Khởi phát triệu chứng đau hông lưng, người đàn ông 53 tuổi đối mặt nguy cơ suy thận cấp nếu không phát hiện và điều trị kịp thời tình trạng nhồi máu thận.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, nhồi máu thận tuy hiếm gặp, chiếm tỷ lệ 0,004-0,007% các trường hợp nhập viện cấp cứu, nhưng là bệnh lý nguy hiểm bởi biến chứng suy thận cấp, hoại tử thận. Điều đáng nói là triệu chứng của bệnh không dễ phát hiện, dễ gây chẩn đoán sai dẫn tới chậm trễ trong điều trị.

Anh Loan không có bệnh thận mạn, không hút thuốc lá hay mắc bệnh nền tăng huyết áp, đái tháo đường. Anh duy trì chế độ ăn uống khoa học, tập thể thao đều đặn nhiều năm nay, thể trạng tốt. Trong lúc chơi tennis, anh đột ngột đau vùng hông và lưng phải dữ dội dù không va đập, không té ngã. Cơn đau ngày càng tăng khiến anh vã mồ hôi, đi không vững. Anh được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu.

BS.CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, chỉ định chụp CT bụng, xác định bệnh nhân bị nhồi máu thận phải do tắc hoàn toàn động mạch thận phải. Đây là tình trạng thiếu máu cục bộ cấp tính đến một hoặc hai quả thận do động mạch thận bị tắc nghẽn. Hệ quả là dòng máu nuôi thận bị gián đoạn, các tế bào thận không nhận đủ oxy và chất dinh dưỡng, dẫn đến tổn thương hoặc suy thận.

“Hình ảnh phim chụp CT của anh Loan cho thấy huyết khối lấp đầy mạch máu thận, gây bít tắc hoàn toàn động mạch thận phải”, bác sĩ Tuấn nói, chia sẻ thêm nếu không xử trí kịp thời, bệnh nhân có thể gặp biến chứng suy thận cấp, hoại tử thận hay tiểu máu.

Anh Loan được điều trị tích cực bằng thuốc kháng đông, giảm đau. Song song đó, bác sĩ tiến hành các cận lâm sàng để tìm nguyên nhân gây nhồi máu thận, điều trị triệt căn cho người bệnh.

Có ba nhóm nguyên nhân chính gây nhồi máu thận, trong đó nhóm nguyên nhân từ tim mạch là thường gặp nhất. Các rối loạn nhịp tim, đặc biệt là rung nhĩ, có thể tạo ra huyết khối trong buồng tim. Những cục máu đông này theo dòng máu di chuyển và gây tắc mạch thận. Ngoài ra, hẹp van tim do thấp khớp, nhồi máu cơ tim, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn hoặc huyết khối trong thất trái cũng là những nguồn gây thuyên tắc nguy hiểm.

Nhóm nguyên nhân tại động mạch thận bao gồm bóc tách động mạch thận, hẹp động mạch thận do xơ vữa, chấn thương hoặc can thiệp mạch máu. Những tổn thương này làm giảm hoặc chặn hoàn toàn dòng máu đến thận, gây thiếu máu cục bộ cấp tính. Cuối cùng là nhóm nguyên nhân do tình trạng tăng đông máu, gặp ở những người có rối loạn đông máu bẩm sinh hoặc mắc các bệnh lý như hội chứng kháng phospholipid, hội chứng thận hư, tăng homocystein máu. Khi máu dễ đông hơn bình thường, nguy cơ hình thành huyết khối và gây tắc mạch thận sẽ tăng cao.

Đáng chú ý, khoảng 20–30% trường hợp nhồi máu thận không tìm được nguyên nhân rõ ràng, được xếp vào nhóm nhồi máu thận vô căn. Nhóm này thường gặp ở người tương đối trẻ, không có bệnh nền tim mạch, không rối loạn đông máu và không tổn thương động mạch thận.

Bác sĩ Kiều nhận định, tất cả các xét nghiệm và cận lâm sàng đều không ghi nhận anh Loan có bất thường về tim, mắc bệnh lý tăng đông hay tổn thương động mạch thận. Trường hợp này có thể thuộc nhóm không tìm được nguyên nhân. Tuy nhiên, lưu ý ở nhóm người chơi thể thao mạnh có thể có nguy cơ chấn thương động mạch thận, bóc tách và tạo huyết khối.

Sau một vài ngày điều trị tích cực, anh Loan hết đau hông lưng, ăn uống và sinh hoạt bình thường. Xét nghiệm chức năng thận bình thường, cho thấy thận được bảo tồn. Anh chia sẻ: “Tôi giữ được hai quả thận nguyên vẹn là nhờ bác sĩ chẩn đoán bệnh chính xác và chữa trị kịp thời”. Anh xuất viện 5 ngày sau đó.

PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhấn mạnh, khác với bệnh thận mạn phát triển chậm, với biểu hiện nặng lên theo thời gian như mệt mỏi, phù nề, chán ăn, tiểu tiện bất thường…, nhồi máu thận xảy ra đột ngột và gây ra các triệu chứng ngay lập tức, thường gặp nhất là đau nhói vùng hông lưng, buồn nôn, nôn, tiểu máu, sốt, tăng huyết áp.

Tuy nhiên, những triệu chứng này không đặc hiệu nên rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa, xương khớp, tim mạch, dẫn tới chẩn đoán muộn. Can thiệp sớm, lý tưởng nhất là trong vòng ba giờ đầu tiên sau khi triệu chứng xuất hiện, là rất quan trọng để tối ưu hóa việc bảo tồn thận. Nhưng trên thực tế, trung bình có hơn 50% trường hợp nhồi máu thận được chẩn đoán muộn, Phó giáo sư Vinh cho hay.

Tim và thận có mối liên hệ chặt chẽ, vì tim bơm máu đến thận để lọc chất thải. Khi tim hoạt động không bình thường sẽ làm giảm lưu lượng máu đến thận, suy giảm khả năng hoạt động của thận. Ngược lại, các vấn đề về thận có thể làm tăng huyết áp và gây tích tụ dịch.

Vì thế, để phòng ngừa nhồi máu thận cũng như các bệnh thận mạn tính, mỗi người cần chăm sóc tốt sức khỏe tim mạch bằng cách tuân thủ chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, giữ cân nặng trong giới hạn bình thường, quản lý tốt bệnh lý nền. Nếu có tiền sử mắc các vấn đề về tim mạch hoặc rối loạn di truyền, bạn nên đi khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bất thường.