Kiến Thức Y Khoa (Ngoại Cơ Xương Khớp)

BVĐK Tâm Anh phẫu thuật thay khớp gối và ghép xương cho bệnh nhi ung thư

Ở tuổi 13, đáng lẽ cậu bé N.V.T (Hà Nội) đang được cắp sách đến trường, vô tư hồn nhiên cùng bè bạn. Vậy mà căn bệnh ung thư xương quái ác ập đến, biến những ngày tháng tươi đẹp ấy trở thành nỗi ám ảnh với thuốc truyền, kim tiêm, những đợt hóa xạ trị và những cơn đau như ai đang đục vào xương tủy…

Điều trị cho bệnh nhi bị ung thư xương

Ngày 13/8/2020, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Hà Nội vừa phẫu thuật thành công ca thay khớp và cấy ghép xương chân cho bệnh nhân ung thư xương. Đây là ca phẫu thuật cực kỳ phức tạp thay thế phần xương cũ, tạo hình khớp, chuyển vạt che phủ, bảo tồn nguyên vẹn phần chân bị tổn thương do ung thư bằng phương pháp thay khớp nhân tạo kèm ghép đoạn xương chế tạo từ vật liệu kim loại Titan với công nghệ in 3D hiện đại.

Tật nguyền vì căn bệnh ung thư xương quái ác

Tháng 2/2018, N.V.T xuất hiện những cơn đau mỏi, phần đầu gối trái bị sưng, cơn đau ngày một nặng hơn khiến việc đi lại khó khăn. Gia đình quyết định đưa T. đi khám tại Bệnh viện Việt Đức. Kết quả X-quang cho thấy bệnh nhân có khối u bất thường phía dưới xương đùi nên bác sĩ đã chuyển T. đến bệnh viện K. Tại đây, qua sinh thiết phát hiện T. bị ung thư xương đùi trái, cần nhập viện và điều trị ngay lập tức.

Cầm tờ kết quả giải phẫu bệnh trên tay, chị T.M.L, mẹ của T. không tin vào mắt mình khi bác sĩ kết luận cháu mắc bệnh ung thư xương. Kết quả này như một vết dao cắt sâu vào tim những người làm cha mẹ. Người phụ nữ nhỏ bé ấy lầm lũi đứng bên hành lang khóc nấc lên từng tiếng. Ngày đó, con chị mới 13 tuổi.

Nhớ những lúc con vui vẻ chạy nhảy trên đôi chân khỏe mạnh, lòng chị lại thắt từng cơn. Căn bệnh khiến con đau nhức ngày đêm, mất ngủ, mệt mỏi, phờ phạc, đi không vững. Tất cả ập đến như một cơn ác mộng, lắm lúc chị chỉ muốn choàng tỉnh dậy, thấy con mình được khỏe mạnh như những đứa trẻ bình thường khác. 

Sau khi nhập viện K, T. được điều trị hóa chất và chỉ định cắt bỏ khối u sát khớp gối và một đoạn xương để đảm bảo không di căn. Tháng 7/2018, bệnh nhân được phẫu thuật ghép xương đồng loại và đặt nẹp vít, may mắn không có dấu hiệu tái phát ung thư. Nhưng sau 2 tháng phẫu thuật, phần xương nẹp không liền, gối không gập duỗi được khiến bệnh nhân đi lại rất khó khăn.

“Trước đó gia đình cũng lo lắng không biết bệnh tình của cháu có chữa khỏi không, may mắn sau phẫu thuật và điều trị cháu không có dấu hiệu tái phát ung thư nhưng hai chân khấp khểnh và cần hỗ trợ nạng mới có thể đi lại được. Nhiều lúc nghe bạn bè nói con là ‘’thằng vô dụng’’ tôi thương lắm. Thế là tôi lại hỏi thăm khắp nơi chỉ mong sao có bác sĩ giúp con tôi đi lại bình thường như những đứa trẻ khác”, mẹ của T. nghẹn ngào chia sẻ.

“Hồi sinh” chi thể kỳ diệu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Trong chuỗi ngày vật vã chống chọi với những cơn đau dai dẳng, những ngày làm quen với nạng gỗ và phần chân đau buốt không thể cử động, chị L. vẫn nuôi hy vọng vào một phép màu đến với con mình để cháu có thể đi lại trên đôi chân của mình. Và phép màu đã đến khi gia đình gặp được PGS.TS.BS Trần Trung Dũng – Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Khớp – Y học thể thao BVĐK Tâm Anh, chuyên gia hàng đầu về phẫu thuật chấn thương chỉnh hình tại Việt Nam.

Các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Tâm Anh cùng tham gia thực hiện ca phẫu thuật thay khớp và ghép xương cho bệnh nhi ung thư xương

Các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Tâm Anh cùng tham gia thực hiện ca phẫu thuật thay khớp và ghép xương cho bệnh nhi ung thư xương

PGS.TS.BS Trần Trung Dũng, người trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật thay khớp gối và ghép xương cho bệnh nhân T., cho biết: ‘’Phần xương đã mất của bệnh nhân khoảng 20cm, với khớp nhân tạo truyền thống thì không thể đáp ứng được cho những trường hợp này. Vì vậy chúng tôi đã sử dụng khớp chuyên dụng dành riêng cho các trường hợp ung thư, bệnh nhân được thay toàn bộ khớp gối và một phần xương đùi.’’

Đối với những bệnh nhi tuổi thiếu niên đang tuổi phát triển chi thể, do đó bài toán khó với bác sĩ là tạo sự cân bằng chiều dài hai chân sau khi thay xương khớp nhân tạo. Trong trường hợp của cháu T., sau lần điều trị 2 năm trước, 2 chân cháu bị chênh lệch tới 5cm. Sau ca phẫu thuật tại BVĐK Tâm Anh, khoảng chênh lệch giữa hai chân giảm xuống còn dưới 3cm. 

“Với những bệnh nhi đang trong giai đoạn phát triển xương như cháu T., chúng tôi sẽ sử dụng phương pháp thay khớp tăng trưởng bằng công nghệ từ tính, thực hiện giãn cách hai đầu khớp thông qua việc gấp duỗi gối để kích thích nhựa và khớp tăng trưởng, đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho bệnh nhi”, PGS.TS.BS Trần Trung Dũng nói thêm.

Nhận định đây là một ca phẫu thuật phức tạp, đầy khó khăn, để đảm bảo chức năng của xương chân và khớp gối, ekip phẫu thuật đã sử dụng khớp nhân tạo kèm ghép xương từ vật liệu kim loại Titan để cấy ghép thay phần xương giả đã bị gãy, tạo độ vững cho xương chân, giúp bệnh nhân có thể đi lại bình thường mà không cần nạng hỗ trợ.

Khớp nhân tạo y sinh PEEK

Khớp nhân tạo kèm ghép xương từ vật liệu kim loại Titan với công nghệ in 3D là bước tiến mới trong việc điều trị các bệnh lý về cơ xương khớp, bảo tồn chi thể và hồi phục vận động cho bệnh nhân

Bác sĩ Dũng cho biết thêm, với những kỹ thuật trước đây như ghép thay khớp, ghép xương đồng loại… gặp nhiều hạn chế vì thiếu nguồn cung, không thể tìm được phần xương đồng loại tương thích, gặp vấn đề về thải ghép và khả năng mắc các bệnh lây nhiễm.

Trường hợp của bệnh nhi T., vì phần xương nhân tạo trước đó không liền, khớp gối không thể gập duỗi, bác sĩ quyết định sử dụng phần khớp và xương từ vật liệu kim loại Titan để thay thế phần xương cũ, bảo tồn toàn bộ chi thể cho bệnh nhân và tránh nguy cơ cắt cụt chi thể. Với phần xương từ kim loại Titan đặc biệt được thiết kế riêng phù hợp với cấu trúc của đoạn xương nhân tạo, giúp cho phần xương được cấy ghép liên kết chặt chẽ, bảo đảm khả năng chịu lực và truyền tải lực. Kết hợp với công nghệ in 3D tại BVĐK Tâm Anh, vật liệu kim loại có thể được chế tạo với mọi hình dạng và kích thước theo yêu cầu, đảm bảo được về mặt kỹ thuật của cuộc phẫu thuật. 

Sự kết hợp của vật liệu kim loại Titan với công nghệ in 3D giúp cho các bệnh nhân bị tổn thương xương, khuyết xương, ung thư xương… được “hồi sinh” vận động thay vì phải chấp nhận tàn tật vĩnh viễn như trước đây. Sau ca phẫu thuật, bệnh nhân có thể tự vận động, tự đi lại mà không cần dùng tới nạng.

Ung thư là bệnh lý ngày càng phổ biến hiện nay, nhất là bệnh lý ung thư xương. Tỷ lệ ung thư xương nguyên phát chiếm 1% trong các loại ung thư, ung thư xương thứ phát phổ biến hơn. Bệnh ung thư xương có thể gặp ở bất kỳ ở độ tuổi nào, phần lớn ở những người trẻ tuổi.

Phin chụp chân bệnh nhân sau phẫu thuật

Phim chụp chân bệnh nhân T. sau ca phẫu thuật

“Tỷ lệ cắt cụt chi trong ung thư xương khá cao nhằm loại bỏ tận gốc khối u, tránh di căn và tái phát sau này. Với một số thể ung thư xương tương đối lành tính, không phát hiện thấy tính chất di căn xa, lại đáp ứng tốt với hóa chất và xạ trị, chỉ định cắt cụt chi là chưa thật hợp lý, ảnh hưởng nhiều đến chức năng chi thể, thẩm mỹ cũng như tâm lý của bệnh nhân. Vì thế, chúng tôi tin rằng với kỹ thuật thay khớp và ghép xương với vật liệu kim loại Titan không chỉ giúp bệnh nhân thoát ‘án tử’ mà còn có thể vận động bình thường”, PGS.TS.BS Trần Trung Dũng nói.

Bệnh lý ung thư xương thường được xếp ở mức độ nguy hiểm cao, nếu không có sự can thiệp và điều trị kịp thời sẽ phát triển và lan rộng nhanh chóng. Nếu 20 năm trước, bệnh nhân ung thư xương ở tay hay chân phải chịu sự thiếu hụt bộ phận đó suốt đời thì những năm gần đây, nhờ những tiến bộ về y học, cập nhật các phương pháp phẫu thuật mới đã giúp bệnh nhân giữ lại được phần cơ thể bị ảnh hưởng bởi tế bào ung thư, bảo toàn các dây thần kinh và các mạch máu chính.

Phát hiện sớm và điều trị triệt để ung thư xương bằng cách hóa trị, cắt bỏ tổ chức ung thư xương kết hợp với việc thay khớp nhân tạo để phục hồi chức năng vận động của khớp giúp bệnh nhân thoát cảnh tật nguyền vì cắt bỏ chi thể. Đây là một kỹ thuật phẫu thuật rất khó vì tổn thương mất xương rộng, các mốc giải phẫu không còn đầy đủ. Do đó, phẫu thuật này chỉ được thực hiện bởi bác sĩ có tay nghề cao và dày dặn kinh nghiệm. 

Vật liệu kim loại Titan với công nghệ in 3D đang mở ra triển vọng mới cho phẫu thuật chấn thương chỉnh hình và phẫu thuật tái tạo xương khớp. Hiện nay, công nghệ này đã được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới nhưng ở Việt Nam vẫn còn hạn chế mặc dù tỷ lệ người mắc ung thư xương luôn ở mức cao. Nhiều khi chính bệnh nhân cũng không nghĩ rằng có cơ hội để phục hồi lại chức năng khớp hoặc suy nghĩ đến việc ra nước ngoài điều trị cho đến khi đến bệnh viện và được các bác sĩ tư vấn.

Ca phẫu thuật thay khớp gối và ghép xương phức tạp được thực hiện thành công đã khẳng định sự phát triển toàn diện trong chuyên khoa Phẫu thuật Khớp – Y học thể thao, BVĐK Tâm Anh cũng như nỗ lực của đội ngũ y bác sĩ nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân, giúp tiết kiệm chi phí khi có thể điều trị hiệu quả ngay trong nước, không còn phải ra nước ngoài như trước đây. 

Châu Bùi

* Tên nhân vật đã được thay đổi.

Hotline: 1800 6858