Chụp mạch vành qua da là gì? Quy trình, chỉ định thực hiện

Chụp mạch vành qua da là một thủ thuật quan trọng trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý về tim mạch. Tuy nhiên, như bất kì thủ thuật y tế nào chụp mạch vành qua da mang lại nhiều ưu điểm nhưng cũng tiềm ẩn một số rủi ro nhất định. Để đảm bảo an toàn khi thực hiện, hãy cùng tìm hiểu chi tiết những điều cần lưu ý và lợi ích mà phương pháp này mang lại qua bài viết dưới đây.

Chụp mạch vành qua da là gì?

Chụp mạch vành qua da là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng tia X để đánh giá hệ thống động mạch vành, những mạch máu quan trọng có nhiệm vụ cung cấp máu nuôi dưỡng cơ tim. Thủ thuật này giúp bác sĩ xác định mức độ lưu thông của dòng máu, phát hiện các vị trí bị hẹp hoặc tắc nghẽn do mảng xơ vữa.

Quá trình chụp động mạch vành thường được thực hiện bằng cách luồn một ống thông nhỏ qua động mạch ở cổ tay hoặc bẹn, đưa vào hệ thống động mạch vành và bơm thuốc cản quang để hiển thị rõ cấu trúc mạch máu trên màn hình X-quang. Ngoài việc xác định tổn thương trong lòng mạch, kỹ thuật này còn giúp đánh giá áp lực trong các buồng tim, chức năng van tim và khả năng co bóp của cơ tim. (1)

Mục tiêu của phương pháp chụp mạch vành qua da

Mục tiêu của phương pháp chụp mạch vành qua da trước tiên là để xác định nguyên nhân gây ra các triệu chứng của người bệnh. Đồng thời chẩn đoán, đánh giá và xác định mức độ tổn thương của các động mạch cung cấp máu cho tim, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Đối với những bệnh nhân có nguy cơ mắc bệnh động mạch vành thấp, bác sĩ thường khuyến nghị thực hiện chụp cắt lớp vi tính mạch vành trước. Nếu kết quả bình thường (không có hẹp mạch vành), bệnh nhân có thể tránh được một thủ thuật xâm lấn. Ngược lại, nếu có hẹp động mạch vành có ý nghĩa, bác sĩ sẽ lên kế hoạch chụp động mạch vành qua da và thực hiện can thiệp mạch vành (PCI) nếu cần thiết.

Các kỹ thuật chụp mạch vành phổ biến hiện nay

Hiện nay, các kỹ thuật chính được sử dụng để chẩn đoán và đánh giá tình trạng động mạch vành, bao gồm chụp CT mạch vành, chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) và chụp động mạch vành tiêu chuẩn. Mỗi phương pháp có những đặc điểm riêng, phù hợp với từng tình trạng bệnh khác nhau.

1. Chụp CT

Chụp CT mạch vành (MSCT mạch vành) là một phương pháp sử dụng tia X và thuốc cản quang để tái tạo hình ảnh ba chiều của hệ thống mạch vành. Kỹ thuật này giúp phát hiện tình trạng hẹp động mạch, sự tích tụ của mảng xơ vữa và đánh giá mức độ vôi hóa thành mạch. Chụp CT mạch vành đặc biệt hữu ích cho những bệnh nhân có nguy cơ mắc bệnh mạch vành ở mức trung bình hoặc thấp và chưa có triệu chứng rõ ràng.

2. Chụp DSA

Kỹ thuật chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA) là một kỹ thuật hình ảnh chuyên sâu, sử dụng tia X và thuốc cản quang để quan sát hệ thống mạch máu một cách rõ ràng, chi tiết. Phương pháp này có khả năng loại bỏ hình ảnh của các mô mềm xung quanh, giúp hiển thị rõ nét động mạch vành và các tĩnh mạch liên quan.

3. Chụp mạch vành tiêu chuẩn

Chụp động mạch vành tiêu chuẩn là phương pháp sử dụng một ống thông nhỏ đưa vào động mạch gần cổ tay hoặc bẹn, sau đó bơm thuốc cản quang để hiển thị hình ảnh động mạch vành dưới hệ thống X-quang chuyên dụng.

Ưu điểm lớn nhất của chụp mạch vành tiêu chuẩn là khả năng đánh giá chính xác mức độ hẹp, tắc nghẽn và các tổn thương của động mạch. Ngoài ra, nếu phát hiện tắc nghẽn nghiêm trọng, bác sĩ có thể thực hiện các thủ thuật điều trị như nong bóng hoặc đặt stent ngay trong quá trình chụp, giúp tái thông dòng chảy máu đến tim một cách kịp thời.

Chỉ định chụp động mạch vành qua da trong trường hợp nào?

Chụp động mạch vành thường được chỉ định trong những trường hợp bệnh nhân có biểu hiện hoặc nguy cơ cao mắc bệnh lý mạch vành. Một số trường hợp cụ thể bao gồm:

• Đau ngực không rõ nguyên nhân: Người bệnh có triệu chứng đau ngực, đặc biệt là đau thắt ngực, hoặc cảm giác khó thở, vã mồ hôi, đau vùng thượng vị, nôn ói… các dấu hiệu giống như cơn đau tim nhưng không điển hình.
• Bệnh nhân có kết quả chẩn đoán bất thường: Điện tâm đồ (ECG), siêu âm tim hoặc xét nghiệm máu (men tim) có những dấu hiệu bất thường, nghi ngờ có thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim.
• Chẩn đoán bệnh động mạch vành: Khi bác sĩ xác định bệnh nhân có nguy cơ mắc bệnh động mạch vành hoặc đang gặp phải những vấn đề tim mạch nghiêm trọng.
• Đánh giá nguyên nhân suy tim: Chụp mạch vành giúp xác định liệu suy tim có liên quan đến thiếu máu cơ tim, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
• Chuẩn bị cho các can thiệp điều trị: Trước khi tiến hành các thủ thuật như nong mạch vành, đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG),… chụp động mạch vành giúp đánh giá mức độ tắc nghẽn, hẹp và giúp bác sĩ quyết định phương pháp can thiệp phù hợp.

Chống chỉ định thực hiện

Mặc dù là phương pháp chẩn đoán có độ chính xác cao, chụp động mạch vành qua da vẫn tiềm ẩn một số rủi ro nhất định. Sau đây là những trường hợp cần cân nhắc kỹ trước khi thực hiện:

• Phụ nữ có thai;
• Bệnh nhân suy thận nặng;
• Người bệnh có tiền sử dị ứng với chất cản quang.

Ngoài ra, người bệnh mắc các bệnh lý nền nghiêm trọng cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn trước khi thực hiện để phòng ngừa các nguy cơ có thể gặp phải.

Ưu điểm của phương pháp

Chụp động mạch vành qua da là phương pháp chẩn đoán hình ảnh với nhiều ưu điểm vượt trội như:

• Hình ảnh sắc nét, giúp xác định chính xác vị trí và mức độ hẹp hoặc tắc nghẽn trong động mạch;
• Nếu phát hiện tắc nghẽn nghiêm trọng, bác sĩ có thể thực hiện nong mạch hoặc đặt stent ngay trong quá trình chụp, giảm thiểu nguy cơ biến chứng cho người bệnh;
• So với các phương pháp phẫu thuật truyền thống, đây là thủ thuật ít xâm lấn, giảm nguy cơ nhiễm trùng và rút ngăn thời gian hồi phục cho bệnh nhân.
• Ngoài ra, hiện nay có nhiều phương pháp chẩn đoán tiên tiến được kết hợp với chụp mạch vành qua da, bao gồm chụp cắt lớp quang học trong lòng mạch (OCT) và đo phân suất lưu lượng dự trữ vành (iFR/FFR). Những kỹ thuật này giúp cung cấp hình ảnh chi tiết và đánh giá chính xác hơn về mức độ tổn thương, từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị tối ưu cho bệnh nhân.

Với những ưu điểm vượt trội trên, chụp động mạch vành qua da không chỉ là phương pháp chẩn đoán chính xác mà còn đóng vai trò quan trọng trong điều trị bệnh mạch vành.

Quy trình chụp mạch động vành qua da

Quy trình này bao gồm ba giai đoạn chính: Chuẩn bị, tiến hành và chăm sóc sau khi thực hiện, mỗi giai đoạn được thực hiện theo từng bước gồm:

1. Chuẩn bị

Thông thường, người bệnh có thể được yêu cầu nhịn ăn ít nhất 4 giờ và chỉ uống nước lọc trong khoảng 2 giờ trước thủ thuật. Trước khi tiến hành thực hiện, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử dị ứng với thuốc cản quang, bệnh lý nền hoặc các triệu chứng mà người bệnh đang gặp phải,… Sau đó, bác sĩ sẽ giải thích về quy trình thực hiện cũng như những lợi ích và nguy cơ có thể gặp phải trong quá trình chụp cho bệnh nhân hiểu rõ.

2. Tiến hành

Trong quá trình chụp, người bệnh sẽ nằm ngửa và được sử dụng một loại thuốc an thần nhẹ để cảm thấy thư giãn nhưng vẫn có thể tỉnh táo để thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tiếp theo, bác sĩ sẽ luồn một ống thông nhỏ qua động mạch ở cổ tay hoặc ở bẹn, cho phép tiếp cận hệ thống mạch vành. Dưới sự hướng dẫn của máy X-quang, ống thông sẽ được điều hướng đến động mạch vành để bơm thuốc cản quang, giúp hiển thị rõ dòng chảy của máu. Khi thuốc cản quang lan tỏa, người bệnh có thể cảm thấy nóng bừng thoáng qua hoặc cảm giác khó chịu nhẹ ở vùng ngực.

Sau khi thu thập hình ảnh, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng của người bệnh xem có sự tắc nghẽn hay hẹp lòng mạch hay không. Nếu phát hiện tắc nghẽn nghiêm trọng, bác sĩ có thể tiến hành nong mạch bằng bóng và đặt stent ngay trong thủ thuật.

3. Sau thực hiện

Sau khi kết thúc, ống thông sẽ được rút ra và vị trí chọc mạch sẽ được băng ép từ 2 đến 6 giờ để cầm máu. Nếu sử dụng đường vào từ bẹn, người bệnh thường cần nằm yên trong vài giờ để giảm nguy cơ chảy máu.

Chụp mạch vành qua da có nguy hiểm không?

Ngoài những lợi ích nổi bật, chụp mạch vành qua da cũng đi kèm với một số rủi ro có thể xảy ra. Một số biến chứng nhỏ thường gặp bao gồm: Chảy máu dưới da tại vị trí thực thiện thủ thuật, vết bầm tím tại vị trí chọc mạch, dị ứng thuốc cản quang với triệu chứng như ngứa, phát ban, đỏ,…

Bên cạnh đó, người bệnh có thể gặp phải các biến chứng nghiêm trọng hơn nhưng hiếm gặp như: Tổn thương mạch tại vị trí chọc mạch, nguy cơ nhồi máu cơ tim, đau tim, đột quỵ, suy thận cấp do thuốc cản quang gây ra, chảy máu nghiêm trọng hoặc thậm chí là tử vong.

Do đó, sau khi thực hiện thủ thuật nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, người bệnh nên nhanh chóng thông báo ngay cho bác sĩ để được theo dõi và xử lý kịp thời.

Lưu ý sau khi chụp mạch vành qua da cho bệnh nhân

Sau khi thực hiện chụp mạch vành qua da, người bệnh cần tuân thủ một số hướng dẫn quan trọng để đảm bảo quá trình hồi phục diễn ra suôn sẻ và an toàn:

• Đầu tiên, bệnh nhân nên giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng;
• Uống nhiều nước giúp loại bỏ thuốc cản quang và giảm thiểu các tác dụng phụ không mong muốn;
• Người bệnh cần tuyệt đối không hút thuốc, uống rượu trong thời gian hồi phục vì chúng có thể ảnh hưởng đến quá trình phục hồi mạch máu và sức khỏe chung;
• Không nên lái xe hay vận hành máy móc sau thủ thuật vì thuốc an thần có thể ảnh hưởng đến sự tỉnh táo và khả năng phản xạ;
• Tránh bôi kem dưỡng da lên vị trí bị chọc trong vòng 3 ngày để vết thương không bị kích ứng;
• Người bệnh nên tháo băng ở tay sau 4 – 6 giờ và sau 24 giờ đối với vùng bẹn. Nếu có dấu hiệu rỉ dịch, cần băng lại và tiếp tục theo dõi trong 6 – 8 giờ. Trong vòng 48 giờ sau thủ thuật, bệnh nhân không nên tham gia vào các hoạt động thể chất quá nặng, bao gồm việc quan hệ tình dục nhằm tránh ảnh hưởng đến vị trí can thiệp.

Đặc biệt, bệnh nhân cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc bệnh viện nếu gặp các vấn đề sau:

• Vết thương trở nên sưng, đỏ, đau hoặc có dịch chảy nhiều bất thường;
• Xuất hiện một cục cứng, mềm lớn hơn kích thước hạt đậu dưới da quanh vùng can thiệp;
• Cảm giác sốt, nhiệt độ cơ thể cao bất thường;
• Có dấu hiệu đổi màu, lạnh hoặc tê ở chân/tay nơi ống thông được đưa vào.

Câu hỏi thường gặp

1. Chụp mạch vành qua da ở đâu uy tín? Chi phí bao nhiêu?

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong quá trình chụp mạch vành qua da, bệnh nhân nên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại. Trung tâm Tim mạch Can thiệp tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tự hào là một trong những địa chỉ đáng tin cậy, sở hữu hệ thống trang thiết bị tân tiến cùng đội ngũ chuyên gia, bác sĩ đầu ngành. Với quy trình chẩn đoán chuyên nghiệp, bệnh nhân sẽ cảm thấy an tâm và hài lòng tuyệt đối.

Chi phí cho thủ thuật chụp mạch vành qua da có thể dao động tùy vào nhiều yếu tố như cơ sở y tế, trình độ chuyên môn của bác sĩ, trang thiết bị và dịch vụ chăm sóc đi kèm tại cơ sở đó. Vì vậy, bệnh nhân nên liên hệ trực tiếp với cơ sở y tế mình lựa chọn để nhận được thông tin chi tiết và tư vấn cụ thể về chi phí cũng như các dịch vụ đi kèm.

2. Thời gian thực hiện kéo dài bao lâu?

Quá trình chụp mạch vành qua da thường mất khoảng 15 – 30 phút. Tuy nhiên, thời gian bệnh nhân cần ở lại bệnh viện có thể kéo dài hơn để theo dõi sau thủ thuật, thường từ 2 đến 4 giờ hoặc lâu hơn nếu có các biến chứng cần xử lý.

3. Chụp động mạch vành qua da có gây đau và khó chịu không?

Chụp mạch vành qua da không gây đau đớn nghiêm trọng vì trong quá trình thủ thuật, bệnh nhân thường được gây tê tại vị trí chọc mạch. Tuy nhiên, bệnh nhân có thể cảm thấy một chút khó chịu hoặc căng thẳng trong suốt quá trình, đặc biệt khi thuốc cản quang được tiêm vào cơ thể. Sau thủ thuật, người bệnh thường cảm thấy có một chút đau nhẹ tại nơi chọc mạch, nhưng sẽ nhanh chóng hồi phục.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Chụp mạch vành qua da là một công cụ chẩn đoán hữu hiệu giúp phát hiện các vấn đề về động mạch vành, góp phần vào việc cải thiện chất lượng điều trị cho bệnh nhân tim mạch. Mặc dù phương pháp này mang lại nhiều lợi ích, nhưng bệnh nhân cần thảo luận kỹ lưỡng với bác sĩ để đưa ra quyết định phù hợp theo tình trạng sức khỏe của mình.