Chị Trang đau đầu tăng dần, tâm trạng bồn chồn, bác sĩ khám phát hiện khối u ở vùng ‘cấm địa’ sát thân não, nguy cơ liệt hoặc đột tử bất ngờ.

Trước đó vài tháng, chị Trang, 38 tuổi, thường xuyên đau vùng chẩm, cảm giác như điện giật ở gáy, sau tai, đôi khi lan lên đỉnh đầu. Những cơn đau đến rồi hết, chị nghĩ do mệt mỏi, căng thẳng công việc nên không đi khám. Chiều hôm nhập viện, chị đau đầu dữ dội, yếu nhẹ tay trái và tâm trạng bồn chồn, lo lắng khó giải thích, được người nhà đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

Tiếp nhận bệnh, ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh nghi ngờ các triệu chứng cho thấy chị Trang có tổn thương thần kinh trung ương, chỉ định chụp cộng hưởng từ MRI 3 Tesla có tiêm thuốc tương phản. Kết quả cho thấy một khối choán chỗ dạng nang, kích thước khoảng 4 cm ở vùng lỗ Magendie, hố sau, nằm sát thân não. Khối u đã gây chèn ép thùy nhộng tiểu não và mặt sau thân não, làm hẹp đường lưu thông dịch não tủy, gây giãn nhẹ hệ thống não thất. 

Bác sĩ Tấn Sĩ cho hay, khối u nằm ở vị trí cực kỳ nhạy cảm, sát trung tâm hô hấp và tuần hoàn. Nếu để kéo dài, bệnh nhân nguy cơ cao não úng thủy cấp, liệt tứ chi hoặc đột tử bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, ca mổ được đánh giá phức tạp. “Khó khăn lớn nhất là bóc tách sát thân não mà không làm tổn thương các dây thần kinh sọ hoặc mạch máu nuôi thân não”, bác sĩ Sĩ nói, nhấn mạnh rằng đây là một trong những vùng giải phẫu thách thức nhất của ngoại thần kinh bởi dày đặc cấu trúc sống còn.

Sau hội chẩn, bác sĩ quyết định phẫu thuật mở nắp sọ vùng chẩm, tiếp cận hố sau lấy trọn khối u. Ca mổ được thực hiện với sự hỗ trợ của kính vi phẫu Kinevo 900 tích hợp AI, hệ thống định vị thần kinh AI Neuro Navigation và hệ thống theo dõi điện sinh lý thần kinh (IONM). 

Quá trình phẫu tích, êkip cẩn trọng mở màng cứng vùng hố sau, tách tiểu não ra khỏi thành xương để tạo hành lang tiếp cận lỗ Magendie – cửa sổ nhỏ nằm ở phần dưới của não thất IV, nơi dịch não tủy lưu thông xuống ống tủy sống.

Dưới kính vi phẫu 3D độ phân giải cao, phóng đại hàng chục lần, êkip quan sát rõ từng bó sợi thần kinh và mạch máu. Tiếp cận sâu vào trong, khối nang được nhận diện rõ, vỏ mỏng, bề mặt dính nhẹ vào mô tiểu não và thân não. Trong không gian thao tác chỉ vài milimet, bác sĩ tiến hành mở vỏ nang, hút dịch bên trong, sau đó tỉ mỉ bóc tách từng milimet để lấy trọn vỏ nang. “Áp lực nơi mỗi đường cắt, mỗi thao tác bóc tách đòi hỏi phải chính xác tuyệt đối. Chỉ một sai lệch nhỏ có thể dẫn đến hôn mê sâu, liệt tứ chi hoặc tử vong ngay trên bàn mổ”, bác sĩ Sĩ cho hay.

Trong suốt ca mổ, hệ thống theo dõi điện sinh lý thần kinh liên tục ghi nhận tín hiệu dẫn truyền từ các điện cực đặt ở tay, chân và đầu. Nếu dụng cụ chạm vào hoặc xâm lấn bó sợi thần kinh, tín hiệu sẽ biến đổi ngay lập tức, giúp phẫu thuật viên điều chỉnh kịp thời, bảo vệ an toàn cho bệnh nhân.

Sau gần ba giờ, khối nang được lấy trọn vẹn, giải phóng hoàn toàn sự chèn ép mà không gây tổn thương mô lân cận. Chế độ huỳnh quang 3D kiểm tra tưới máu được kích hoạt ngay sau khi lấy u, xác nhận lưu thông não thất IV đã được giải phóng.

Sau phẫu thuật, chị Trang tỉnh táo, tiếp xúc tốt, sức cơ tay trái cải thiện. Hình ảnh CT sọ não hậu phẫu ghi nhận khối u đã được lấy trọn, các cấu trúc não trở về vị trí bình thường, tụ khí và dịch trong hố sau lượng ít. Một tuần sau ca phẫu thuật, chị hồi phục ổn định, lưu viện theo dõi và bắt đầu tập vật lý trị liệu, phục hồi chức năng. Dự kiến sau khoảng ba tuần, chị có thể trở lại sinh hoạt bình thường và được tái khám định kỳ để theo dõi nguy cơ tái phát u não.

Kết quả sinh thiết mô bệnh học xác định đây là u biểu bì, hình thành từ các tế bào biểu bì bị “mắc kẹt” trong quá trình phát triển phôi thai. Theo y văn, u biểu bì thân não là dạng u bẩm sinh hiếm gặp, chỉ chiếm 0,2-1,8% các khối u nội sọ. Khối u chứa chất dạng bột nhão, trắng như phô mai, lành tính và phát triển chậm, thường chỉ phát hiện khi đã chèn ép các cấu trúc thần kinh, gây đau đầu, mất thăng bằng, yếu liệt hoặc rối loạn dây thần kinh sọ. Phương án điều trị lý tưởng là phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn.

Bác sĩ Tấn Sĩ khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với triệu chứng đau đầu kéo dài, kèm yếu tay chân, nói khó, chóng mặt hoặc cảm giác bồn chồn, lo lắng bất thường. Ngay khi có các dấu hiệu bất thường, cần được thăm khám sớm tại bệnh viện có chuyên khoa thần kinh để phát hiện và điều trị kịp thời.