Chị Linh, 37 tuổi, được phát hiện dị dạng mạch máu tử cung hiếm gặp trong quá trình chuẩn bị thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

Chị Linh đến Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) khám sức khỏe trước khi thụ tinh trong ống nghiệm để có con. Kết quả khám chuyên sâu, siêu âm Doppler và chụp cộng hưởng từ (MRI), bác sĩ nghi ngờ chị Linh có tình trạng thông nối động – tĩnh mạch trong cơ tử cung, tức dị dạng động tĩnh mạch tử cung (AVM).

ThS.BSNT Nguyễn Thị Thanh Tâm, Trung tâm Sản Phụ khoa, cho biết chị Linh từng phải hút thai lưu ở tuần thứ 6 vào tháng 12/2024.

Theo bác sĩ Tâm, AVM tử cung là một bất thường mạch máu nghiêm trọng ở tử cung. Bình thường, máu từ động mạch phải đi qua mạng lưới mao mạch để nuôi dưỡng cơ quan trước khi về tĩnh mạch. Tuy nhiên, khi máu động mạch đi thẳng qua tĩnh mạch mà không qua mạng lưới mao mạch, do có lỗ rò bất thường giữa động mạch và tĩnh mạch và các mô tử cung bị ảnh hưởng được nuôi dưỡng kém. Bác sĩ Tâm cho rằng tình trạng bám dính của bánh nhau thai có thể là nguyên nhân dẫn đến dị dạng mạch máu này.

AVM tử cung là tình trạng dị dạng mạch máu hiếm gặp. Theo một nghiên cứu của tác giả Yazawa, tỉ lệ AVM chỉ chiếm khoảng 0.1% các trường hợp sau sinh hoặc sau các thủ thuật sản phụ khoa như nạo phá thai, phá thai nội khoa, hoặc hút thai lưu.

ThS.BSNT Phan Hoàng Vĩnh Phú, Trung tâm Chẩn đoán Hình ảnh & Điện quang Can thiệp, cho biết AVM tử cung là một trong những nguyên nhân gây xuất huyết trong sản phụ khoa nguy hiểm nhất. Dòng máu chảy tắt từ động mạch sang tĩnh mạch với áp lực cao, nếu bị vỡ sẽ gây chảy máu ồ ạt, dẫn tới choáng mất máu, phải truyền máu hoặc can thiệp mạch khẩn cấp.

“Việc phát hiện và can thiệp muộn có thể khiến dị dạng mạch máu này ngày càng lớn. Khi đó, quá trình điều trị trở nên khó khăn hơn, tăng nguy cơ chảy máu và có thể không làm tắc hết các mạch máu nuôi dị dạng trong một lần can thiệp”, bác sĩ Phú nói, thêm rằng AVM tử cung chưa được xử lý có thể làm gián đoạn phác đồ IVF vì sự dao động nội tiết trong giai đoạn kích thích buồng trứng làm tăng tưới máu tử cung, dễ kích hoạt xuất huyết. Thai kỳ hình thành trên nền AVM tử cung cũng tiềm ẩn nguy cơ sảy thai sớm do chảy máu bất thường.

Trước nguy cơ chảy máu tử cung nặng và biến chứng nguy hiểm nếu mang thai sớm, các bác sĩ hội chẩn và thống nhất chỉ định can thiệp nút dị dạng tử cung dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) trước khi tiến hành IVF.

Bác sĩ Phú cho biết, nguyên tắc can thiệp là bít lỗ rò bất thường để ngăn chặn dòng máu đi thẳng từ động mạch qua tĩnh mạch. Dưới hướng dẫn của hệ thống DSA, ekip can thiệp dùng vi ống thông và dây dẫn tiếp cận lỗ rò bất thường, sau đó bơm vật liệu thuyên tắc chuyên dụng (Onyx) để làm tắc lỗ rò.

Onyx là một vật liệu đặc biệt, dễ kiểm soát hơn keo thông thường do tốc độ kết dính chậm hơn, giúp kiểm soát thao tác kỹ thuật tốt hơn. “Mục tiêu quan trọng nhất là phải bít được lỗ rò. Nếu chỉ làm tắc những nhánh động mạch nuôi mà lỗ rò vẫn còn, sẽ có nguy cơ tái phát cao”, bác sĩ Phú nhấn mạnh.

Ca can thiệp diễn ra thuận lợi. Các bác sĩ tiếp tục theo dõi sát các dấu hiệu sau can thiệp, đánh giá tình trạng tử cung và hướng dẫn người bệnh nghỉ ngơi, tránh vận động mạnh. Sau 2 ngày nhập viện, các chỉ số sinh tồn đều ổn, âm đạo không ra huyết, chị Linh hồi phục tốt và xuất viện.

Kỹ thuật nút mạch tử cung hiện được xem là phương pháp điều trị tối ưu cho các trường hợp AVM, giúp ngăn chảy máu, bảo tồn tử cung và duy trì khả năng sinh sản tự nhiên hoặc hỗ trợ sinh sản sau này. Đây cũng là bước điều trị quan trọng để chị Linh có thể chuẩn bị tiến hành IVF trong điều kiện an toàn.

Theo bác sĩ Tâm, phụ nữ sau nạo hút thai hoặc có tiền sử chảy máu tử cung bất thường nên thăm khám sớm để phát hiện kịp thời dị dạng mạch máu tử cung. Việc điều trị đúng thời điểm không chỉ giúp ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm mà còn bảo tồn chức năng sinh sản cho những phụ nữ mong muốn sinh con.

*Tên người bệnh đã được thay đổi