Ho kéo dài 1 tháng không thuyên giảm, bà Lan (60 tuổi, Tuyên Quang) đi khám tình cờ phát hiện tổn thương bất thường ở phổi phải, được các sĩ kịp thời phẫu thuật triệt căn, tiên lượng điều trị khả quan về lâu dài.

TTND.PGS.TS.BS.CKII Nguyễn Hữu Ước, khoa Phẫu thuật Tim, Mạch máu và Lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết bệnh nhân Lan chỉ có triệu chứng ho kéo dài nhiều tuần, không sốt, không khó thở, nghe phổi và chụp x quang phổi thông thường không phát hiện bất thường rõ ràng. Vì vậy để đánh giá kỹ hơn nhu mô phổi và tránh bỏ sót bất thường, bác sĩ chỉ định chụp cắt lớp vi tính phổi.

Kết quả chụp bằng CT Somatom Force VB30 ghi nhận một nốt kính mờ nhỏ khoảng 10mm thuộc loại nguy cơ cao với dấu hiệu co kéo mô phổi xung quanh gợi ý tổn thương ác tính giai đoạn sớm ở thùy giữa phổi phải; các tổn thương nốt nhỏ khác ở quanh đó có hình ảnh thuộc nhóm nguy cơ thấp.

Để loại trừ các nguyên nhân nhiễm trùng, bà Lan được chỉ định nội soi phế quản và làm các xét nghiệm tìm vi khuẩn lao, tất cả đều cho kết quả âm tính. Bà Lan sau đó được điều trị thuốc nhằm kiểm soát viêm mũi dị ứng và viêm phế quản, đồng thời được theo dõi sát tổn thương phổi.

Sau hai tuần, kết quả chụp CT phổi lần 2 độ phân giải cao cho thấy nốt kính mờ nghi ngờ vẫn tồn tại và không thay đổi so với trước. Theo PGS Ước, xu hướng hiện nay là người ta chủ động đi tìm các tổn thương phổi từ khi còn rất nhỏ, nghi ngờ u phổi ở giai đoạn sớm bằng CT độ phân giải cao rồi chỉ định phẫu thuật sớm nhằm mục đích vừa xác định chính xác bản chất tổn thương, vừa loại bỏ triệt để u phổi ngay từ giai đoạn sớm.

Do các biện pháp chẩn đoán khác như sinh thiết xuyên thành ngực, PET-CT đều cho kết quả không chắc chắn với các nốt nhỏ từ 10 đến 20mm, bác sĩ lựa chọn phương án sinh thiết nốt phổi bằng phẫu thuật nội soi lồng ngực cắt một phần nhỏ phổi chứa tổn thương (phương pháp Wedge). Đây là phẫu thuật ít xâm lấn, bảo tồn mô phổi lành trong trường hợp tổn thương không phải là ác tính.

Êkíp phẫu thuật tiếp cận và cắt bỏ phần nhu mô phổi chứa tổn thương. Mẫu bệnh phẩm ngay lập tức được chuyển đến Trung tâm Giải phẫu bệnh – Tế bào để thực hiện sinh thiết tức thì bằng phương pháp cắt lạnh, nhằm xác định bản chất khối u ngay trong quá trình mổ. Sau chưa đầy 30 phút, kết quả giải phẫu bệnh cho thấy đây là tổn thương ác tính. Trên cơ sở đó, êkíp phẫu thuật tiếp tục tiến hành cắt thùy giữa phổi phải có khối u, kết hợp nạo vét hạch theo đúng phác đồ điều trị chuẩn. Toàn bộ ca mổ diễn ra trong chưa đầy 3 giờ, với sự hỗ trợ của các trang thiết bị hiện đại như hệ thống nội soi tiên tiến, thông khí phổi chọn lọc và dao cắt khâu tự động.

Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ xác định ung thư phổi biểu mô tuyến, độ 2. Khối u có đường kính chỉ 1,1 cm, còn khu trú trong nhu mô phổi, không xâm nhập mạch máu, thần kinh hay lan tràn qua khoang khí; diện cắt phẫu thuật sạch tế bào ung thư. Theo phân loại TNM (AJCC 8), trường hợp được xếp giai đoạn pT1b – giai đoạn rất sớm của ung thư phổi.

Sau phẫu thuật, tình trạng bà Lan ổn định, phục hồi tốt và được xuất viện sau hơn 1 tuần theo dõi hậu phẫu. Ngoài tuân thủ thuốc theo đơn, bà Lan cần tái khám định kỳ để được đánh giá tình trạng hồi phục, theo dõi vết mổ, hướng dẫn tập thở phục hồi chức năng phổi. Bên cạnh đó, bà Lan cũng cần làm các xét nghiệm giải phẫu bệnh và sinh học phân tử để bác sĩ chỉ định điều trị bổ trợ như liệu pháp trúng đích hoặc miễn dịch trong tương lai. Đồng thời, duy trì theo dõi bằng các xét nghiệm chuyên sâu như định lượng DNA khối u lưu hành trong máu (ctDNA), chụp CT ngực định kỳ mỗi 6-12 tháng để phát hiện sớm nguy cơ tái phát.

Theo PGS Ước, ung thư phổi giai đoạn sớm thường không gây triệu chứng. Những biểu hiện như ho kéo dài hay mệt mỏi nhẹ, nếu có, thường không đặc hiệu và dễ trùng lặp với các bệnh hô hấp thông thường. Nhiều trường hợp ung thư phổi chỉ được phát hiện tình cờ qua chụp cắt lớp lồng ngực kiểm tra sức khỏe.

PGS Ước khuyến cáo người dân nên chủ động khám sức khỏe định kỳ. Với những người có yếu tố nguy cơ như trên 30 tuổi, sinh sống ở khu vực đô thị, thường xuyên tiếp xúc với ô nhiễm không khí hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi, việc tầm soát bằng chụp CT ngực liều thấp mỗi 12–24 tháng có thể giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm giúp tăng khả năng điều trị triệt căn, giảm gánh nặng điều trị và cải thiện đáng kể chất lượng sống lâu dài cho người bệnh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.