Bé Trí, 10 tuổi, xuất hiện một hạch vùng cổ bên phải, tăng kích thước choán một bên cổ gây đau, bác sĩ phát hiện bệnh Kikuchi hiếm gặp.

Một tháng trước cổ bé xuất hiện khối u kích thước khoảng 2cm, sau đó to dần, gia đình đưa đi khám ở nhiều nơi chưa tìm ra bệnh. Khi u to gấp 4 lần, gia đình đưa bé đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

Tại đây bệnh nhi được xét nghiệm và chụp X-quang, MRI, bác sĩ nghi ngờ lymphoma hoặc hạch lao, kê đơn thuốc kháng sinh và kháng viêm uống. Sau ba ngày, bệnh nhi kháng thuốc, khối u tiếp tục sưng to hơn chiếm 1/2 vùng cổ gây đau, cần phẫu thuật bóc tách hạch và sinh thiết tìm nguyên nhân. Việc sinh thiết hạch giúp ích cho chẩn đoán xác định bệnh.

BS.CKII Nguyễn Đỗ Trọng, chuyên khoa Ngoại Nhi cho biết vì hạch nằm ở vùng cổ tập trung nhiều mạch máu lớn, đồng thời dễ tổn thương các hạch bạch huyết nên nguy cơ cao dẫn đến tụ dịch sau mổ. Song phải can thiệp vì bệnh nhi bị sưng to và đau.

Gần 120 phút, ca mổ hoàn thành, khối hạch được bác sĩ bóc trọn. Kết quả giải phẫu bệnh và hoá mô miễn dịch kết luận bé Trí bị viêm hạch Kikuchi. Sau mổ, bé được điều trị bằng corticoid kết hợp kháng sinh. Sau 5 ngày, sức khỏe bé ổn định, được xuất viện và tái khám theo chỉ định.

Hạch Kikuchi được y văn thế giới đánh giá là “rất hiếm gặp” với 590 trường hợp được ghi nhận, bệnh thường gặp ở nữ hơn nam với tỷ lệ 4:1, trong đó đa số là lớn tuổi, ít khi xuất hiện ở trẻ, đặc biệt là bé trai như Trí.

Những ca bệnh phát hiện đa phần xuất hiện ở các nước châu Á. “Tại Việt Nam hiện có ba trường hợp được báo cáo, bé Trí là trường hợp đầu tiên ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh”, bác sĩ Trọng thông tin.

Hạch Kikuchi còn được gọi là viêm hạch hoại tử hoặc bệnh Kikuchi-Fujimoto, xuất hiện chủ yếu ở vùng cổ, một số trường hợp nở nách hoặc bẹn. Đây là bệnh lành tính, ghi nhận lần đầu tiên tại Nhật Bản vào năm 1972 do bác sĩ người Nhật tên là Kikuchi phát hiện và điều trị thành công.

Bác sĩ Trọng khuyến cáo, viêm hạch Kikuchi là bệnh lành tính, một số trường hợp, có thể tự khỏi sau 1 – 6 tháng, nhưng có 3-4% bị tái phát sau khi điều trị, thậm chí tử vong. Nếu bệnh không được điều trị đúng, hạch sẽ tăng kích thước, gây sưng đau, nhiễm trùng máu hay giảm bạch cầu. Trẻ bị bệnh thường có các dấu hiệu sưng ở cổ, nách, bẹn, sờ thấy cứng kèm sốt nhẹ, đổ mồ hôi vào ban đêm, phát ban, đau họng, đau đầu, sụt cân, giảm bạch cầu…

Bệnh dễ chẩn đoán nhầm với các bệnh lý khác như ung thư hạch ác tính. Một nghiên cứu cho thấy 30% trong số 108 mẫu sinh thiết hạch bạch huyết bị chẩn đoán nhầm là u lympho.

Hiện nay chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh. Một số nghiên cứu cho rằng bệnh có thể do virus, các yếu tố lây nhiễm hoặc do hệ miễn dịch của cơ thể tự động kích hoạt khi hạch bạch huyết bị tấn công. Điển hình Epstein-Barr virus, human T-cell leukemia virus týp 1, human herpesvirus type  6, B19 parvovirus, cytomegalovirus, Brucella, Yersinia enterocolitica, và  parainfluenza virus.

Bệnh chưa có phương pháp điều trị cụ thể, bác sĩ thường hỗ trợ triệu chứng bằng thuốc corticoid hoặc nonsteroid, nếu bệnh diễn tiến nặng hơn sẽ dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Ngoài bệnh Kikuchi, viêm hạch bạch huyết vùng đầu mặt cổ có nhiều nguyên nhân như do lao, nhiễm Epstein – Barr Virus, cytomegalovirus, HIV, toxoplasma hay giang mai… hoặc bệnh ác tính như Lymphoma. Trẻ có các dấu hiệu bất thường, cần đưa đến các cơ sở y tế khám, xét nghiệm chuyên sâu tìm bệnh.