MIS – Kỹ thuật phẫu thuật xâm lấn tối thiểu giúp giảm tối đa sang chấn, rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh đột quỵ với khối máu tụ nằm sâu trong não.

Thông tin trên vừa được TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết trong báo cáo nghiên cứu mới “Đánh giá hiệu quả và tính an toàn của phẫu thuật xâm lấn tối thiểu trên bệnh nhân xuất huyết não tự phát vùng sâu” tại Hội nghị Đột quỵ TP HCM 2025, diễn ra vào 9-10/8 vừa qua. Nghiên cứu được đánh giá cao nhờ hiệu quả, độ chính xác và tính an toàn vượt trội, ứng dụng công nghệ hiện đại, mở ra hy vọng điều trị thành công cho nhóm bệnh nhân đột quỵ xuất huyết não có tiên lượng nặng.

Bác sĩ Tấn Sĩ cho biết xuất huyết não tự phát (intracerebral hemorrhage – ICH) là thể đột quỵ nguy hiểm nhất, xảy ra khi mạch máu trong nhu mô não bị vỡ, hình thành khối máu tụ chèn ép các cấu trúc thần kinh lân cận. Xuất huyết não vùng sâu là thách thức lớn do vị trí tổn thương nằm sâu trong não, gây khó khăn cho bác sĩ trong việc tiếp cận loại bỏ an toàn và hiệu quả. “Tỷ lệ tử vong trong nhóm xuất huyết não thường 30-50% do cấp cứu muộn hoặc không hiệu quả”, bác sĩ Tấn Sĩ nói, thêm rằng chỉ khoảng 10-25% trường hợp sống sót có thể phục hồi chức năng độc lập.

Nghiên cứu do bác sĩ Chu Tấn Sĩ và các cộng sự thực hiện là một dự án hợp tác đa trung tâm với quy mô lớn, thu thập dữ liệu trên 300 bệnh nhân xuất huyết não vùng sâu trong vòng 3 năm. Báo cáo trình bày giai đoạn đầu, đánh giá cắt ngang ở ngày thứ 30 của các bệnh nhân xuất huyết não vùng sâu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Theo đó, các bệnh nhân được phân nhóm theo thời gian can thiệp phẫu thuật (trong 24 giờ đầu và 24-72 giờ), so sánh với nhóm điều trị bảo tồn nội khoa. Các chỉ số theo dõi gồm tỷ lệ tử vong, mức độ hồi phục vận động và thần kinh, điểm NIHSS và thang điểm chức năng mRS sau 30 ngày.

Kết quả bước đầu ghi nhận khả quan, sau 30 ngày, nhóm bệnh nhân phẫu thuật MIS không ghi nhận trường hợp tử vong hoặc suy giảm chức năng nặng, 97% bệnh nhân đạt điểm khiếm khuyết thần kinh ≤1, nghĩa là gần như không còn di chứng đáng kể. Nhiều bệnh nhân phục hồi vận động, giao tiếp gần như bình thường chỉ sau vài ngày hậu phẫu. Bác sĩ Tấn Sĩ dẫn chứng hai trường hợp điển hình. Một là bệnh nhân nam 47 tuổi nhập viện trong trạng thái liệt nửa người và rối loạn ý thức, được lấy gần như toàn bộ khối máu tụ nằm sâu trong não bằng kỹ thuật MIS, chỉ sau 2 tuần đã có thể đi lại bình thường. Trường hợp hai, bệnh nhân nữ 57 tuổi bị xuất huyết vùng nhân bèo, nhờ áp dụng kỹ thuật MIS tránh được phẫu thuật mở sọ, xuấjt viện sau 10 ngày và trở lại công việc văn phòng chỉ sau một tháng.

Các phương pháp phẫu thuật mở sọ truyền thống tiềm ẩn nguy cơ tổn thương mô lành, kéo dài thời gian hồi phục và chưa cho kết quả thuyết phục. Chính vì vậy, kỹ thuật phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (MIS) được xem là giải pháp đột phá, với mục tiêu giảm thiểu sang chấn, tăng độ chính xác và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh. Với hỗ trợ của công nghệ hiện đại, kỹ thuật này giúp giảm thiểu sang chấn mô lành nhờ đường mổ nhỏ, lối tiếp cận ngắn và chọn lọc, tận dụng các rãnh vỏ não tự nhiên, tránh tổn thương các bó sợi thần kinh quan trọng.

Theo bác sĩ Tấn Sĩ, tổn thương trong đột quỵ xuất huyết não không chỉ do áp lực cơ học từ khối máu tụ mà còn liên quan đến các phản ứng viêm và độc tính phát sinh từ quá trình phân hủy tế bào máu, gây phù não và mở rộng vùng tổn thương. Do đó, phẫu thuật hiệu quả cần loại bỏ khối máu tụ đồng thời chấm dứt được “vòng xoáy” phản ứng viêm và bảo tồn tối đa tế bào não lành. Nhờ đó, người bệnh được cứu sống và hồi phục chức năng thần kinh tốt nhất.

Kỹ thuật phẫu thuật xâm lấn tối thiểu MIS cấp cứu đột quỵ được thực hiện đồng bộ với hệ thống công nghệ hiện đại. Robot mổ não AI Modus V Synaptive giúp tạo dựng bản đồ 3D giải phẫu trước mổ, cho phép bác sĩ mô phỏng và lựa chọn đường tiếp cận tối ưu nhất, từ đó nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian phẫu thuật. Hệ thống định vị thần kinh AI Neuro Navigation Curve (Brainlab) hỗ trợ định vị vị trí khối máu tụ, đảm bảo đường tiếp cận vào chính xác nhất. Kỹ thuật BrainPath tạo đường hầm an toàn, hạn chế tối đa sang chấn mô lành. Kính vi phẫu Zeiss Kinevo 900 tích hợp trí tuệ nhân tạo cung cấp hình ảnh phóng đại sắc nét, đồng thời hỗ trợ điều hướng trong phẫu thuật. Vật liệu cầm máu FloSeal được sử dụng để giảm nguy cơ chảy máu tái phát, nâng cao tính an toàn cho bệnh nhân.

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 200.000 ca đột quỵ, trong đó gần 40.000 trường hợp là xuất huyết não, chiếm khoảng 20% – cao hơn tỷ lệ trung bình toàn cầu là 10-15%. Hội nghị Đột quỵ TP.HCM 2025 với chủ đề “Dấu ấn 10 năm từ mạng lưới tiên phong đến diễn đàn quốc tế”. Sự kiện quy tụ gần 1.000 đại biểu, gồm các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, đại diện hơn 124 trung tâm điều trị đột quỵ trên khắp cả nước. Đây là diễn đàn cập nhật những tiến bộ mới nhất về chẩn đoán, điều trị và phục hồi chức năng sau đột quỵ, tôn vinh những đơn vị y tế đã góp phần thay đổi diện mạo điều trị căn bệnh được xem là “gánh nặng y tế” tại Việt Nam.

Hội nghị tập trung thảo luận các xu hướng điều trị mới như cá thể hóa liệu pháp, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, đào tạo nhân lực chuyên sâu, xây dựng hệ thống cấp cứu liên viện và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đột quỵ. Việc tăng cường số lượng trung tâm đủ năng lực thực hiện kỹ thuật mới sẽ rút ngắn “thời gian vàng”, nâng cao cơ hội sống và phục hồi tốt hơn cho người bệnh, đặc biệt là những trường hợp ở vùng sâu, vùng xa.

Hội Đột quỵ TP.HCM duy trì các chương trình cộng đồng thường niên, nhằm nâng cao nhận thức phòng ngừa đột quỵ và kiểm soát bệnh nền lâu dài như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn chuyển hóa…, góp phần giảm nguy cơ tái phát và mắc mới đột quỵ trong cộng đồng.