Ông Pirone, 58 tuổi, bất ngờ đau ngực dữ dội, đi khám phát hiện tràn màng dịch phổi do biến chứng viêm phổi, “thủ phạm” là vi khuẩn tụ cầu vàng.

Tiến sĩ, Bác sĩ Đặng Thị Mai Khuê, Phó trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, loại vi khuẩn tụ cầu vàng (tên khoa học Staphylococcus aureus) có độc tính cao nên bệnh diễn tiến rất nhanh. Trước đó hai ngày Ông Pirone (quốc tịch Ý) có triệu chứng ho đàm và đau mạn sườn trái tưởng do bệnh sử đau tim, sau đó mức độ đau tăng dần, lan đến ngực nên đến bệnh viện kiểm tra.

Kết quả chụp CT đa lát cắt cho thấy ông Pirone bị tràn dịch màng phổi bên trái, dịch khu trú từng ổ. Đây là tình trạng tích tụ dịch bất thường trong khoang màng phổi, nguyên nhân thường gặp là nhiễm trùng do viêm phổi, lao màng phổi, nhiễm vi khuẩn, virus, nấm. “Tuy nhiên cũng không loại trừ ung thư phổi di căn màng phổi, do đó người bệnh cần làm các xét nghiệm tiếp theo để chẩn đoán”, bác sĩ Mai Khuê cho biết.

Ông Pirone được chỉ định làm thêm xét nghiệm cấy đàm và PCR đa tác nhân, chọc dịch màng phổi xét nghiệm tế bào, sinh hóa, vi sinh. Kết quả xác định tràn dịch màng phổi là dịch viêm cấp tính, không tế bào ác tính – là biến chứng của viêm phổi, do vi khuẩn tụ cầu vàng gây ra. Ngoài ra, người bệnh còn mắc các bệnh lý rối loạn nhịp tim, suy tim khá nặng và đang điều trị bằng thuốc.

“Người bệnh cần điều trị ngay để tránh các biến chứng nguy hiểm như dịch chèn ép phổi gây xẹp phổi, suy hô hấp cấp tính, khó thở dữ dội, tím tái (do thiếu oxy)”, bác sĩ Khuê nói, thêm rằng trong trường hợp dịch nhiều gây áp lực mạnh lên tim và các mạch máu lớn (chèn ép tim), người bệnh có thể suy tuần hoàn, sốc, ngừng tim. Nhiễm trùng còn gây áp xe phổi, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng, có thể dẫn đến suy đa tạng, đe dọa tính mạng.

Thông thường, tràn dịch màng phổi, mủ tạo thành ổ khu trú như trường hợp này phải điều trị bằng phẫu thuật chọc mủ màng phổi, tuy nhiên, ông Pirone lại có bệnh nền về tim mạch, điều trị bằng phẫu thuật sẽ gặp nhiều nguy cơ, nên phải điều trị nội khoa. Người bệnh được điều trị tích cực bằng kháng sinh đường truyền tĩnh mạch, chọc hút từng ổ dịch nhỏ nhiều lần, kéo dài 3 tuần, với sự theo dõi sát sao diễn tiến bệnh của bác sĩ.

Sau 20 ngày điều trị tích cực, tình trạng bệnh được cải thiện rõ rệt, dịch ở phổi được cải thiện nhiều, ông Pirone được xuất viện sau đó. Tái khám sau một tuần, người bệnh được siêu âm, chụp X-quang kiểm tra lại, lượng dịch cải thiện gần như hoàn toàn, không còn triệu chứng đau tức ngực, khò khè, hết ho đàm.

Bác sĩ Mai Khuê cho biết, viêm phổi do tụ cầu vàng thường xuất hiện sau viêm đường hô hấp do virus hoặc sau nhiễm khuẩn huyết, tuy nhiên trường hợp biến chứng tràn dịch màng phổi là biến chứng nguy hiểm và khá ít gặp. Vi khuẩn này thường sống ký sinh bình thường vô hại khi ở trên da, và trong niêm mạc mũi nhưng nếu xâm nhập vào cơ thể qua vết cắt, vết thương, hoặc khi hệ miễn dịch suy giảm sẽ gây ra tình trạng nhiễm trùng nặng hơn như viêm phổi, viêm nội tâm mạc (nhiễm trùng van tim), viêm xương tủy, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng và suy đa tạng, người bệnh có nguy cơ tử vong cao.

Để phòng ngừa tràn dịch màng phổi diễn biến nặng hoặc gây ra các biến chứng nguy hiểm, điều quan trọng là cần phát hiện sớm xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh để có hướng điều trị chính xác.

Khi đã có dấu hiệu nghi ngờ viêm phổi như sốt cao kéo dài, ho có đờm đặc hoặc xanh/vàng, đau ngực tăng khi hít sâu hoặc ho, và khó thở…, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ chẩn đoán và có phác đồ điều trị phù hợp, phòng ngừa biến chứng. Đặc biệt, với người lớn tuổi bệnh dễ diễn tiến bất ngờ, khi có triệu chứng bệnh hô hấp nên theo dõi 1-2 ngày, nếu thấy tình trạng bệnh diễn tiến nặng hơn thì cần thăm khám ngay.

Bên cạnh thăm khám, người bệnh cần có biện pháp phòng ngừa và điều trị viêm phổi một cách triệt để và kịp thời. Thực hiện vệ sinh cá nhân sạch sẽ, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh miệng họng, vệ sinh cơ quan sinh dục, giữ sạch sẽ môi trường sống; tiêm vắc-xin cúm và vắc-xin phế cầu khuẩn (đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền), vắc-xin hợp bào hô hấp cho người trên 60 tuổi giúp giảm nguy cơ viêm phổi nặng; phòng tránh các yếu tố nguy cơ như không hút thuốc lá và tránh xa khói thuốc lá thụ động, hạn chế tiếp xúc với khói bụi, chất ô nhiễm. Nếu bị viêm họng, viêm phế quản, cần điều trị dứt điểm, tránh để nhiễm trùng lan xuống phổi.