Phôi nang là giai đoạn phát triển quan trọng của phôi, phản ánh rõ tiềm năng làm tổ và phát triển thai kỳ. Trong kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), việc nuôi cấy phôi đến giai đoạn phôi nang và đánh giá chất lượng phôi giúp bác sĩ lựa chọn phôi có tiềm năng cao, xác định thời điểm chuyển phôi phù hợp và góp phần tối ưu tỷ lệ thành công trong điều trị vô sinh hiếm muộn. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ đặc điểm hình thái và những ưu điểm nổi bật của phôi nang trong IVF.
Phôi nang (Blastocyst) là phôi ở ngày thứ 5 hoặc ngày thứ 6 sau thụ tinh, khi phôi đã trải qua nhiều lần phân chia tế bào và đạt cấu trúc phức tạp với khoảng 150-200 tế bào. Đây là giai đoạn phát triển ngay trước khi phôi làm tổ trong buồng tử cung. Trong quá trình hình thành phôi nang, các tế bào bắt đầu biệt hóa rõ rệt, tạo nên cấu trúc có ý nghĩa quyết định với khả năng làm tổ và duy trì thai kỳ.(1)
Hiện nay, hệ thống phân loại được sử dụng phổ biến để phân loại phôi nang là phân loại Gardner và Schoolcraft. Hệ thống này đánh giá phôi dựa trên mức độ giãn nở của khoang phôi và chất lượng của khối tế bào bên trong (Inner Cell Mass – ICM) cùng lớp tế bào lá nuôi bên ngoài cùng (trophoectoderm – TE). Phôi dược phân loại theo các mức độ từ thấp đến cao, trong đó các phôi đạt chất lượng từ 4AA trở lên thường có khả năng làm tổ và phát triển thai kỳ tốt hơn. Việc phân loại chính xác đòi hỏi chuyên môn, kinh nghiệm của chuyên viên phôi học, giúp lựa chọn phôi có tiềm năng cao nhất để chuyển hoặc trữ đông.
Phôi đạt tới giai đoạn phôi nang được đánh giá cao trong điều trị vô sinh hiếm muộn bằng phương pháp IVF nhờ những ưu điểm sau:
Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh), quá trình nuôi cấy phôi nang được thực hiện bài bản, theo quy trình chuẩn quốc tế, mang lại hy vọng cho nhiều cặp vợ chồng điều trị vô sinh hiếm muộn. IVF Tâm Anh được đầu tư hệ thống máy móc hiện đại, đồng bộ từ các nước phát triển, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe trong việc đảm bảo môi trường nuôi cấy phôi thuận lợi. Bên cạnh đó, IVF Tâm Anh quy tụ đội ngũ chuyên gia hàng đầu, chuyên môn cao trong điều trị vô sinh hiếm muộn, bao gồm cả những ca khó như hiếm muộn lâu năm, bệnh lý phức tạp, bệnh nhân lớn tuổi,… Các chuyên gia xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, lựa chọn thời điểm và số lượng phôi phù hợp cho từng trường hợp. Cách tiếp cận cá thể hóa và đồng hành xuyên suốt không chỉ giúp tối ưu tỷ lệ thành công trong IVF, mà còn đảm bảo an toàn, hướng tới mục tiêu sinh con khỏe mạnh cho các gia đình.
Đặc trưng hình thái của phôi nang được thể hiện qua thời điểm hình thành, cấu trúc, kích thước và quá trình làm tổ của phôi trong niêm mạc tử cung. Cụ thể:
Phôi nang thường hình thành vào ngày thứ 5 hoặc ngày thứ 6 sau khi tinh trùng thụ tinh với noãn. Trong giai đoạn này, các tế bào phôi không chỉ tiếp tục phân chia, mà còn bắt đầu sự sắp xếp và biệt hóa thành những lớp chức năng riêng biệt.
Trong chu kỳ thụ tinh tự nhiên, thời điểm hình thành phôi trùng khớp với thời gian phôi di chuyển từ vòi trứng vào buồng tử cung, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình làm tổ sau đó.
Về cấu trúc, phôi nang có đặc điểm gồm gồm khoảng 150-200 tế bào, được chia thành ba thành phần chính:
Những đặc trưng hình thái của này là cơ sở để các chuyên viên phôi học đánh giá chất lượng phôi, từ đó tối ưu hóa việc lựa chọn phôi để chuyển vào tử cung, góp phần đảm bảo khả năng đậu thai thành công.
Phôi nang có kích thước trung bình khoảng 0,1-0,2mm, phản ánh mức độ giãn nở của khoang phôi và sự phát triển tổng thể của phôi. Trong đánh giá hình thái, loại phôi này được phân loại theo mức độ giãn nở từ giãn sớm đến giãn hoàn toàn và bắt đầu thoát màng.
Phôi có kích thước và mức giãn nở phù hợp cho thấy khả năng trao đổi chất tốt với sự phối hợp hài hòa giữa các thành phần tế bào. Đây là một trong những tiêu chí quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn phôi có tiềm năng làm tổ cao trong chu kỳ chuyển phôi.
Sau khi hình thành, phôi nang bắt đầu quá trình làm tổ bằng cách bám và xâm nhập vào niêm mạc tử cung. Lúc này, lớp lá nuôi giúp hỗ trợ việc tiếp xúc và tạo liên kết với nội mạc, đồng thời tiết ra các yếu tố sinh học hỗ trợ sự xâm nhập và hình thành thai nhi.
Quá trình này đòi hỏi sự đồng bộ chặt chẽ giữa chất lượng phôi và tình trạng niêm mạc. Nếu phôi có chất lượng tốt, môi trường tử cung thuận lợi sẽ giúp tối ưu khả năng mang thai.
Tỷ lệ làm tổ của phôi nang phụ thuộc nhiều vào chất lượng hình thái phôi và tình trạng nội mạc tử cung. Với phôi ngày 5 loại 1 (nhóm phôi có hình thái tối ưu), tỷ lệ thành công trung bình được ghi nhận khoảng 65%. Đây là những phôi đáp ứng tốt các tiêu chí về khoang phôi, khối tế bào bên trong và lá nuôi.
Đối với phôi loại 2, tỷ lệ làm tổ dao động khoảng 50%. Mặc dù chất lượng hình thái không hoàn hảo như phôi loại 1, nhóm phôi này vẫn có khả năng làm tổ đáng kể nếu nội mạc tử cung đạt độ dày phù hợp và nội tiết ổn định.
Sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT) được thực hiện ở giai đoạn phôi nang có độ chính xác cao, ước tính khoảng 98%, nhưng không thể phát hiện toàn bộ các bất thường(2). Trong đó, PGT không loại trừ hoàn toàn các nguy cơ như phôi khảm, đột biến phát sinh sau chuyển phôi hoặc dị tật do tác nhân môi trường và nhiễm virus trong thai kỳ. Vì vậy, dù phôi đã được sàng lọc, thai phụ vẫn cần được theo dõi và sàng lọc trước sinh đầy đủ theo khuyến cáo y khoa.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Như vậy, phôi nang là giai đoạn phôi phát triển vào ngày thứ 5 hoặc thứ 6 sau thụ tinh, phản ánh rõ chất lượng phôi và khả năng làm tổ trong điều trị thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Việc đánh giá chính xác phôi nang và xây dựng chiến lược chuyển phôi phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc tối ưu tỷ lệ thành công khi điều trị vô sinh hiếm muộn. Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, quy trình nuôi cấy, đánh giá và chuyển phôi được triển khai theo tiêu chuẩn chuyên môn chặt chẽ, góp phần tối ưu cơ hội mang thai và hỗ trợ theo dõi thai kỳ an toàn.
