Anh Nam, 30 tuổi, hay ngộp thở giữa đêm, ngáy rất to, bác sĩ phát hiện ngưng thở khi ngủ nặng, phải mổ ‘4 trong 1’ chỉnh hình cuốn mũi, vách ngăn mũi, họng màn hầu và cắt amidan.

Anh Nam gặp tình trạng trên từ cách đây hơn hai năm. Sức khỏe ngày một suy giảm và gây ảnh hưởng lớn đến người thân do ngủ ngáy rất to. Anh cũng thường xuyên đau đầu, đau họng, mệt mỏi sau khi ngủ dậy, tái phát viêm amidan. Mỗi khi tái phát anh chỉ uống thuốc cho qua cơn cấp. Gần đây, anh đau họng nhiều hơn, ban ngày mệt mỏi nghiêm trọng do giấc ngủ không đảm bảo, nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám, nội soi tai mũi họng ghi nhận niêm mạc mũi phù nề, phì đại cuốn mũi dưới, vẹo vách ngăn, amidan quá phát, họng sung huyết, hẹp eo họng (nơi tiếp giáp giữa khoang miệng và hầu họng). Anh Nam được chẩn đoán viêm mũi xoang phù nề, vẹo vách ngăn, phì đại cuốn mũi dưới, hẹp eo họng, viêm amidan quá phát.

Kết quả đo đa ký hô hấp ghi nhận người bệnh ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và giảm độ bão hòa oxy máu ở mức độ nặng. “Đây là trường hợp trẻ tuổi nhất mắc tình trạng này mà Trung tâm từng tiếp nhận, gây cao huyết áp và bệnh tim mạch”, GS Chung Thủy nói, thêm rằng ngủ ngáy là triệu chứng điển hình của ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Đặc trưng tiêu biểu là ngưng giảm thở trên 10 giây sau đó tỉnh giấc đột ngột, kèm giảm oxy máu và tiếng ngáy to, gián đoạn giấc ngủ. Bệnh dễ gây cao huyết áp, tiểu đường, suy giảm trí nhớ, trầm cảm, tăng nguy cơ gây bệnh tim mạch, đột quỵ…

GS Chung Thủy chỉ định phẫu thuật “4 trong 1” cho anh Nam bao gồm chỉnh hình cuốn mũi dưới, vách ngăn mũi, cắt amindan và chỉnh hình họng màn hầu lưỡi gà nhằm mở rộng đường thở. Phẫu thuật được chỉ định khi chỉ số ngừng thở-giảm thở (AHI) từ 15 trở lên, độ bão hòa oxy hemoglobin dưới 90% hoặc rối loạn nhịp tim liên quan đến tắc nghẽn, thất bại với liệu pháp thở CPAP và các phương pháp khác.

Ở phẫu thuật này, bác sĩ cắt amidan quá phát gây hẹp eo họng, cắt một phần khẩu cái hầu, chỉnh hình khâu vạt cơ, khâu trụ, chỉnh hình tái tạo lưỡi gà giúp màn hầu linh hoạt hơn, nói tốt hơn, tránh sặc lên mũi sau mổ. Kỹ thuật được thực hiện bằng công nghệ Coblator, dao plasma với nhiệt độ thấp, cầm máu tại chỗ, ít đau, ít tổn thương khu vực xung quanh, thời gian phẫu thuật nhanh (45 phút).

Sau phẫu thuật, lưỡi gà được thu gọn, màn hầu được cắt bỏ một phần và tái tạo lại hình dạng, không gian hầu họng thông thoáng hơn, anh Nam thở dễ hơn, cải thiện rõ tình trạng ngưng thở khi ngủ. Phẫu thuật “4 trong 1” giúp người bệnh hạn chế phẫu thuật nhiều lần. Phẫu thuật viên thực hiện lần lượt, hạn chế tối đa sự khó chịu cho người bệnh, bảo tồn chức năng mũi xoang.

Sau hơn 2 tháng phẫu thuật, hiệu quả điều trị rất tích cực, anh Nam hết ngủ ngáy, hết ngộp thở giữa đêm, đo đa ký hô hấp các chỉ số về mức ổn định, huyết áp được kiểm soát, triệu chứng bệnh tim mạch cải thiện rõ.

GS Chung Thủy cho biết, để chẩn đoán chính xác ngưng thở khi ngủ cần nội soi tai mũi họng ống mềm để đánh giá vùng eo họng, đo đa ký giấc ngủ, đo đa ký hô hấp, một số trường hợp cần chụp CT-Scan, MRI. Trong đó, đo đa ký giấc ngủ là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán ngưng thở khi ngủ. Công nghệ đo đa ký giấc ngủ gồm các điện cực ghi lại các thông số sinh lý giấc ngủ của người bệnh, như điện não, cử động mắt, nhịp thở, lượng không khí ra vào phổi, cử động chân, huyết áp, nhịp tim… Từ những thông số đo được, bác sĩ chẩn đoán, đánh giá mức độ ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và các rối loạn giấc ngủ khác.

Điều trị ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn bao gồm nội khoa và ngoại khoa, trong đó, phẫu thuật chỉnh hình họng màn hầu lưỡi gà được áp dụng nhiều nhất và mang lại hiệu quả rất tích cực cho người bệnh. Máy thở CPAP cũng mang lại hiệu quả cao cho người bệnh, thường được chỉ định khi chỉ số AHI (tổng số lần ngưng thở và giảm thở trong khi ngủ trong 1 giờ) lớn hơn 30. Hiện nhiều trường hợp điều trị hiệu quả với phương pháp này tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

Ngoài ra có các phương pháp như tập luyện cơ vùng hầu họng, chỉnh hình hàm mặt nếu người bệnh rối loạn bất thường vùng hàm mặt. Nếu có đáy lưỡi quá lớn thì bác sĩ chỉnh hình đáy lưỡi, treo xương móng khi người bệnh hẹp hạ họng, thượng thanh môn. Hay phương pháp đặt máy kích thích dây thần kinh số 12 để tăng trương lực vùng đáy lưỡi, tránh để lưỡi tụt phía sau khi ngủ, cải thiện ngủ ngáy. Phương pháp này đã được tiến hành thực hiện tại châu Âu và được bảo hiểm y tế chi trả mang đến lựa chọn điều trị mới cho người bệnh ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.

Giáo sư Chung Thủy khuyến cáo, những người ngủ ngáy lớn tiếng, thường xuyên và liên tục kèm khó thở, ngưng thở, đau đầu mệt mỏi khi thức dậy là dấu hiệu bệnh lý, cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa. Các bệnh gây ngủ ngáy như lệch vách ngăn mũi, quá phát cuốn mũi, polyp mũi, khối u vùng vòm, viêm amidan quá phát, dài màn hầu, đáy lưỡi to, viêm VA quá phát, béo phì… Người bệnh nên đi khám sớm để điều trị kịp thời, ngăn biến chứng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.