Thiểu sản thất trái ở thai nhi là một dị tật tim bẩm sinh nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của tim thai. Trong tình trạng này, các cấu trúc thuộc tim trái không phát triển bình thường, làm ảnh hưởng đến vai trò bơm máu giàu oxy đi khắp cơ thể. Hội chứng này thường được phát hiện trong quá trình mang thai thông qua siêu âm thai định kỳ.
Thiểu sản thất trái hay còn gọi là hội chứng thiểu sản tim trái (Hypoplastic Left Heart Syndrome – HLHS) là một khuyết tật tim bẩm sinh nặng, phát triển từ giai đoạn bào thai và tồn tại cho đến khi trẻ được sinh ra đời. Trong đó các cấu trúc bên trái của tim kém phát triển, khiến cho quá trình lưu thông máu qua tim không được như bình thường. Tuần hoàn hệ thống chỉ được cung cấp bởi máu đi chiều phải-trái qua ống động mạch. Đồng thời, sự tồn tại của ống động mạch ảnh hưởng lớn đến sống còn của bệnh nhân
Ở những trẻ sinh ra mắc thiểu sản tâm thất trái, một số cấu trúc ở bên trái tim không phát triển hoàn toàn, bao gồm:
Thiểu sản thất trái thai nhi là một dị tật tim bẩm sinh nặng. Thống kê tại Mỹ cho thấy, có khoảng 1 trong 3.800 trẻ sinh ra mắc hội chứng thiểu sản tim trái mỗi năm và chiếm khoảng 2-3% trong tổng số các bệnh tim bẩm sinh. Hội chứng thiểu sản tim trái gặp nhiều ở nam giới hơn so với nữ giới, chiếm khoảng 67%.
Trong hầu hết các trường hợp, thiểu sản thất trái ở thai nhi không có nguyên nhân rõ ràng. Nguyên nhân gây bệnh có thể do di truyền. Người đã từng sinh con mắc thiểu sản tim trái, khi sinh con tiếp theo có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn hoặc có thể gặp tình trạng tương tự. Trẻ sơ sinh bị đột biến ở các gen hoặc nhiễm sắc thể có nguy cơ mắc thiểu sản thất trái cao hơn.
Ngoài ra, phụ nữ đang mang thai nếu bị nhiễm siêu vi, dinh dưỡng kém, uống thuốc hoặc có các tác động tiêu cực từ môi trường có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc thiểu sản thất trái ở thai nhi.
Trẻ sơ sinh mắc bệnh thiểu sản thất trái có thể không xuất hiện triệu chứng khi ống động mạch và lỗ bầu dục còn mở. Nhưng khi các lỗ thông này đóng lại, trẻ có thể bị sốc và tử vong. Các triệu chứng có thể phát triển trong vòng vài ngày sau khi sinh như quấy khóc, bỏ bú, bứt rứt.
Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh sẽ diễn tiến nặng hơn khiến trẻ có các biểu hiện như:
Hội chứng thiểu sản thất trái ở thai nhi là một tình trạng tim bẩm sinh nguy hiểm. Khi mắc bệnh này, phần thất trái của tim không phát triển đầy đủ, gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng ngay sau khi trẻ chào đời. Nếu không được phát hiện và can thiệp y tế kịp thời, trẻ có nguy cơ tử vong. Các biến chứng nguy hiểm bao gồm:
Vì vậy, theo dõi thai kỳ và siêu âm tim thai định kỳ rất quan trọng, nhằm giúp phát hiện sớm và có phương án điều trị phù hợp ngay khi trẻ chào đời.
Thông thường, hội chứng thiểu sản thất trái được chẩn đoán trước khi sinh bằng siêu âm tim thai. Đôi khi, thiểu sản tâm thất trái được chẩn đoán vài giờ hoặc vài ngày sau khi sinh và em bé sẽ cần được điều trị ngay lập tức. Để chẩn đoán thiểu sản thất trái ở thai nhi, bác sĩ có thể yêu cầu một số hoặc tất cả các phương pháp sau.
Siêu âm thai là phương pháp chính giúp chẩn đoán thiểu sản thất trái ở thai nhi. Siêu âm sàng lọc dị tật thường được thực hiện vào tuần 18-22 của thai kỳ. Tuy nhiên, có thể phát hiện dấu hiệu sớm từ tuần 12-14 trong một số trường hợp. Siêu âm thai có thể theo dõi lưu lượng máu, cho thấy máu di chuyển từ tâm thất phải vào động mạch chủ.
Siêu âm tim thai là một dạng siêu âm đặc biệt, giúp kiểm tra chi tiết cấu trúc và chức năng của tim thai nhi. Khi phát hiện có bất thường ở tim thai, bác sĩ có thể lên kế hoạch, chuẩn bị tốt cho việc điều trị sớm cho trẻ ngay khi chào đời. Siêu âm tim thai giúp phát hiện các dị tật tim bẩm sinh, bao gồm thiểu sản thất trái. Đồng thời, bác sĩ có thể kiểm tra van tim, buồng tim và các mạch máu chính xem có bất thường hay không. (3)
Trong một số trường hợp, thiểu sản thất trái chỉ được phát hiện vài giờ hoặc vài ngày sau sinh bằng các phương pháp như: Chụp X-quang ngực, siêu âm tim, đo điện tâm đồ, kiểm tra nồng độ oxy trong máu, thông tim, chụp MRI tim…
Hội chứng thiểu sản tim trái thường gây tử vong nếu không can thiệp sớm. Hiện nay, với sự phát triển của nền y học, có nhiều lựa chọn khác nhau để điều trị căn bệnh tim phức tạp này. Tùy vào trường hợp của từng trẻ, bác sĩ sẽ có khuyến nghị thích hợp nhất để điều trị cho trẻ. Mặc dù không thể chữa khỏi hoàn toàn thiểu sản thất trái, nhưng có thể điều trị để cải thiện chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ cho bệnh nhân.
Các phẫu thuật này nhằm tái cấu trúc hệ thống tuần hoàn của trẻ, cho phép máu giàu oxy đi trực tiếp đến các cơ quan trong cơ thể mà không cần qua thất trái. Thời gian chính xác của mỗi phẫu thuật có thể thay đổi tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của từng trẻ và quyết định của các bác sĩ chuyên khoa. Đồng thời, cần theo dõi chặt chẽ và chăm sóc liên tục giữa các giai đoạn phẫu thuật.
Trẻ sau khi trải qua các cuộc phẫu thuật để điều trị thiểu sản tim trái, cần chú ý đảm bảo bổ sung đủ dinh dưỡng cần thiết cho trẻ. Bác sĩ có thể chỉ định cho trẻ dùng thuốc để giúp tim hoạt động hiệu quả hơn. Do đó, phụ huynh cần lưu ý cho trẻ uống thuốc đúng liều lượng và lịch trình thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ. Đồng thời, đưa trẻ đi tái khám đúng định kỳ, giúp theo dõi sát sao và đánh giá sự phát triển của trẻ, nhằm giúp phát hiện sớm các bất thường và có sự điều chỉnh trong kế hoạch điều trị nếu cần.
Thiểu sản thất trái ở thai nhi không thể điều trị được hoàn toàn trước khi sinh. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm có thể giúp bác sĩ lên kế hoạch chuẩn bị kế hoạch điều trị sớm cho trẻ, giúp cải thiện đáng kể tiên lượng cho trẻ sau khi chào đời. Đồng thời có sự chăm sóc mẹ sau sinh hiệu quả. Do đó, mẹ bầu và gia đình cần trao đổi kỹ với bác sĩ chuyên khoa để có kế hoạch chăm sóc tốt nhất cho cả mẹ và bé khi phát hiện thiểu sản tim trái ở thai nhi.
Do chưa xác định được chắc chắn nguyên nhân gây thiểu sản tim trái nên không thể phòng ngừa hoàn toàn được bệnh này ở thai nhi. Vì vậy, tốt nhất là trước khi mang thai, người có tiền sử gia đình bị dị tật tim hoặc đã từng có con bị dị tật tim bẩm sinh nên gặp bác sĩ để được tư vấn di truyền hoặc làm các xét nghiệm sàng lọc.
Chăm sóc thai phụ mang thai nhi mắc hội chứng thiểu sản thất trái đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện, bao gồm cả thể chất và tinh thần:
Chăm sóc toàn diện cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa, bao gồm sản khoa, tim mạch nhi, tâm lý và dinh dưỡng. Mục tiêu là đảm bảo sức khỏe tốt nhất cho cả mẹ và thai nhi.
Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quy tụ đội ngũ bác sĩ trình độ chuyên môn sâu, giàu kinh nghiệm như BS.CKI Vũ Năng Phúc, BS.CKI Nguyễn Phạm Thùy Linh, BS.CKI Phạm Thục Minh Thủy, ThS.BS Văn Thị Thu Hương… thăm khám và điều trị các bệnh về tim mạch, đặc biệt là Tim bẩm sinh.
Trung tâm trang bị hệ thống máy móc hiện đại, nhập khẩu trực tiếp từ các nước châu Âu như máy siêu âm chuyên tim, máy điện tim 12 kênh, máy thở cao cấp, máy chụp MRI 3 Tesla, máy theo dõi huyết áp liên tục 24 giờ, máy chụp MSCT tim, máy chụp CT 1975 lát cắt tích hợp AI đồng bộ chính hãng ở Việt Nam, được đặt hàng đầu tiên tại Đông Nam Á… Nhờ đó, hỗ trợ cho việc chẩn đoán chính xác, nhanh chóng, phát hiện bệnh sớm và điều trị hiệu quả.
Đặc biệt, tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM có ưu thế phối hợp liên chuyên khoa Sản – Sơ Sinh – Tim mạch với mô hình điều trị chuẩn quốc tế, giúp phát hiện sớm và theo dõi bệnh lý tim bẩm sinh xuyên suốt thai kỳ, can thiệp ngay khi bé chào đời, hạn chế tối đa thời gian chờ phẫu thuật cũng như rủi ro phải chuyển viện.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Mặc dù thiểu sản thất trái ở thai nhi là một tình trạng nghiêm trọng và phức tạp, nhưng với sự tiến bộ không ngừng của y học, tiên lượng cho những trẻ mắc bệnh này đã được cải thiện đáng kể. Phát hiện sớm thông qua siêu âm thai, kết hợp với chăm sóc tiền sản tốt và có kế hoạch điều trị toàn diện sau sinh sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị, giúp trẻ khỏe mạnh và phát triển tốt trong tương lai.
