Một thai kỳ khỏe mạnh sẽ tạo tiền đề giúp trẻ sinh ra được khỏe mạnh, có nền tảng tốt để phát triển toàn diện về cả thể chất lẫn trí não. Vậy làm sao để có một kỳ thai sản khỏe mạnh? Mẹ bầu hãy “nằm lòng” 16 bí quyết được BS.CKI Nguyễn Hữu Công, Bác sĩ Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội chia sẻ trong bài viết dưới đây.
Một thai kỳ được xem là thai kỳ khỏe mạnh khi hội tụ 3 yếu tố sau: (1)
Chìa khóa cho một giai đoạn thai sản thuận lợi là phải chú trọng chăm sóc sức khỏe ngay từ khi có kế hoạch mang thai. Do đó, khi có kế hoạch mang thai, các cặp đôi nên thăm khám tiền sản để được bác sĩ kiểm tra, chẩn đoán và tư vấn những điều cần thiết để bắt đầu hành trình mang thai chất lượng.
Theo bác sĩ Công, chăm sóc sức khỏe thai kỳ là vô cùng quan trọng, mang đến nhiều lợi ích cho cả mẹ và bé. Đối với mẹ bầu, chăm sóc sức khỏe trong suốt thai kỳ giúp mẹ có sức khỏe tốt, dinh dưỡng khoa học, giảm các nguy cơ tai biến sản khoa và tử vong liên quan đến sinh nở. Đối với thai nhi, một thai kỳ khỏe mạnh sẽ giúp thai nhi có nền tảng sức khỏe tốt, có cơ hội phát triển tốt hơn, giảm nguy cơ suy dinh dưỡng, chậm phát triển có thể ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ trong tương lai.
Nhằm cung cấp những kiến thức thai sản bổ ích cho các cặp đôi, đặc biệt là những người lần đầu đón nhận thiên chức, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tổ chức chuỗi Lớp học thai, sản miễn phí vào mỗi sáng thứ 7 cách tuần. Mẹ bầu có thể theo dõi thông tin và đăng ký tham dự lớp học tại đây.
Nếu đang băn khoăn làm sao để có một thai kỳ mạnh khỏe, mẹ bầu hãy ghi nhớ 16 lưu ý quan trọng dưới đây, bao gồm:
Khám sức khỏe tiền sản là việc làm vô cùng quan trọng để đảm bảo một quá trình mang thai diễn ra thuận lợi. Theo thống kê, trẻ sinh ra từ những người mẹ không được chăm sóc sức khỏe tiền sản có nguy cơ nhẹ cân khi sinh cao gấp 3 lần (2) và nguy cơ tử vong cao gấp 5 lần so với những đứa trẻ được sinh ra từ những người mẹ được chăm sóc tiền sản.
Bác sĩ Công khuyến cáo, việc khám tiền sản nên thực hiện ở cả hai vợ chồng bởi những vấn đề sức khỏe ở mẹ hay bố đều có khả năng gây ảnh hưởng xấu, tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh ở thai nhi là như nhau.
Cặp đôi sẽ được làm xét nghiệm máu để kiểm tra nhóm máu ABO và hệ Rh. Trường hợp người vợ mang nhóm Rh-, trong khi người chồng mang nhóm máu Rh+ sẽ cần có kế hoạch dự phòng sớm để đảm bảo sức khỏe cho thai nhi. Xét nghiệm máu cũng giúp phát hiện một số bệnh lây qua đường tình dục, chẳng hạn như thủy đậu, rubella, viêm gan B hoặc một số bệnh có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, nhờ đó điều trị sớm để tăng tỷ lệ thụ thai thành công.
Những bệnh lý như đái tháo đường, tăng huyết áp, hen suyễn, trầm cảm, rối loạn co giật… cần được kiểm soát chặt chẽ trước khi mang thai. Đặc biệt, khám tiền sản giúp đánh giá các yếu tố về mặt di truyền, nhất là khi gia đình có người mắc bệnh di truyền hoặc cặp đôi có con trước đó có dị tật bẩm sinh.
Chắc chắn không thể bỏ qua việc tuân thủ đầy đủ lịch khám thai định kỳ và những xét nghiệm tầm soát ở những cột mốc quan trọng được bác sĩ hướng dẫn.
Bác sĩ Công chia sẻ, tuân thủ lịch khám thai định kỳ giúp phát hiện sớm và xử trí hiệu quả các bệnh lý hoặc nguy cơ mắc phải trong suốt quá trình mang thai. Thông qua mỗi lần khám thai, thai phụ nắm được tình hình phát triển của con yêu, được hướng dẫn chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp mẹ khỏe mạnh, thai nhi phát triển tốt, được nhắc nhở tiêm phòng các mũi vắc xin quan trọng, được giải đáp chi tiết mọi thắc mắc… để giúp mẹ an tâm tận hưởng thai kỳ khỏe mạnh, sinh nở an toàn, mẹ tròn con vuông.
Trong quá trình mang thai, chế độ ăn uống ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của mẹ cũng như sự phát triển của thai nhi. Mẹ bầu cần xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, cân bằng đầy đủ các nhóm chất cần thiết cho cơ thể để cung cấp đủ năng lượng cơ thể cần và nhu cầu dinh dưỡng của thai nhi nhưng không được tăng cân quá nhiều.
Nhiều mẹ bầu cho rằng khi mang thai cần ăn nhiều vì “ăn cho hai người”, chính điều này khiến mẹ bầu tăng cân quá mức. Việc tăng cân quá mức khi mang thai có thể gây khó khăn khi sinh nở, ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và bé, khó lấy lại vóc dáng sau khi sinh.
Thai kỳ cũng không phải là thời điểm kiêng khem, do đó mẹ bầu không được kiêng khem quá mức bởi sẽ hạn chế dưỡng chất để nuôi dưỡng thai nhi.
Bên cạnh chế độ ăn uống khoa học, mẹ bầu cần bổ sung đầy đủ các vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể, đặc biệt là axit folic, sắt và i-ốt.
Mẹ bầu nên bổ sung 400mcg axit folic mỗi ngày để giảm tới 70% nguy cơ dị tật ống thần kinh ở trẻ. Nên bổ sung trước khi mang thai 3 tháng và tiếp tục duy trì trong thai kỳ. Đối với những mẹ bầu có tiền căn sinh con bị dị tật ống thần kinh, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn bổ sung liều lượng phù hợp.
Ngoài axit folic, sắt và i-ốt cũng rất quan trọng đối với phụ nữ chuẩn bị mang thai và phụ nữ mang thai. Sắt có ích cho quá trình tạo máu, đặc biệt là nhu cầu máu sẽ tăng lên trong thai kỳ. Khuyến cáo phụ nữ trước khi mang thai nên bổ sung khoảng 27ml sắt nguyên tố mỗi ngày, có thể sử dụng viên uống bổ sung hoặc các loại thực phẩm giàu sắt như thịt bò, ngũ cốc, các loại đậu…
Nên bổ sung 150mcg i-ốt mỗi ngày trước, trong thai kỳ và khi cho con bú vì đây là dưỡng chất quan trọng cho sự phát triển não bộ của thai nhi.
Xem thêm: Các loại vitamin cho bà bầu tốt nhất
Một trong những cách giúp mẹ bầu duy trì thai kỳ khỏe mạnh chính là uống đủ nước. Trong thai kỳ, cơ thể mẹ bầu cần nhiều nước hơn vì quá trình trao đổi chất tăng lên, lượng máu cũng cao hơn đáng kể để cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cần thiết cho thai nhi phát triển.
Ngoài ra, uống đủ nước trong thai kỳ còn giúp điều chỉnh nhiệt độ cơ thể và tạo ra hormone thiết yếu, giúp mẹ bầu đi tiểu đều đặn giảm nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu, giảm triệu chứng sưng tấy do cơ thể không đủ nước…
Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) và Bộ Y tế khuyến cáo phụ nữ mang thai nên uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày (3). Nhu cầu nước của cơ thể có thể thay đổi tùy theo các hoạt động trong ngày và tình hình thời tiết. Cách tốt nhất để biết cơ thể có đủ nước hay không là quan sát màu sắc nước tiểu. Nếu nước tiểu có màu vàng nhạt hoặc không màu chứng tỏ mẹ bầu đã uống đủ lượng nước cơ thể cần.
Tiêm vắc xin là việc làm quan trọng vì nếu chẳng may mẹ bầu nhiễm các bệnh lây truyền, cả mẹ và bé đều có nguy cơ cao. Đa phần các loại vắc xin được khuyến cáo tiêm trước khi mang thai như:
Khi mang thai lần hai, mẹ bầu sẽ không cần tiêm nhắc lại một số mũi vắc xin do hiệu lực kéo dài của mũi vắc xin đó. Tốt nhất, mẹ bầu hãy tham khảo ý kiến bác sĩ Sản Phụ khoa hoặc bác sĩ tiêm chủng để được hướng dẫn các mũi tiêm cần thiết ở mỗi lần mang thai.
Chỉ số khối cơ thể (BMI) được sử dụng để đánh giá tình trạng cơ thể của một người dựa trên cân nặng và chiều cao. Chị em có thể tính chỉ số BMI theo công thức: cân nặng (tính bằng kilogram) chia cho bình phương chiều cao (tính bằng mét), hoặc sử dụng công cụ tính BMI của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
Theo nghiên cứu(4), chỉ số BMI cao đồng nghĩa với tình trạng thừa cân, béo phì có thể làm giảm khả năng mang thai (còn gọi là khả năng sinh sản). Chỉ số BMI cao ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng và quá trình thụ thai. Ngoài ra, chỉ số BMI cao cũng liên quan đến nguy cơ thất bại của các phương pháp hỗ trợ sinh sản như thụ tinh ống nghiệm (IVF).
Chỉ số BMI cao trong thai kỳ làm tăng nguy cơ nhiều biến chứng sức khỏe đối với cả mẹ và bé. Đối với mẹ bầu sẽ tăng các nguy cơ mất thai do sảy thai hoặc thai chết lưu, sảy thai liên tiếp nhiều lần, nguy cơ gặp các vấn đề như đái tháo đường thai kỳ, tiền sản giật, sinh mổ và các vấn đề liên quan đến sinh mổ như nhiễm trùng vết thương…
Đối với trẻ sơ sinh của mẹ có chỉ số BMI cao có thể gặp các vấn đề về tăng trưởng, chứng đầu to, hen suyễn, béo phì, khó khăn trong suy nghĩ, trí nhớ, phán đoán hoặc đưa ra quyết định, chậm phát triển…
Do đó, phụ nữ nên đặt mức cân nặng chuẩn trước khi mang thai và cố gắng kiểm soát cân nặng trong thai kỳ, tăng cân hợp lý để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé. Mức tăng cân hợp lý trong thai kỳ khác nhau ở mỗi mẹ bầu tùy theo chỉ số BMI trước khi mang thai, mang đơn thai hay song thai… Tốt nhất, mẹ bầu hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn tăng cân bao nhiêu trong thai kỳ là hợp lý.
Tập thể dục thường xuyên và đều đặn trong thai kỳ mang đến nhiều lợi ích cho mẹ và bé, chẳng hạn như giảm đau lưng, giảm táo bón, giảm nguy cơ mắc chứng đái tháo đường thai kỳ, tiền sản giật và sinh mổ, thúc đẩy việc tăng cân lành mạnh và hợp lý khi mang thai, cải thiện sức khỏe tổng thể, tăng cường sức khỏe tim và mạch máu, giảm cân hiệu quả sau khi sinh con…
Nếu thai kỳ khỏe mạnh, mẹ bầu có thể tập thể dục thường xuyên. Các nghiên cứu cho thấy hoạt động thể chất trong thai kỳ không làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh con nhẹ cân hay sinh non. Lý tưởng nhất, mẹ bầu nên tập thể dục với nhịp điệu cường độ vừa phải ít nhất 150 phút mỗi tuần. Lựa chọn các bộ môn nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng. Tránh các bộ môn nặng hoặc có nguy cơ gặp chấn thương.
Tuy nhiên, nếu có bất kỳ lo lắng vào về việc tập thể dục khi mang thai, tốt nhất mẹ bầu hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn cụ thể, cũng như được hướng dẫn tập luyện một cách an toàn.
Nghiên cứu cho thấy phụ nữ không ngủ đủ giấc khi mang thai có thể làm tăng các nguy cơ như tiền sản giật, tăng huyết áp, đái tháo đường thai kỳ, thời gian chuyển dạ kéo dài hơn, tỷ lệ sinh mổ cao hơn… đặc biệt là ở những mẹ bầu ngủ ít hơn 6 giờ mỗi ngày.
Hơn nữa, mẹ bầu có thể phải chịu đựng thêm nhiều đêm mất ngủ sau khi em bé chào đời. Vì vậy điều quan trọng là hãy cố gắng ngủ đủ giấc khi có thể bằng cách sắp xếp thời gian làm việc và các hoạt động sinh hoạt hợp lý, đảm bảo ngủ đủ giấc mỗi ngày. Mẹ bầu có thể tập yoga, ngồi thiền, hoặc tìm hiểu các thói quen lành mạnh để giúp dễ đi vào giấc ngủ và ngủ ngon hơn.
Rượu bia, thuốc lá, các chất kích thích… có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực lên thai kỳ và thai nhi.
Bên cạnh nguy cơ gây ung thư và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác, hút thuốc lá còn gây ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và thai kỳ. Cụ thể, phụ nữ hút thuốc lá gặp nhiều khó khăn hơn trong việc mang thai so với phụ nữ không hút thuốc. Mẹ bầu hút thuốc có nguy cơ chảy máu bất thường trong thai kỳ hoặc sinh nở gấp đôi bình thường.
Phụ nữ mang thai hút thuốc lá có thể khiến trẻ được sinh ra quá sớm (sinh non) hoặc sinh ra quá nhỏ mặc dù sinh đủ tháng. Hút thuốc làm thai nhi chậm phát triển, khi sinh ra thường gặp các vấn đề về sức khỏe, có thể bị tổn thương ở phổi và não kéo dài trong suốt thời thơ ấu và đến tuổi thiếu niên hoặc tử vong do hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS). Trẻ sơ sinh có nguy cơ bị dị tật bẩm sinh hồm hở môi, hở hàm ếch hoặc cả hai, trẻ gặp khó khăn trong việc ăn uống phải cần đến phẫu thuật.
Tốt nhất là phụ nữ nên bỏ thói quen hút thuốc lá trước khi mang thai. Trong trường hợp đã mang thai, mẹ bầu cần bỏ ngay thói quen này để bảo vệ bản thân và con yêu khỏi các vấn đề sức khỏe. Không bao giờ là quá muộn từ bỏ hút thuốc.
Sống hoặc làm việc trong môi trường thường xuyên phải tiếp xúc với các loại hóa chất độc hại có thể khiến phụ nữ khó mang thai hơn. Một số hóa chất gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai kỳ như sảy thai, dị tật bẩm sinh, sinh non, sinh nhẹ cân, trẻ sơ sinh gặp khó khăn trong học tập hoặc các vấn đề về tư duy từ thời thơ ấu…
Phụ nữ nên ngừng làm việc trong môi trường có nguy cơ phơi nhiễm với hóa chất độc hại nếu đang mang thai hoặc tốt nhất ngay từ khi có kế hoạch mang thai.
Thời trang luôn là mối quan tâm của “phái đẹp”, kể cả khi mang thai. Hiện nay với sự cải tiến mẫu mã và đa dạng thương hiệu giúp mẹ bầu có nhiều lựa chọn, tự tin mặc đẹp trong thai kỳ.
Khi mang thai cơ thể mẹ bầu sẽ có những thay đổi về vóc dáng như vùng ngực, vùng bụng, sự thay đổi hormone… do đó mẹ bầu nên ưu tiên chọn trang phục thoải mái, chất liệu thoáng mát để không gây bí bách trong thai kỳ. Chú ý chọn đồ lót mềm mại, thấm hút mồ hôi, không gây dị ứng và nên thay mới thường xuyên để phòng ngừa viêm nhiễm phụ khoa trong thai kỳ.
Về giày dép, mẹ bầu nên chọn đi giày dép có độ cao thích hợp, có độ ma sát tốt, chống trơn trượt, hạn chế hoặc tránh đi giày cao gót để phòng tránh nguy cơ té ngã gây nguy hiểm trong thai kỳ.
Hầu hết các trường hợp đi du lịch khi mang thai đều an toàn. Du lịch giúp mẹ bầu có thêm thời gian nghỉ ngơi và thư giãn. Tuy nhiên, mẹ bầu cần trang bị những kiến thức cần thiết để đảm bảo chuyến du lịch vui vẻ và an toàn cho cả hai mẹ con. Tốt nhất, mẹ bầu nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn và dặn dò những lưu ý quan trọng khi có kế hoạch đi du lịch.
Việc quan hệ tình dục trong thai kỳ sẽ không gây ảnh hưởng đến thai nhi nếu mẹ bầu không có các vấn đề về nhau thai hoặc có nguy cơ chuyển dạ sớm. Tuy nhiên, việc quan hệ tình dục không an toàn trong thai kỳ sẽ làm tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh qua đường tình dục nếu người chồng hoặc bạn tình mắc bệnh, có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cho thai nhi.
Một số trường hợp tuyệt đối không được quan hệ tình dục khi mang thai gồm bị chảy máu âm đạo, bị rò rỉ nước ối, cổ tử cung yếu, nhau tiền đạo, tiền sử chuyển dạ sớm hoặc sinh non… Tốt nhất, mẹ bầu nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn cụ thể về trường hợp của mình.
Bác sĩ Công chia sẻ, bất kỳ thai phụ nào cũng có nguy cơ gặp các biến chứng sản khoa, và các biến chứng có thể xuất hiện ở bất cứ thời điểm nào trong thai kỳ. Thậm chí, những thai phụ vốn khỏe mạnh trước khi mang thai cũng có nguy cơ gặp biến chứng nguy hiểm.
Vì vậy, chủ động trang bị kiến thức, cập nhật những thông tin cần thiết về dự phòng biến chứng thai kỳ sẽ giúp mẹ bầu an tâm tận hưởng kỳ thai sản của mình.
Biến chứng sản khoa luôn hiện diện và có nguy cơ xuất hiện bất cứ lúc nào trong thai kỳ. Để “về đích” thành công, mẹ bầu cần tìm hiểu kỹ càng và chọn lựa bệnh viện phụ sản uy tín, có đội ngũ chuyên gia – bác sĩ giàu kinh nghiệm, tận tâm, tận tình để đồng hành và hỗ trợ mọi vấn đề trong suốt thai kỳ.
>>> Xem thêm: 12 dấu hiệu nguy hiểm trong thai kỳ mẹ bầu cần phải biết
Trung tâm Sản Phụ khoa Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh nổi tiếng với các dịch vụ chăm sóc thai sản trọn gói, thai sản theo yêu cầu chất lượng cao với mức chi phí hợp lý.
Khi lựa chọn dịch vụ chăm sóc thai sản tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, mẹ bầu được chăm sóc toàn diện và tận tình bởi đội ngũ chuyên gia – bác sĩ Sản Phụ khoa giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm. Theo dõi sát sao thai kỳ, phát hiện sớm và xử trí kịp thời các vấn đề nếu có giúp mẹ bầu an tâm hơn trong giai đoạn mang thai của mình.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đầu tư cơ sở vật chất khang trang, sở hữu hệ thống máy móc hiện đại, đặc biệt là hệ thống máy siêu âm tối tân như siêu âm 3D, 4D, 5D, siêu âm màu Doppler, hệ thống máy siêu âm thế hệ mới nhất Volusion E10… giúp cho hình ảnh siêu âm rõ nét với các thông số sức khỏe có độ chính xác cao.
Phòng lưu viện sau sinh được thiết kế đạt chuẩn của một khách sạn cao cấp, trang bị đầy đủ đồ dùng cần thiết mang đến sự thoải mái, tiện lợi cho mẹ bầu và gia đình. Mỗi phòng đều được trang bị riêng tivi, điều hòa, tủ lạnh, toilet… đáp ứng các nhu cầu cần thiết. Ngoài ra, bệnh viện còn trang bị máy đun nước, máy tiệt trùng, máy hâm sữa, máy hút sữa… giúp mẹ dễ dàng thực hiện việc chăm sóc bé trong những ngày lưu trú tại viện, không lo lỉnh kỉnh đồ đạc đi sinh.
Đội ngũ bác sĩ, nữ hộ sinh túc trực 24/7 sẵn sàng hỗ trợ mẹ và gia đình trong suốt những ngày lưu trú tại viện, hướng dẫn mẹ những kinh nghiệm chăm sóc con nhỏ nhất là những bố mẹ “bỉm sữa” tập đầu.
Hơn nữa, với lợi thế của một bệnh viện đa khoa là sự phối hợp chặt chẽ liên chuyên khoa như Trung tâm Sản Phụ khoa, Trung tâm Sơ sinh, Trung tâm Tim mạch, Trung tâm Xét nghiệm, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh, Trung tâm Gây mê hồi sức… mẹ bầu an tâm khi được chăm sóc toàn diện trong suốt thai kỳ và sinh nở, trẻ sơ sinh được chăm sóc tốt nhất ngay từ giây phút cất tiếng khóc chào đời, đảm bảo nền tảng phát triển trí não và thể chất trong tương lai…
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng qua bài viết này mẹ bầu đã nắm được các “bí quyết” để có một thai kỳ khỏe mạnh. Nếu có bất kỳ thắc mắc hoặc băn khoăn nào, mẹ bầu có thể gửi câu hỏi tại đây, liên hệ hotline hoặc đến ngay Trung tâm Sản Phụ khoa Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được các chuyên gia – bác sĩ giàu kinh nghiệm tư vấn cụ thể!
