Hà Nội – Chị Liên, 42 tuổi, bị suy giảm miễn dịch nặng sau điều trị u lympho, xét nghiệm xác định nhiễm 5 loại virus, vi khuẩn và nấm gây tổn thương phổi.

Chị Liên từng nhập viện gần nhà vì khó thở, suy hô hấp, được chẩn đoán tổn thương phổi do thuốc điều trị u lympho, phải dùng corticoid toàn thân kéo dài và thuốc dự phòng nhiễm trùng cơ hội. Sau gần ba tuần điều trị, bà Liên tự thở được, tổn thương phổi có đỡ, được xuất viện nhưng một tuần sau lại mệt mỏi nhiều, ho đờm trắng.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính, nội soi phế quản và xét nghiệm PCR tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy bà Liên bị tổn thương phổi rõ ràng dù chưa có biểu hiện suy hô hấp, nhiễm khuẩn HI, RSV, Rhinovirus, có nấm Pneumocystis jirovecii trong dịch phế quản và virus Cytomegalovirus (CMV) trong máu, dịch phế quản. Đáng chú ý, chỉ số bạch cầu lympho giảm sâu còn 0,32 G/L (bình thường 1.0-3.0 G/L) đồng thời chỉ số bạch cầu tổng cũng suy giảm chỉ còn 2.65 G/L cho thấy hệ miễn dịch bị suy giảm nghiêm trọng.

Theo ThS.BS Đặng Thành Đô, PCP là nấm cơ hội thường gặp ở người nhiễm HIV, song trường hợp này có xét nghiệm HIV âm tính. Dù vậy, kết quả đếm tế bào T-CD4 chỉ còn 73 tế bào/mm³, mức rất thấp, thậm chí tương đương bệnh nhân HIV/AIDS giai đoạn nặng.

Bác sĩ Đô giải thích thêm, T-CD4 là một loại tế bào lympho T được sinh ra từ tủy xương, giữ vai trò trung tâm trong hệ thống miễn dịch. Chúng hoạt động như “người điều phối”, giúp nhận diện, cảnh báo khi có vi sinh vật lạ xâm nhập. Sau đó, tế bào T-CD4 kích hoạt các loại tế bào miễn dịch khác như tế bào B sản xuất kháng thể, hay tế bào T gây độc tiêu diệt tế bào nhiễm bệnh. Khi số lượng T-CD4 suy giảm nghiêm trọng, người bệnh dễ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội nguy hiểm. Bác sĩ Thắm nhận định “Đây là ca suy giảm miễn dịch điển hình, mức độ nặng, không liên quan HIV mà do suy giảm chức năng tủy xương sau quá trình điều trị u lympho”.

Chị Liên được chỉ định điều trị phối hợp kháng sinh, thuốc kháng CMV và thuốc đặc hiệu điều trị PCP, đồng thời nằm phòng bệnh riêng để phòng nguy cơ nhiễm trùng chéo do hệ miễn dịch đang rất yếu.

Sau hai tuần điều trị tích cực, tình trạng bệnh cải thiện rõ rệt, bà Liên không còn ho khạc đờm, ran phổi biến mất, xét nghiệm CMV trong máu âm tính. Bà được ngừng thuốc điều trị CMV, chuyển sang liều dự phòng PCP và xuất viện sau 3 tuần điều trị tích cực.

Một tuần sau tái khám, hình ảnh tổn thương phổi cải thiện khoảng 90% so với thời điểm nhập viện, số lượng bạch cầu tăng trở lại về mức bình thường, tủy xương hồi phục tốt, CMV không tái nhiễm. Chị Liên tiếp tục được chỉ định điều trị dự phòng PCP lâu dài.

Bác sĩ Đô khuyến cáo bệnh nhân tuyệt đối tránh tiếp xúc với người đang mắc bệnh truyền nhiễm, duy trì dự phòng PCP cho đến khi T-CD4 hồi phục trên 200 tế bào/mm³ liên tục trong ít nhất 6 tháng, đồng thời tái khám định kỳ mỗi tháng để theo dõi miễn dịch và nguy cơ tái nhiễm.

*Tên người bệnh đã được thay đổi