Được quảng cáo tràn lan trên mạng xã hội, bút tiêm giảm cân đang được coi như “thần dược” cho những người thừa cân, béo phì muốn thon gọn mà không cần ăn kiêng hay tập thể dục.
Chị T.V. 37 tuổi, nặng 85 kg, chi hơn 30 triệu đồng đặt mua 8 bút tiêm giảm cân từ một tài khoản bán hàng trên mạng xã hội. Bút tiêm giảm cân in toàn chữ nước ngoài nên chị V. sử dụng thông qua hướng dẫn của người bán.
“Người bán nói, chỉ cần mỗi tuần tiêm 1 lần, không ăn kiêng, không nhịn ăn, không cần tập thể dục. Sử dụng hết 8 bút trong 5 tháng sẽ giảm 15 kg”, chị Vân nói. Theo hướng dẫn của người bán, tùy theo liều lượng, 1 bút tiêm có thể được dùng trong 1 tháng hoặc 1 tuần.
Dùng hết bút tiêm thứ nhất, chị V. giảm gần 2 kg. Đến bút tiêm thứ 3, chị rơi vào tình trạng buồn nôn, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, cơ thể lúc nào cũng trong trạng thái mệt mỏi, nôn nao. Chị không dám tiêm nữa thì cân nặng tăng hơn 4 kg, nổi mụn trứng cá khắp người. Chị đến BVĐK Tâm Anh TP.HCM trong tình trạng da xanh tái, vã mồ hôi, mệt mỏi, cảm giác sắp ngất, đi tiểu ít.
Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận nhịp tim của chị nhanh và không đều, có thể do thuốc và chế độ ăn không hợp lý khiến hạ đường huyết, mạch nhanh. Chất lượng và bản chất của thuốc chứa trong ống tiêm mà chị sử dụng không được kiểm chứng đầy đủ, có thể gây ra các nguy hại cho sức khỏe như hạ đường huyết, loạn nhịp tim…
Cũng tin tưởng vào lời người bán hàng trên mạng, chị M.T. (42 tuổi, TP.HCM) đã mua 2 bút tiêm được quảng cáo là “chiến thần giảm cân thế hệ mới nhất” được xách tay từ nước ngoài với giá gần 5 triệu đồng. Chỉ sau 2 tuổi tiêm, chị liên tục buồn nôn, đau đầu, mệt mỏi. Chị T. đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số men gan bất thường.
Tiến sĩ, bác sĩ Lâm Văn Hoàng, cho biết, trên thị trường hiện có khá nhiều loại thuốc giảm cân trôi nổi, không rõ nguồn gốc, chất lượng, thậm chí có cả những loại đã được Tổ chức Y tế thế giới cấm hoặc hạn chế sử dụng vì chứa thành phần nguy hiểm. Những thuốc này sẽ ảnh hưởng đến chức năng gan, thận, có thể dẫn đến các biến chứng như tăng men gan, viêm gan, buồn nôn, tiêu chảy, viêm da, suy thận…
Bộ Y tế mới chỉ cấp phép cho 1 loại bút tiêm có chứa đồng vận GLP-1 điều trị cho người thừa cân, béo phì.
Bút tiêm giảm cân do thuốc tác động lên não bộ gây mất cảm giác thèm ăn, tăng cảm giác no, chậm làm rỗng dạ dày khiến cho người sử dụng ăn ít đi và có tác dụng giảm cân.
Thuốc đồng vận GLP-1 khi sử dụng lâu dài và không đúng cách, hoặc không được theo dõi, điều chỉnh liều phù hợp với tình trạng sức khỏe bởi các bác sĩ chuyên khoa sẽ có thể gây ra các vấn đề như viêm tụy cấp, sỏi mật, các bệnh liên quan đến tuyến giáp hoặc biến chứng tim mạch, tiêu hóa. Điều này khiến việc tự ý sử dụng thuốc không chỉ gây mất an toàn mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe trong thời gian dài. Do đó, ngay cả thuốc được cấp phép cũng phải sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
Tự ý sử dụng thuốc giảm cân có thể xảy ra nguy hiểm khác, ví dụ như trong thành phần thuốc có dùng để chữa bệnh tiểu đường, nhưng người không mắc tiểu đường tự ý dùng có thể dẫn đến hạ đường huyết kéo dài, trường hợp nặng có thể gây biến chứng suy gan, suy thận cấp, thậm chí suy đa cơ quan, nguy hiểm tính mạng.
Hiện, trên các trang mạng xã hội và website bán hàng trực tuyến, sản phẩm bút tiêm giảm cân được rao bán tràn lan, công khai với đủ loại lời khen như 1 bút giảm được 3-4 kg, giảm cân toàn thân dễ như “ăn kẹo”, không mệt mỏi, chán ăn, tụt năng lượng. Liều lượng sử dụng cũng hoàn toàn dựa vào lời người bán, với lộ trình tăng liều chung áp dụng cho tất cả mọi người cùng lời khẳng định “tác dụng phụ không đáng kể”.
Những loại bút này có thiết kế nhỏ gọn, một số có bao bì màu xanh dương hoặc màu trắng, được giới thiệu là hàng xách tay, rất khó có thể xác định được nguồn gốc hay chất lượng.
Béo phì là bệnh mạn tính, giống như tăng huyết áp, tiểu đường… cần được theo dõi và điều trị theo phác đồ chứ không phải là một hình thái sức khỏe bình thường.
Bác sĩ Hoàng cảnh báo, việc tự mua các sản phẩm qua mạng xã hội, không rõ nguồn gốc xuất xứ và chất lượng vô cùng nguy hiểm. Những sản phẩm này có thể là hàng giả, kém chất lượng, chứa các thành phần không an toàn, gây nguy cơ dị ứng, sốc phản vệ và nhiều biến chứng khác. Việc tự tiêm mà không có kiến thức y khoa còn có thể dẫn đến nhiễm trùng và các tác dụng phụ nguy hiểm cho cơ thể.
Đặc biệt, mỗi người có nguyên nhân thừa cân béo phì khác nhau, cần được xét nghiệm và chẩn đoán tìm đúng nguyên nhân, từ đó mới có phác đồ điều trị cá thể hóa để giảm cân hiệu quả và bền vững. Người bệnh cũng cần tầm soát và điều trị các bệnh nền đồng mắc (nếu có) để cải thiện sức khỏe đồng bộ. “Liều dùng và hiệu quả dung nạp thuốc ở mỗi người cũng khác nhau, tùy thuộc vào cơ địa, thể trạng riêng… vì thế không thể tự ý sử dụng thuốc theo một khuyến cáo chung”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
“Tất cả những thuốc điều trị béo phì cần có chỉ định của bác sĩ, vì béo phì do nhiều nguyên nhân. Người dân không tự ý mua thuốc giảm cân trên mạng, không có chỉ định của bác sĩ để sử dụng”, bác sĩ Hoàng cảnh báo.
Theo bác sĩ Hoàng, điều trị béo phì không phải chuyện ngày một ngày hai mà cả một quá trình cần có đủ thời gian để giảm cân bền, hiệu quả, tránh tăng cân lại. Người bệnh cần thăm khám với bác sĩ, thực hiện xét nghiệm cận lâm sàng, đưa ra giải pháp điều trị kết hợp dinh dưỡng, vận động, thuốc, quản lý bệnh nền, giảm nguy cơ biến chứng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
