TP HCM – Bà Hương, 56 tuổi, nhập viện cấp cứu do đau quặn bụng, bác sĩ chẩn đoán tắc mật do sỏi và phẫu thuật lấy ra hàng ngàn viên sỏi kích thước 2-5 mm.

“Kết quả xét nghiệm máu và chụp MRI mật tụy cho chỉ dấu bệnh nhân có tình trạng tắc mật do biến chứng sỏi túi mật. Tuy nhiên, khi xẻ túi mật ra, ê kíp bất ngờ vì có tới hàng nghìn viên sỏi kích thước từ 2-5 mm”, Tiến sĩ bác sĩ Phạm Công Khánh, Trưởng khoa Gan – Mật – Tụy, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, thêm rằng đây là một trường hợp ít gặp.

Trước đó, bà Hương đau bụng vùng thượng vị (phần trên rốn) kéo dài suốt 4 ngày. Tình trạng đau xuất hiện từng cơn, bà nghĩ do viêm dạ dày nên tự mua thuốc uống. Cơn đau ngày càng dữ dội, vượt ngưỡng chịu đựng, bà được người nhà đưa đến bệnh viện cấp cứu.

Bác sĩ Khánh giải thích tình trạng tắc mật khiến dịch mật không chảy ra khỏi gan mà tích tụ trong tế bào gan và rò vào máu. Do đó, các chỉ số xét nghiệm máu của bà Hương đều cao bất thường. Đơn cử, chỉ số bilirubin toàn phần 29.9 µmol/L (bình thường 3,4-17,1 μmol/L), chỉ số men gan tăng gấp mấy trăm lần, AST 557 U/L (bình thường 55 U/L), ALT 650 U/L (bình thường 35U/L), GGT 333 U/L (bình thường 50 U/L). Kết quả chụp MRI túi mật cũng thấy nhiều sỏi nhỏ trong túi mật và ống mật chủ.

Khi mật không chảy đến ruột non do sỏi, người bệnh không thể tiêu hóa thức ăn, đối mặt nguy cơ nhiễm trùng đường mật, suy giảm chức năng gan, viêm tụy cấp, sốc nhiễm trùng đường mật, tử vong. Bác sĩ cho biết sỏi mật hình thành chủ yếu do sự mất cân bằng của các thành phần của dịch mật gồm cholesterol, billirubin, muối canxi. Khi lượng cholesterol trong dịch mật gia tăng quá mức, vượt quá khả năng hòa tan của muối mật hay lượng muối mật giảm, dẫn tới hình thành sỏi. Trường hợp bà Hương là bị sỏi hỗn hợp gồm sỏi cholesterol và sỏi sắc tố. “Người bệnh được chỉ định phẫu thuật ngay trong đêm”, bác sĩ Khánh nói.

Hội chẩn chuyên sâu, các bác sĩ đánh giá người bệnh có sỏi túi mật kèm dấu hiệu tắc mật do biến chứng sỏi túi mật và ống mật chủ giãn như bà Hương, thì cần phải lấy sỏi ở cả hai vị trí là sỏi ở túi mật và ống mật chủ. Phương pháp điều trị tối ưu là phẫu thuật “2 trong 1”, vừa nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) lấy sỏi ống mật chủ đồng thời cắt túi mật.

Bác sĩ tiến hành đưa ống mềm có gắn camera qua đường miệng, thực quản, dạ dày xuống tá tràng đến vị trí có lỗ đổ ra của ống mật chủ và ống tụy (nhú tá tràng) và đưa dụng cụ lấy sỏi luồn vào chỗ có sỏi lấy ra được 2 viên sỏi khoảng 3 mm ở ống mật. Tiếp theo, bác sĩ tiến hành phẫu thuật nội soi, kẹp và cắt ống túi mật và động mạch túi mật, lấy ra hàng nghìn viên sỏi có kích thước từ 2-5 mm.

Quá trình nội soi mật tụy ngược dòng và phẫu thuật nội soi cắt túi mật diễn ra thuận lợi. Hậu phẫu, bà Hương không còn đau bụng, có thể ăn uống, đi lại bình thường và được xuất viện 1 ngày sau đó.

Bác sĩ Khánh cho biết, sỏi mật thường gặp ở phụ nữ (cao gấp 2-3 lần nam giới), người trên 40 tuổi, người thừa cân béo phì, giảm cân quá nhanh, ăn uống không điều độ, ít vận động, phụ nữ mang thai, tiểu đường tuýp 2, yếu tố gia đình. Sỏi mật có hai loại là sỏi cholesterol và sỏi sắc tố, trong đó, sỏi cholesterol chiếm 80% các loại sỏi mật, thường liên quan đến tình trạng tắc nghẽn và viêm nhiễm.

Sỏi túi mật hình thành trong giai đoạn đầu thường không có triệu chứng nên thường chỉ phát hiện được qua siêu âm bụng khi kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nhiều người không biết mình bị sỏi mật cho đến khi xuất hiện những biến chứng gây triệu chứng đau dữ dội. Một số biểu hiện thường gặp là đau bụng dưới sườn phải, sốt, vàng da, vàng mắt, nước tiểu đậm màu, ngứa da, nôn ói, chán ăn, mệt mỏi…

Bác sĩ Công Khánh khuyến nghị, mỗi người cần thăm khám kiểm tra sức khỏe hệ tiêu hóa định kỳ. Khi thấy xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau quặn bụng kéo dài, đau bụng tăng mức độ theo thời gian… người bệnh nên đến các cơ sở y tế, bệnh viện uy tín để thăm khám và điều trị kịp thời. Tăng cường ăn nhiều chất xơ, giảm chất béo bão hòa, đường và cholesterol, duy trì tập thể dục đều đặn, kiểm soát stress, tránh thức khuya… giảm nguy cơ sỏi túi mật hình thành.

(*) Tên bệnh nhân đã được thay đổi