Huyết khối bít kín lòng tĩnh mạch mạc treo tràng gây viêm ruột, người đàn ông 42 tuổi đối diện nguy cơ nhồi máu ruột nếu không được cấp cứu kịp lúc.

Anh Liu đau bụng âm ỉ từ ba ngày trước, cơn đau tăng sau ăn, không ói, không sốt hay tiêu chảy. Anh tự mua thuốc giảm đau về uống nhưng không đỡ. Hai ngày sau, người nhà đưa anh đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Ngày 8/7, BS.CKI Đỗ Vũ Ngọc Anh, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết anh Liu nhập viện trong trạng thái đau bụng nhiều, từng cơn không giảm. Bác sĩ điều trị giảm đau cho anh rồi tiến hành chụp MRI bụng. Kết quả xác định huyết khối làm bít tắc hoàn toàn tĩnh mạch treo tràng trên, gây biến chứng phù nề, viêm ruột.

Tĩnh mạch mạc treo tràng là mạch máu trong hệ thống tĩnh mạch cửa, giúp máu di chuyển từ ruột đến gan. Cụ thể, tĩnh mạch mạc treo tràng trên thu thập máu từ nhiều nhánh trong bụng và cung cấp cho tĩnh mạch cửa. Tĩnh mạch cửa đổ máu vào gan để xử lý trước khi chảy trở lại tim.

Theo bác sĩ Ngọc Anh, nguyên nhân gây huyết khối tĩnh mạch mạc treo tràng được chia thành ba loại chính: tổn thương trực tiếp đến tĩnh mạch do viêm hoặc phẫu thuật; lưu lượng máu chậm hoặc tắc nghẽn trong tĩnh mạch mạc treo và các tĩnh mạch xung quanh do các tình trạng như xơ gan, suy tim hoặc chèn ép từ khối u; và rối loạn đông máu làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông ở bất kỳ vị trí nào trong cơ thể.

Đôi khi, không thể xác định được nguyên nhân gây bệnh (vô căn). Kết quả xét nghiệm máu cho thấy anh Liu dương tính với hội chứng kháng phospholipid. Đây là bệnh lý tự miễn, xảy ra khi hệ thống miễn dịch sản xuất các kháng thể kháng phospholipid trong máu, từ đó tạo ra các cục máu đông trong lòng mạch.

Tùy thuộc vào cơ quan nào bị ảnh hưởng bởi cục máu đông và mức độ tắc nghẽn lưu lượng máu đến cơ quan đó, hội chứng kháng phospholipid có thể dẫn đến tổn thương nội tạng vĩnh viễn hoặc tử vong. Các biến chứng bao gồm suy thận, đột quỵ, tổn thương tim, thuyên tắc phổi… Trường hợp anh Liu, huyết khối làm tắc tĩnh mạch dẫn lưu máu từ ruột non đến gan, nguy cơ nhồi máu ruột cấp nếu không cấp cứu kịp thời.

Cùng điều trị cho anh Liu, ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận định, nếu bệnh nhân có các triệu chứng của nhồi máu ruột (tình trạng thiếu máu cấp tính nuôi ruột, dẫn đến hoại tử thành ruột) như đi tiêu có máu, đau bụng dữ dội đột ngột… thì có chỉ định ngoại khoa. Bác sĩ sẽ phẫu thuật cắt đoạn ruột bị hoại tử. Anh Liu may mắn chưa nhồi máu ruột, có thể điều trị nội khoa.

Bệnh nhân được dùng kháng sinh đường tĩnh mạch, thuốc kháng đông, nhịn ăn hoàn toàn. Ba ngày sau anh đỡ đau bụng nhiều, bắt đầu ăn cháo loãng để nhu động ruột hoạt động trở lại. Sau 7 ngày tình trạng nhiễm trùng ổn định, bệnh nhân không tiêu lỏng, hết đau bụng. Chụp CT bụng ghi nhận ruột giảm phù nề, giảm huyết khối, con đường đưa máu đến ruột được khơi thông. Anh Liu xuất viện, tiếp tục uống thuốc kháng đông theo toa, tái khám định kỳ để theo dõi tình trạng huyết khối tĩnh mạch mạc treo tràng.

Bác sĩ Kiều thông tin, huyết khối tĩnh mạch mạc treo tràng là bệnh lý ít gặp. Nó chiếm khoảng 1 trong 5.000 đến 1 trong 15.000 ca nhập viện nội trú, tỷ lệ 2.7 trên 100.000 người. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường ảnh hưởng đến những người ở độ tuổi 40-50.

Các yếu tố nguy cơ gây bệnh bao gồm rối loạn đông máu di truyền hoặc mắc phải, bao gồm cả những rối loạn do một số loại thuốc gây ra; hội chứng ruột kích kích (IBD), xơ gan, viêm tụy, ung thư tụy, suy tim, lách to, khối u lớn vùng bụng; một số bệnh nhiễm trùng do virus, chẳng hạn như Covid-19, cúm mùa…

Để giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch mạc treo tràng, mỗi người, đặc biệt là người có yếu tố nguy cơ cao, cần đi khám sức khỏe định kỳ, tuân thủ lối sống lành mạnh (duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc lá, uống đủ nước). Khi xuất hiện triệu chứng đau bụng, nôn ói, đi tiêu ra máu hoặc phân đen, chướng bụng, phù nề ở chân và bàn chân…, nên đến bệnh viện sớm. Nếu bạn có nguy cơ cao bị cục máu đông, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc dùng thuốc làm loãng máu để ngăn ngừa huyết khối.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi