Những chiếc bình thép lưu trữ noãn xếp thẳng hàng, chìm trong làn khói trắng của nitơ lỏng -196 độ C, được ví như chiếc “kén thời gian” giữ lại tuổi xuân và hy vọng làm mẹ của những người phụ nữ trẻ.
“Kén thời gian” là cách các bác sĩ Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM ví von kho trữ lạnh sâu, nơi noãn (trứng) được bảo quản ở nhiệt độ -196 độ C, tạm dừng mọi hoạt động sinh học để giữ lại cơ hội làm mẹ cho phụ nữ. Trong số đó có phần noãn của Hạnh, 20 tuổi, vừa được chọc hút và bảo quản trước khi điều trị ung thư vú.
Hai tiếng trước, Hạnh bước lên bàn thủ thuật Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (IVF Tâm Anh TP.HCM) để chọc hút trứng. Hai tay đặt gọn trên bụng, cô lo lắng bởi đây là lần đầu tiên trong đời bước vào phòng phẫu thuật.
Trong số hàng chục phụ nữ đang chờ tới lượt chọc hút trứng để lưu trữ hoặc phục vụ điều trị hiếm muộn, Hạnh là trường hợp đặc biệt, được trữ trứng trong tình huống “đặc biệt”. Khoảng 3 tuần trước, đi khám sức khỏe tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Hạnh được chẩn đoán ung thư vú trái giai đoạn 2A. Trước khi điều trị, Trung tâm Ung bướu tiến hành hội chẩn cùng Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, khẩn trương hỗ trợ trữ trứng, bảo tồn khả năng làm mẹ cho Hạnh. Các bác sĩ gọi đây là tình huống “khẩn cấp” bởi việc trữ trứng phải hoàn tất trước khi điều trị ung thư, thời gian không được phép kéo dài do trường hợp Hạnh phát hiện bệnh ở giai đoạn trễ.
Hạnh đến khám đúng thời điểm giữa chu kỳ kinh. Nếu chờ sang chu kỳ sau, việc điều trị ung thư sẽ bị trì hoãn thêm. “Chúng tôi phải dùng phác đồ kích thích buồng trứng không phụ thuộc chu kỳ để rút ngắn tối đa thời gian cho Hạnh”, BS.CKI Châu Hoàng Phương Thảo, Trung tâm IVF Tâm Anh TP.HCM cho biết.
Sau 12 ngày tiêm thuốc kích thích, buồng trứng của Hạnh đáp ứng tốt. Cô được tiêm thuốc rụng trứng và tiến hành chọc hút. Dưới hướng dẫn của siêu âm, bác sĩ Thảo sử dụng dụng cụ chuyên dụng để hút dịch nang noãn.
Những noãn bào thu được lập tức chuyển sang phòng lab ngay bên cạnh. Tại đây, ThS Nguyễn Ngọc Quỳnh, Trưởng Lab, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản cùng êkíp kiểm tra chất lượng trứng dưới kính hiển vi. Chỉ những noãn trưởng thành, hình thái bình thường mới được đưa vào quy trình bảo quản lạnh sâu bằng nitơ lỏng ở nhiệt độ -196 độ C.
“Chỉ khoảng 2 giờ đồng hồ, những cụm trứng trong cơ thể Hạnh đã được lấy ra, xử lý gọn gàng để đặt trong bình trữ đông”, Thạc sĩ Quỳnh nói.
Cánh cửa kho lưu trữ mở ra, những bình trữ nitơ lỏng chìm trong làn khói trắng. Ở mức nhiệt độ cực thấp này, mọi hoạt động sinh học gần như dừng lại. Noãn bào không già đi, không thoái hóa, không chịu tác động của thời gian.
Ống lưu trữ trứng của Hạnh được chuyên viên phòng lab xếp vào khay ngăn nắp, phân tầng rõ ràng, từng giá đỡ, từng ống trữ được mã hóa cẩn thận.
“Nhìn từ trên xuống, cấu trúc ấy giống như tổ ong, từng lớp, từng lớp, khép kín, bao bọc”, Thạc sĩ Quỳnh lý giải.
Mỗi ống lưu trữ trứng chứa một câu chuyện khác nhau. Có trứng của người trẻ chưa tìm được ý trung nhân, trứng của phụ nữ gửi bảo quản trước khi đi du học, hay cả những hoàn cảnh phát hiện ung thư khi chưa kịp kết hôn, sinh con.
Sau thủ thuật, Hạnh được đưa về phòng hồi tỉnh, nằm kế bên chị Thu Hương, 33 tuổi, phát hiện ung thư vú khi đi khám hiếm muộn. So với Hạnh, chị Hương kém may mắn hơn, khi kết hôn 6 năm nhưng chưa có con. Khi được chẩn đoán ung thư vú bên phải, chị phải tạm dừng điều trị hiếm muộn để tập trung chữa bệnh ung thư. Chị được phẫu thuật bóc khối u ác tính. Kết quả giải phẫu bệnh giai đoạn 2B, cần hóa trị bổ sung. Phụ nữ hóa trị phải đối mặt với vấn đề vô sinh tạm thời, vĩnh viễn hoặc mãn kinh sớm. Trước khi vào hóa chất 13 đợt, chị Hương đã trữ được 20 trứng, gửi lại nơi đây ước mơ làm mẹ còn dang dở.
Còn Hạnh lịch hóa trị loại bỏ ung thư đã được duyệt sau 3 ngày chọc hút trứng.
Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ mắc ung thư cao trên toàn cầu, với hơn 300.000 người bệnh, gần 165.000 ca mắc mới và 115.000 bệnh nhân chết mỗi năm. Trong điều trị, hóa, xạ trị và phẫu thuật được xem là ba trụ cột chính để ngăn tái phát hoặc giảm nhẹ triệu chứng, kéo dài sự sống.
Những năm gần đây, ung thư có xu hướng trẻ hóa, điều này khiến việc bảo tồn khả năng sinh sản trở thành một phần quan trọng trong chiến lược điều trị ung thư, bên cạnh mục tiêu kéo dài sự sống. Với nhiều bệnh nhân nữ, việc trữ trứng không chỉ là kỹ thuật y học, mà còn là cách giữ lại thiên chức làm mẹ trong tương lai. Những trường hợp trữ trứng để điều trị ung như Hạnh hay Hương không còn hiếm.
Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) cũng khuyến cáo, tất cả phụ nữ mắc ung thư nên có lựa chọn bảo tồn khả năng sinh sản càng sớm càng tốt trước khi bắt đầu điều trị. Tùy vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, nhu cầu…, bác sĩ đưa ra chỉ định phù hợp như trữ trứng, phôi, tinh trùng hoặc phẫu thuật để bảo tồn.
Trữ trứng là một biện pháp nhân văn trong điều trị ung thư cho bệnh nhân nữ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, bên cạnh chiến lược điều trị toàn diện kết hợp phẫu trị, xạ trị, sinh học, nội tiết… Ngoài một số ung thư chống chỉ định như ung thư buồng trứng, các bệnh nhân được chẩn đoán ung thư, đều được tư vấn trữ trứng bảo tồn khả năng sinh sản trước khi điều trị.
Chắt chiu cơ hội làm mẹ giúp nhiều bệnh nhân ung thư trẻ tuổi ổn định tâm lý và thoải mái hơn khi bước vào các phác đồ điều trị khắc nghiệt. “Khi người bệnh bảo vệ thiên chức làm mẹ, họ có thêm điểm tựa tinh thần để đi tiếp”, bác sĩ Thảo nói.
Chi phí trữ trứng ở Việt Nam dao động khoảng 40-60 triệu đồng cho một chu kỳ, chưa bao gồm chi phí lưu trữ hàng năm. Mức phí này thấp hơn so với nhiều nước trong khu vực, song vẫn là rào cản với không ít người bệnh ung thư trẻ do quá trình điều trị có thể kéo dài và tốn kém.
Với Hạnh và nhiều bệnh nhân trẻ khác, chi phí trữ trứng là “khoản bảo hiểm” mang ý nghĩa dài hạn cho cơ hội làm mẹ trong tương lai. Giữa làn khói trắng của những bình lưu trữ, hàng trăm noãn vẫn đang ngủ yên, kiên nhẫn chờ ngày người phụ nữ chiến thắng bệnh tật, trở về đánh thức ước mơ làm mẹ.
*Tên nhân vật đã được thay đổi
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
