Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT) là xét nghiệm quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán các bệnh lý về đường huyết. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin chi tiết về nghiệm pháp này, từ quy trình cho đến cách đọc kết quả, giúp bạn có sự chuẩn bị tốt nhất trước khi thực hiện.
Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống là xét nghiệm gồm nhiều bước để kiểm tra xem cơ thể có thể sử dụng và lưu trữ glucose (đường) đúng cách. Hầu hết bác sĩ sử dụng xét nghiệm này để chẩn đoán bệnh đái tháo đường. Quá trình này thường bao gồm việc uống lượng chất lỏng chứa đường glucose và tiến hành lấy máu trong khoảng thời gian nhất định. OGTT là xét nghiệm chẩn đoán rối loạn đường huyết, bên cạnh xét nghiệm đường huyết đói và HbA1c. Xét nghiệm này đặc biệt hữu ích trong một số trường hợp cần đánh giá việc dung nạp glucose hoặc tầm soát bệnh đái tháo đường thai kỳ.
Bác sĩ có thể chỉ định bạn thực hiện xét nghiệm này để tầm soát hoặc chẩn đoán các tình trạng sau:
Hầu hết phụ nữ mang thai được tầm soát bệnh đái tháo đường thai kỳ bằng nghiệm pháp dung nạp glucose. Xét nghiệm này thường được thực hiện từ tuần thứ 24-28 của thai kỳ với những người chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường trước đó. Nếu có các yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể đề nghị thực hiện xét nghiệm sớm hơn, trước tuần thứ 24 của thai kỳ.
Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống có thể được sử dụng để tầm soát bệnh đái tháo đường type 2 hoặc tiền đái tháo đường trước khi có triệu chứng của bệnh. Xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá tình trạng kháng insulin cũng như sự suy giảm bài tiết insulin do rối loạn chức năng tế bào beta ở tuyến tụy.
Ngoài ra, nghiệm pháp này còn được sử dụng để chẩn đoán hoặc loại trừ:
Hạ đường huyết phản ứng (lượng đường trong máu thấp), bệnh to đầu chi (acromegaly) và các rối loạn chuyển hóa carbohydrate hiếm gặp.
Người bệnh có lượng đường huyết lúc đói ở mức ranh giới, tăng triglyceride máu không rõ nguyên nhân, bệnh thần kinh, bệnh võng mạc…
Đái tháo đường do thận (có đường trong nước tiểu nhưng không đi kèm tình trạng tăng đường huyết).
Quy trình thực hiện có thể thay đổi tùy thuộc vào loại xét nghiệm, nhưng với xét nghiệm OGTT 2 giờ (phổ biến nhất), quy trình sẽ bao gồm các bước sau:
Lấy máu lần đầu: Nhân viên y tế sẽ lấy mẫu máu từ tĩnh mạch ở cánh tay để đo lượng đường huyết lúc đói của bạn.
Uống nước đường: Bạn sẽ được uống dung dịch chứa đường glucose. Với người lớn (không mang thai), liều lượng thường là 75 gram glucose hòa tan trong 250-300ml nước. Ở phụ nữ có thai, liều lượng có thể là 50 gram hoặc 100 gram tùy vào chỉ định. Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn uống hết lượng nước này trong vòng 5 phút.
Lấy máu các lần tiếp theo: Sau khi uống, bạn sẽ được lấy máu tĩnh mạch để kiểm tra lượng đường huyết. Tùy thuộc vào loại và lý do xét nghiệm, bác sĩ có thể lấy máu 1 giờ, 2 giờ hoặc 3 giờ sau khi uống dung dịch.
Kết quả xét nghiệm thường được các phòng thí nghiệm đo bằng đơn vị miligam trên decilit (mg/dL) hoặc milimol trên lít (mmol/L).
Việc chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ có thể được thực hiện theo chiến lược 1 bước hoặc 2 bước:
Chiến lược 1 bước (dùng 75g glucose): Thai phụ sẽ được chẩn đoán mắc đái tháo đường thai kỳ nếu kết quả đạt hoặc vượt qua bất kỳ chỉ số nào sau đây: Đường huyết lúc đói là 92mg/dL (5,1mmol/L); sau 1 giờ là 180mg/dL (10,0mmol/L); sau 2 giờ là 153mg/dL (8,5mmol/L).
Chiến lược 2 bước (dùng 100g glucose sau khi sàng lọc 50g): Chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ được xác định nếu có ít nhất 2 trong 4 chỉ số sau đây bằng hoặc vượt ngưỡng: Đường huyết lúc đói là 95 mg/dL (5,3mmol/L); sau 1 giờ là 180mg/dL (10,0mmol/L); sau 2 giờ là 155mg/dL (8,6mmol/L); sau 3 giờ là 140mg/dL (7,8mmol/L).
Theo tiêu chuẩn chung cho xét nghiệm dung nạp glucose 2 giờ (sử dụng 75g glucose), kết quả được phân loại như sau:
Bình thường: Dưới 140mg/dL (7,8mmol/L).
Tiền đái tháo đường (Giảm dung nạp glucose): Từ 140-199mg/dL (7,8 đến 11,0mmol/L).
Đái tháo đường: Bằng hoặc lớn hơn 200mg/dL (11,1mmol/L).
Một số lưu ý khi thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống như:
Nhịn ăn uống: Bạn phải nhịn đói (không ăn hay uống bất cứ thứ gì ngoại trừ nước lọc) ít nhất từ 8-16 giờ trước khi làm xét nghiệm. Xét nghiệm thường được bắt đầu vào buổi sáng, từ 7:00-9:00.
Chế độ ăn và sinh hoạt: Ăn uống bình thường (đảm bảo nạp ít nhất 150 gram carbohydrate mỗi ngày) và duy trì các hoạt động bình thường trong ít nhất 3 ngày trước khi xét nghiệm. Không tập thể dục quá mức trước ngày làm xét nghiệm.
Thuốc men: Thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc hoặc thực phẩm bổ sung đang dùng. Một số loại thuốc như corticosteroid hay thuốc lợi tiểu có thể làm giảm dung nạp glucose, bác sĩ có thể yêu cầu bạn dừng các thuốc này trước khi xét nghiệm.
Lưu ý sức khỏe: Không nên thực hiện nghiệm pháp nếu bạn đang bị nhiễm trùng, chấn thương, ốm nặng hoặc nằm nghỉ liệt giường.
Trong suốt quá trình kiểm tra, bạn phải duy trì tư thế ngồi, không được ăn và tuyệt đối không hút thuốc lá.
Bạn có thể tiếp tục các hoạt động thường ngày và ăn uống trở lại ngay lập tức.
Xét nghiệm này nhìn chung rất an toàn. Tuy nhiên, một số người có thể cảm thấy buồn nôn hoặc chóng mặt do nước đường. Vị trí lấy máu có thể bị đau nhẹ, bầm tím hoặc chảy máu, nhưng triệu chứng này thường nhanh chóng qua đi.
Tình trạng nhiễm trùng sau khi lấy máu rất hiếm gặp. Tuy nhiên, bạn nên liên hệ ngay cho bác sĩ nếu bạn bị đau dữ dội, sốt, hoặc vùng da bị đâm kim sưng tấy, đổi màu hoặc rỉ dịch.
Khoa Nội Tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là 1 trong những chuyên khoa trọng điểm. Nơi đây quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống máy móc thế hệ mới. Khoa cung cấp dịch vụ khám và tầm soát bệnh tổng quát; khám và điều trị các bệnh lão khoa; điều trị giảm nhẹ cho người mắc bệnh mạn tính hay các bệnh ở giai đoạn cuối; khám và điều trị các bệnh đa chuyên khoa, bệnh đường hô hấp, tiêu hoá, da liễu, các bệnh nhiễm khuẩn…
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống là phương pháp phổ biến, đóng vai trò then chốt trong việc sàng lọc và chẩn đoán các rối loạn chuyển hóa đường. Nếu kết quả bất thường, bạn cần bình tĩnh vì thông thường bác sĩ sẽ không chẩn đoán mắc tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường chỉ sau 1 xét nghiệm duy nhất. Việc kết hợp xét nghiệm với tham vấn bác sĩ chuyên khoa nội tiết sẽ giúp bạn có hướng theo dõi và điều trị kịp thời, bảo vệ sức khỏe lâu dài.
