Sau 20 năm hẹp van tim nặng nhưng không dám mổ, ông Hùng, 80 tuổi, đã có thể đón Tết trọn vẹn với trái tim được chữa lành bằng kỹ thuật ít xâm lấn.

Một ngày sau khi được can thiệp cấy van tim qua ống thông (TAVI) với lá van mới hoạt động trơn tru trong cơ thể, ông Hùng tự xuống giường đi lại, ăn ngon miệng, nói chuyện câu dài mà không hụt hơi. Ông chia sẻ: “Thay van tim xong, tôi cảm nhận được sự thay đổi rõ rệt trong cơ thể, người nhẹ nhõm như trút được gánh nặng. Lần đầu tiên sau 20 năm, tôi thấy háo hức đón Tết, vì mùa xuân năm nay ý nghĩa hơn rất nhiều”.

Ông Hùng được chẩn đoán hẹp van động mạch chủ từ 20 năm trước, có chỉ định phẫu thuật thay van nhưng ông không muốn mổ vì lo ngại biến chứng. Ông chấp nhận sống chung với bệnh, cầm cự bằng những toa thuốc mỗi lần tái khám. Thỉnh thoảng ông mệt, khó thở vài phút rồi hết nên nghĩ tình trạng chưa nghiêm trọng. Ông kể: “Lúc đó tôi cho rằng cố chịu đựng cơn khó thở một lúc là xong, còn sức khỏe đi xuống là do tuổi cao sức yếu”.

Kể từ lúc từ chối phẫu thuật, cuộc sống của ông vô cùng khó khăn. Ông không thể đạp xe đường dài hay đi bộ nhanh, chỉ quanh quẩn bốn bức tường, không thể đi xa nhà dù chỉ vài mét. “Tôi sợ đến chỗ đông người vì cảm giác ngộp thở, cũng sợ bệnh trở nặng bất ngờ khiến các con không xoay trở kịp”, ông nói và mong mỏi được khỏe mạnh cùng đón giao thừa với gia đình.

Gần đây, ông Hùng không nằm được mà ngồi cả ngày lẫn đêm, mệt mỏi, chán ăn, sụt 3 kg chỉ trong 6 tháng. Đến đầu năm 2026, ông thở dốc liên tục, tim đập nhanh, nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM thăm khám.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết tình trạng hẹp van động mạch chủ của ông Hùng đã tiến triển rất nặng, biến chứng suy tim độ 3-4. Nếu không thay van tim sớm, bệnh nhân có nguy cơ loạn nhịp tim, đột tử rất cao.

Bệnh nhân lớn tuổi, thể trạng yếu, kèm nhiều bệnh nền gồm tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và đặc biệt là phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), khó chịu đựng ca mổ mở kéo dài nhiều giờ. “Nếu phải đặt nội khí quản để gây mê toàn thân, thời gian cai máy thở sẽ kéo dài và khó khăn, thậm chí người bệnh có thể rơi vào trạng thái suy hô hấp cấp”, giáo sư Nhân nhận định và ê kíp hội chẩn quyết định can thiệp ít xâm lấn bằng phương pháp cấy van động mạch chủ qua ống thông (TAVI).

“Có quá nhiều thách thức khi thực hiện thủ thuật cho ông Hùng”, giáo sư Nhân chia sẻ. Đầu tiên là kích thước vòng van động mạch chủ cần thay quá lớn (hơn 32 mm), lớn nhất trong số các ca TAVI đã từng thực hiện tại bệnh viện Tâm Anh. Điều này làm cho nguy cơ van bị tuột sau khi đặt rất cao. Thứ hai, thành mạch vôi hóa rất nhiều, gây cản trở quá trình đưa dụng cụ vào tiếp xúc với lá van tự nhiên. Bên cạnh đó, giữa động mạch chủ ngực và động mạch chủ bụng có một đoạn bị gập góc hai lần, mỗi lần 90 độ, tạo thành hình chữ Z, khó đưa van vào đúng vị trí. Cuối cùng, góc động mạch chủ lớn (80 độ) khiến việc đẩy van vào vị trí đặt cũng khó.

Bệnh nhân được gây tê tại chỗ, hoàn toàn tỉnh táo trong suốt quá trình thủ thuật. Các bác sĩ gây mê hồi sức, ngoại tim mạch, hồi sức ngoại tim mạch túc trực trong phòng can thiệp để kịp thời ứng phó khẩn cấp.

Dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền hiện đại, Giáo sư Nhân cùng ê kíp luồn ống thông từ động mạch đùi, “lách” qua các đoạn động mạch gập góc, cẩn thận tránh làm tổn thương thành mạch bị vôi hóa dày. Sau đó, ê kíp đưa van nhân tạo SAPIEN 3 đến đúng vị trí van tim bị hẹp và bung ra. Kiểm tra sau thủ thuật, van mới nằm đúng vị trí, bám chắc và không di lệch.

Gần 3 giờ sau, ông Hùng có thể ngồi dậy, vận động nhẹ tại giường. Triệu chứng mệt, khó thở cải thiện rõ rệt, không đau dù vừa trải qua ca thay van tim phức tạp. “Năm nay tôi có thể du xuân cùng con cháu rồi!”, ông vui mừng chia sẻ trong ngày xuất viện.

TAVI là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, người bệnh không cần cưa xương ức, quá trình can thiệp chỉ qua một đường mở nhỏ (6-8 mm) giúp giảm mất máu, ít đau, xuất viện sớm và hồi phục sức khỏe nhanh chóng. Đây là lựa chọn hàng đầu với nhóm bệnh nhân mắc nhiều bệnh lý mạn tính, lớn tuổi, sức khỏe yếu, không thể phẫu thuật như trường hợp ông Hùng.

Sau can thiệp, người bệnh có thể quay lại sinh hoạt bình thường ngay, thực hiện các công việc nhẹ nhàng sau khoảng 1-2 tuần. Song song với việc dùng thuốc và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, bệnh nhân cần duy trì lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, kiểm soát bệnh nền… để phòng ngừa tái hẹp.