Khối u ác tính 4,5cm nằm ở vị trí hiểm hóc, ngay dưới gan, sát tĩnh mạch thận và tĩnh mạch chủ bụng, khiến các bác sĩ phải cẩn trọng vén gan, cân nhắc từng đường rạch để lấy trọn vẹn u mà không gây mất nhiều máu.

Ông V.N.D. (62 tuổi, TP.HCM) bất ngờ vì không có triệu chứng nào nhưng khám sức khỏe định kỳ lại phát hiện khối u ở thận phải nghi ung thư, giai đoạn T1B – giai đoạn sớm, tế bào chưa xâm lấn ra ngoài vỏ bao thận.

Thạc sĩ bác sĩ Nguyễn Tân Cương, Phó khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết qua ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT-scanner) nhận thấy khối u thận phải có kích thước 4,5×5,0 cm, ở cực trên thận phải, đậm độ không đồng nhất, u nằm sát tĩnh mạch thận phải (mạch máu đưa máu từ thận về tim), gần tĩnh mạch chủ bụng, ngay bên dưới gan, gần tá tràng (phần ruột non nối với dạ dày) và đại tràng.

Theo bác sĩ Cương, với ung thư thận giai đoạn sớm, phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả nhất so với xạ trị hoặc hóa trị. Tùy theo đặc điểm của u thận và tình trạng người bệnh và phương tiện hiện có để chọn lựa phương pháp phẫu thuật phù hợp. Hiện nay, phẫu thuật cắt u bảo tồn thận là phương án điều trị tốt nhất nếu u còn có thể cắt bỏ được. Tuy nhiên, do u thận nằm ở vị trí nguy hiểm, quá trình phẫu thuật tiềm ẩn rủi ro mất máu, thậm chí phải cắt thận. Do đó, cuộc phẫu thuật cần được thực hiện bởi bác sĩ giàu kinh nghiệm và có tay nghề cao.

Ông D. được phẫu thuật nội soi trong ổ bụng cắt u thận bởi ê kíp chuyên gia, bác sĩ khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa: TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc trung tâm; ThS.BS Nguyễn Tân Cương, Phó khoa; ThS.BS Phan Đức Hữu và BS.CKI Phan Trường Nam.

Người bệnh được đặt trong tư thế nằm nghiêng sang trái 45 độ. Năm trocar (dùi chọc nội soi) lần lượt được đặt trên bụng và hông phải người bệnh để đưa các dụng cụ phẫu thuật nội soi vào bên trong khoang bụng.

Do khối u bị che khuất bởi gan nên các bác sĩ phải vén gan, bộc lộ không gian phẫu thuật. Tiếp theo, ê kíp tiến hành bóc tách cuống thận (khu vực hội tụ của tĩnh mạch thận, động mạch thận, niệu quản), bộc lộ động mạch và tĩnh mạch thận để kiểm soát máu chảy trong lúc cắt u thận.

Ê kíp phẫu tích bộc lộ khối u, di động khối u ra khỏi các cấu trúc xung quanh như gan, tĩnh mạch thận, tuyến thượng thận. Sau đó,  đánh dấu diện cắt và bắt đầu tiến hành cắt khối u. Ê kíp phối hợp nhịp nhàng, thao tác cẩn trọng từng mm, nhằm mục tiêu lấy trọn khối u ra ngoài mà không làm tổn thương mạch máu thận của người bệnh trong khi cắt u. Sau 180 phút, ca phẫu thuật thành công, người bệnh mất máu không đáng kể.

Từ trái qua, TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, BS.CKI Phan Trường Nam, ThS.BS Nguyễn Tân Cương, ThS.BS Phan Đức Hữu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, phẫu thuật nội soi cắt u thận ở vị trí khó cho ông D. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

4 ngày sau phẫu thuật, ông D. phục hồi tốt, vết mổ khô, không còn đau, chức năng thận không thay đổi đáng kể, ăn uống và đi lại bình thường.

Theo bác sĩ Cương, khối u thận đã được lấy đi, diện cắt không còn tế bào ung thư nên sau mổ, người bệnh chỉ cần tái khám định kỳ để theo dõi tái phát, không cần phải điều trị gì thêm.

Ung thư thận là một trong ba loại ung thư thường gặp nhất trong hệ tiết niệu. Tổ chức ung thư thế giới (GLOBOCAN) thống kê trong năm 2022, có 434.840 ca ung thư thận được phát hiện mới, 155.953 trường hợp tử vong. Riêng tại Việt Nam, số ca mắc ung thư thận mới ghi nhận là 2.246, số trường hợp tử vong là 1.112.

Bác sĩ Cương cho biết phần lớn trường hợp ung thư thận ở giai đoạn sớm không có triệu chứng, nên người bệnh thường phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe, tương tự trường hợp ông D. Khi triệu chứng rõ ràng như đau hông lưng, tiểu máu, cơ thể mệt mỏi, chán ăn, ho dai dẳng, đau nhức xương… ung thư thận thường đã tiến triển xâm lấn tại chỗ hoặc di căn đến cơ quan xung quanh.

Dù ung thư thận ở giai đoạn nào, phẫu thuật luôn là phương án điều trị được ưu tiên. Tùy theo đặc điểm khối u, giai đoạn ung thư, bác sĩ có thể chỉ định cắt một phần hoặc toàn bộ thận. Ở giai đoạn muộn, sau khi phẫu thuật lấy đi toàn bộ tế bào ung thư, người bệnh có thể cần điều trị hỗ trợ với thuốc chống ung thư hoặc xạ trị.

Ung thư thận phát hiện càng sớm, khả năng điều trị khỏi hoàn toàn càng cao. Khám sức khỏe định kỳ 6-12 tháng/lần có thể phát hiện sớm và điều trị triệt căn ung thư thận.

Trường hợp người bệnh có triệu chứng tiểu máu, đau bụng vùng hông lưng dai dẳng hoặc sờ thấy có khối u, cần sớm đến bệnh viện có chuyên khoa Tiết niệu khám, chẩn đoán chuyên sâu để tìm ra nguyên nhân và có biện pháp điều trị phù hợp.