ chẩn đoán vỡ lách gây sốc mất máu.

Ngay khi tiếp nhận ca bệnh, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ghi nhận người bệnh có tình trạng da niêm nhợt, huyết áp khó đo, mạch nhanh, biểu hiện rõ của sốc mất máu. Khám bụng cho thấy bụng mềm nhưng chướng, không có dấu hiệu bầm tím ngoài da. Siêu âm FAST (siêu âm nhanh tại giường) phát hiện có dịch tự do trong ổ bụng ở các vị trí dưới gan, quanh lách, giữa các quai ruột và vùng hạ vị, gợi ý tình trạng chảy máu trong ổ bụng.

Đáng chú ý, hình ảnh siêu âm còn cho thấy một khối tổn thương hỗn hợp tại cực trên lách, kích thước khoảng 89 x 39 mm, đè ép nhu mô lách, nghi ngờ chấn thương lách có biến chứng vỡ. Bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị sốc mất máu do vỡ lách, cần phẫu thuật cấp cứu ngay lập tức.

“Vỡ lách là tình trạng báo động đỏ, có thể gây tử vong nếu không được xử trí kịp thời”, ThS.BS Ngô Hoàng Kiến Tâm, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết. Lách là cơ quan dự trữ máu lớn của cơ thể. Khi bị vỡ, máu có thể tràn vào ổ bụng ồ ạt, người bệnh có thể bị mất vài lít máu trong thời gian rất ngắn, dẫn đến tụt huyết áp, suy tuần hoàn và tử vong.

Trong quá trình phẫu thuật mở bụng thám sát, ê-kíp ghi nhận ổ bụng chứa nhiều máu loãng và máu cục. Sau khi hút rửa, bác sĩ phát hiện mặt ngoài lách có đường rách dài khoảng 6 cm, đang chảy máu liên tục. Ê-kíp tiến hành cầm máu tạm thời bằng gạc, kiểm soát cuống lách và thực hiện cắt lách để loại bỏ hoàn toàn nguồn chảy máu.

Do mất máu nhiều, bệnh nhân được truyền 1.400 ml hồng cầu lắng và 400 ml huyết tương cùng dung dịch cao phân tử trong quá trình phẫu thuật để duy trì tuần hoàn. “Nếu không truyền máu kịp thời, sẽ dẫn đến thiếu oxy mô, suy đa tạng, tổn thương não vĩnh viễn, hôn mê, và tử vong”, bác sĩ Tâm cho biết.

Sau hơn 2 giờ phẫu thuật căng thẳng, ca mổ thành công, kiểm soát hoàn toàn tình trạng chảy máu, không ghi nhận tổn thương thêm ở các cơ quan khác trong ổ bụng. Bệnh nhân được chuyển về khoa nội trú để tiếp tục theo dõi và điều trị. Sau mổ 1 ngày, bệnh nhân có thể ăn uống nhẹ và vận động tại giường, bệnh nhân hồi phục nhanh chóng và xuất viện sau vài ngày.

Theo bác sĩ Tâm, lách là cơ quan dễ bị tổn thương khi có lực tác động mạnh vào vùng bụng trái hoặc ngực dưới. Do lách nằm ở vùng hạ sườn trái và được bao bọc bởi các xương sườn. Khi có va chạm mạnh vào vùng này, lực có thể truyền trực tiếp vào lách, hoặc khi xương sườn gãy cũng có thể đâm vào lách. Bên cạnh đó, cấu trúc của lách mềm, xốp và giàu mạch máu, nhu mô bở, không có khung sợi vững chắc nên rất dễ bị rách khi có va chạm.

Không chỉ các chấn thương trực tiếp, lách còn có thể bị tổn thương gián tiếp. Trong một số trường hợp, dù không bị va đập mạnh, nhưng vùng bụng, lách vốn được giữ bởi hệ thống dây chằng tương đối lỏng lẻo, có thể bị di chuyển đột ngột theo quán tính khi cơ thể bị gia tốc mạnh, gây giằng xé cuống lách. Tình trạng này có thể dẫn đến đứt mạch máu hoặc vỡ lách từ bên trong.

Đáng lưu ý, tổn thương lách không phải lúc nào cũng biểu hiện ngay sau chấn thương. Một số trường hợp xảy ra hiện tượng “vỡ lách thì hai”, tức là bao lách bị tổn thương nhưng chưa vỡ ngay. Người bệnh có thể cảm thấy bình thường trong vài giờ đến vài ngày, sau đó bao lách mới vỡ, gây chảy máu ồ ạt và diễn tiến nhanh chóng thành sốc mất máu như trường hợp của ông Lương.

4 ngày trước khi nhập viện, ông Lương gặp tai nạn giao thông nhưng không thấy biểu hiện bất thường. Những ngày sau đó, ông đau bụng âm ỉ, cơn đau tăng dần, đỉnh điểm ngày đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, ông chóng mặt, đột ngột ngất xỉu.

Các chuyên gia khuyến cáo, sau tai nạn giao thông hoặc va chạm mạnh, ngay cả khi không có dấu hiệu bên ngoài rõ ràng, người dân vẫn nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Những triệu chứng cần đặc biệt lưu ý gồm đau bụng tăng dần, bụng chướng, da xanh nhợt, vã mồ hôi lạnh, chóng mặt, mạch nhanh, khó thở hoặc ngất xỉu.

Để phát hiện sớm các tổn thương nội tạng, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm FAST nhằm xác định có dịch tự do trong ổ bụng. Trong nhiều trường hợp, chụp CT được xem là “tiêu chuẩn vàng” giúp đánh giá chính xác mức độ tổn thương của lách, gan và các mạch máu lớn. Đồng thời, xét nghiệm máu, đặc biệt là theo dõi nồng độ hemoglobin, giúp phát hiện tình trạng mất máu kín.

“Chấn thương bụng kín rất nguy hiểm vì dễ bị bỏ sót. Việc thăm khám sớm, theo dõi sát sau tai nạn có ý nghĩa quyết định trong việc phát hiện và xử trí kịp thời, tránh những biến chứng đe dọa tính mạng”, bác sĩ Tâm nhấn mạnh.

(*) Tên người bệnh đã được thay đổi.