Mật độ tinh trùng thấp nguyên nhân do đâu? Cảnh báo điều gì?

Nếu kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ cho thấy độ tinh trùng của nam giới thấp hơn ngưỡng 16 triệu tinh trùng/ml thì được đánh giá là mật độ tinh trùng thấp. Nguyên nhân nào dẫn đến hiện tượng này? Làm thế nào để cải thiện tình trạng nồng độ tinh dịch thấp? Bác sĩ Nguyễn Tiến Huy, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội sẽ có những hướng dẫn chi tiết trong bài sau.

Mật độ tinh trùng thấp là gì?

Mật độ tinh trùng thấp là tình trạng sau mỗi lần xuất tinh, số lượng tinh trùng của nam giới có ít hơn 16 triệu tinh trùng trên mỗi ml tinh dịch. Mật độ tinh trùng thấp có thể làm giảm khả năng thụ tinh thành công, đồng nghĩa cơ hội có con giảm. Tuy nhiên điều này không có nghĩa nam giới bị vô sinh.

Mật độ tinh trùng thấp nhận biết như thế nào?

Mật độ tinh trùng ở nam giới không thể nhận biết bằng mắt thường mà cần đánh giá qua kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ. Xét nghiệm tinh dịch đồ được thực hiện bằng cách sử dụng mẫu tinh dịch của nam giới, quan sát dưới kính hiển vi. Kết quả thu được cung cấp các chỉ số như số lượng, mật độ, khả năng di động và hình thái tinh trùng.

Ngoài ra, một số dấu hiệu thường gặp ở nam giới “có khả năng cảnh báo” mật độ tinh trùng thấp. Tuy nhiên bác sĩ Tiến Huy cho biết các triệu chứng này mang tính tham khảo, không có giá trị về mặt lâm sàng. Những dấu hiệu nghi ngờ bao gồm:

• Ít râu, lông trên cơ thể do vấn đề liên quan rối loạn nội tiết hoặc vấn đề nhiễm sắc thể;
• Rối loạn cương dương;
• Không có khả năng thụ tinh thành công dù quan hệ đều đặn (vô sinh);
• Giảm hoặc không ham muốn tình dục;
• Đau nhức, sưng tấy hoặc có khối u bất thường ở tinh hoàn. (1)

Nguyên nhân mật độ tinh trùng thấp ở nam giới

Mật độ tinh trùng thấp liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Nồng độ tinh trùng của nam giới thấp hơn bình thường có thể do một hoặc nhiều nguyên nhân xảy ra đồng thời như:

• Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Ước tính khoảng 15% dân số nam bị giãn tĩnh mạch thừng tinh nhưng có đến 40% nam giới vô sinh do giãn tĩnh mạch tinh. Bệnh gây tăng nhiệt độ vùng bìu, gây tổn thương tinh hoàn, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất tinh trùng;
• Di chứng quai bị nghiêm trọng: Nam giới có tiền sử viêm tinh hoàn do bệnh quai bị có nguy cơ cao gặp các vấn đề suy giảm chất lượng tinh trùng, teo tinh hoàn, khó có con…
• Rối loạn nội tiết tố: Mất cân bằng nội tiết tố sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất tinh trùng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh tinh mà dẫn đến các vấn đề rối loạn chuyển hóa, cảm xúc và các vấn đề sức khoẻ khác;
• Tiếp xúc với chất độc hại, phóng xạ: Nhiễm độc hoá chất, phóng xạ có thể làm biến đổi DNA, suy giảm số lượng và nồng độ tinh trùng. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến bất thường tinh trùng khó hồi phục, ảnh hưởng đến khả năng thụ tinh thành công và sinh con khoẻ mạnh;
• Tắc nghẽn do tiền sử bị nhiễm trùng: Các bệnh lý lây nhiễm như viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn và bệnh lây qua đường tình dục như lậu, giang mai, HIV có thể cản trở hoạt động sinh tinh hoặc gây ra sẹo, ngăn cản sự di chuyển của tinh trùng. Bệnh nhân cần phẫu thuật sửa chữa ống dẫn tinh bị tắc nghẽn hoặc lấy tinh trùng trực tiếp từ tinh hoàn/mào tinh hoàn làm thụ tinh ống nghiệm;
• Thường xuyên mặc đồ bó sát: Trang phục bó sát có thể khiến nhiệt độ vùng bìu tăng cao. Tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất tinh trùng, bao gồm làm suy giảm mật độ tinh trùng;
• Thói quen, điều kiện tiếp xúc thường xuyên với nguồn nhiệt cao: Đây cũng là một trong những nguyên nhân thường gặp làm suy giảm mật độ tinh trùng. Nam giới cần tránh các hoạt động tiếp xúc với nguồn nhiệt cao như tắm nước nóng, ngâm bồn, ngồi lâu một chỗ, thói quen đặt laptop trên đùi khi làm việc…
• Chấn thương tinh hoàn hoặc cơ quan sinh dục: Chấn thương tinh hoàn là trường hợp hiếm gặp. Tuy nhiên nếu vùng tinh hoàn bị chấn thương, nam giới cần thăm khám và xử lý sớm để tránh hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới trong tương lai;
• Lạm dụng thuốc lá, rượu bia hoặc các chất kích thích: Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sử dụng rượu bia, thuốc lá, ma tuý, cần sa… làm giảm nồng độ testosterone, teo tinh hoàn, ảnh hưởng số lượng và mật độ tinh trùng;
• Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể cao có thể làm suy giảm khả năng sinh sản theo nhiều cách, bao gồm ảnh hưởng trực tiếp đến tinh trùng, rối loạn nội tiết tố làm giảm khả năng sinh tinh…
• Căng thẳng kéo dài: Tình trạng stress, lo âu kéo dài làm suy giảm chất lượng sức khỏe tổng quát nói chung, bao gồm khả năng sản xuất tinh trùng do rối loạn hormone. Bên cạnh đó, áp lực tâm lý ở vợ chồng vô sinh cũng là một trong những yếu tố làm giảm cơ hội có con thành công;
• Vấn đề quan hệ tình dục: Tình trạng rối loạn cương dương, giảm ham muốn, xuất tinh sớm, đau đớn khi giao hợp hoặc vấn đề tâm lý đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng và đời sống tình dục.

Mật độ tinh trùng thấp có sao không?

Nam giới có mật độ tinh trùng thấp không có nghĩa họ bị vô sinh. Tuy nhiên số lượng tinh trùng trên một ml tinh dịch thấp sẽ làm giảm cơ hội tinh trùng thụ tinh với trứng thành công. Trong một số trường hợp nồng độ tinh trùng quá thấp, vợ chồng quan hệ thường xuyên sau hơn một năm nhưng chưa có con, bác sĩ có thể đưa ra kế hoạch điều trị hỗ trợ sinh sản, tăng cơ hội có con.

Tìm hiểu thêm:

• Mật độ tinh trùng cao có tốt không?
• Mật độ tinh trùng sau lọc rửa bao nhiêu là tốt?

Mật độ tinh trùng thấp cảnh báo điều gì?

Mật độ tinh trùng thấp không chỉ ảnh hưởng khả năng sinh sản của nam giới mà còn cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe tổng thể. Theo bác sĩ Tiến Huy, nguyên nhân dẫn đến mật độ tinh trùng thấp bao gồm bệnh lý, rối loạn nội tiết, lối sống thiếu lành mạnh… Nếu những yếu tố này không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, đúng phác đồ, có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe.

Vì vậy, nam giới nên có thói quen thăm khám sức khỏe nam khoa định kỳ, hoặc thăm khám ngay khi có những dấu hiệu bất thường ở cơ quan sinh sản để có phương án dự phòng và điều trị phù hợp.

Nam giới có mật độ tinh trùng thấp có chữa được không?

Bác sĩ Tiến Huy cho biết mật độ tinh trùng thấp có chữa được không sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy giảm số lượng tinh trùng trong tinh dịch. Cụ thể:

• Nếu nguyên nhân liên quan đến lối sống thiếu lành mạnh, bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh điều chỉnh lối sống bằng cách luyện tập thể dục thường xuyên, nghỉ ngơi và sinh hoạt điều độ, tránh thức khuya, ưu tiên các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng có chứa vitamin và khoáng chất, chất chống oxy hóa…
• Nếu nguyên nhân gây suy giảm mật độ tinh trùng do giãn tĩnh mạch thừng tinh, người bệnh nên thăm khám để bác sĩ chẩn đoán mức độ nghiêm trọng của bệnh. Các phương án điều trị giãn tĩnh mạch tinh có thể là theo dõi, điều trị nội khoa hoặc can thiệp ngoại khoa.
• Nếu nguyên nhân liên quan đến bệnh lý nhiễm trùng, bác sĩ sẽ kê thuốc kháng sinh để giảm tình trạng viêm nhiễm.

Nếu áp dụng các biện pháp điều trị không mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện số lượng và nồng độ tinh trùng, bác sĩ sẽ lên phương án điều trị hỗ trợ sinh sản để tối đa cơ hội có con ở nam giới có số lượng tinh trùng thấp.

Cách điều trị mật độ tinh trùng thấp ở nam giới

Việc áp dụng các liệu pháp điều trị tình trạng nồng độ tinh trùng thấp ở nam giới phụ thuộc vào nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy giảm số lượng tinh binh. Các biện pháp điều trị có thể áp dụng gồm:

• Phẫu thuật: Chỉ định phẫu thuật thường áp dụng cho nam giới bị giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc vô tinh do tắc nghẽn. Hiện nay với kỹ thuật vi phẫu, tỷ lệ phẫu thuật giãn tĩnh mạch thừng tinh thành công lên đến hơn 90% và hiếm khi tái phát. Do đó trường hợp mật độ tinh trùng giảm do giãn tĩnh mạch tinh có thể cải thiện sau phẫu thuật;
• Điều trị nhiễm trùng: Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy tinh dịch chứa nhiều tế bào bạch cầu, điều này có thể là dấu hiệu cho thấy tình trạng nhiễm trùng cơ quan sinh dục. Điều trị kháng sinh thường được áp dụng cho nam giới bị viêm nhiễm, tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng có thể hồi phục khả năng sinh sản;
• Hormone điều trị và thuốc: Trường hợp nam giới bị suy giảm mật độ tinh trùng do rối loạn nội tiết tố trong cơ thể hoặc hệ thống nội tiết sản sinh hàm lượng hormone quá cao/quá thấp, bác sĩ có thể đưa ra lời khuyên điều trị bằng hormone thay thế hoặc thuốc điều hòa nội tiết tố;
• Áp dụng kỹ thuật điều trị hỗ trợ sinh sản: Một số kỹ thuật hỗ trợ sinh sản mang lại cơ hội thụ tinh thành công cao hơn cho nam giới có mật độ tinh trùng thấp. Dựa trên tình trạng bệnh thực tế, bác sĩ có thể dụng biện pháp thụ tinh nhân tạo (IUI), thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) hoặc tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI).

Một số câu hỏi liên quan

1. Mật độ tinh trùng thấp có khả năng thụ thai không?

Tỷ lệ thụ thai thành công ở người vợ dưới 35 tuổi và người chồng có chất lượng tinh trùng tốt dao động 20-25%. Nếu người chồng có mật độ tinh trùng thấp hơn giới hạn tham chiếu 16 triệu tinh trùng/ml, vẫn có cơ hội thụ tinh thành công song tỷ lệ này sẽ thấp hơn nam giới bình thường.

Lời khuyên của bác sĩ là vợ chồng nên đi thăm khám sức khỏe sinh sản toàn diện, nếu sức khỏe người vợ bình thường, chồng chỉ gặp vấn đề về mật độ tinh trùng thấp thì bác sĩ sẽ khuyến nghị một số biện pháp như: Tăng tần suất quan hệ tình dục, duy trì từ 2-3 lần mỗi tuần hoặc bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI). Sau một khoảng thời gian áp dụng các phương pháp này nhưng chưa có tin vui, vợ chồng có thể được chỉ định làm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) để tăng khả năng thụ thai.

2. Mật độ tinh trùng thấp có gây vô sinh không?

Mật độ tinh trùng của người chồng thấp không có nghĩa người đàn ông đó vô sinh. Tuy nhiên chúng khiến vợ chồng gặp khó khăn hơn để “tìm con” do xác suất tinh trùng khỏe mạnh tiếp cận trứng để thụ tinh thấp hơn, dẫn đến cơ hội người vợ mang thai tự nhiên giảm.

Nam giới nếu nghi ngờ bất thường tinh dịch nên đi thăm khám sớm tại các bệnh viện, phòng khám chuyên khoa nam học hoặc hiếm muộn nam để các bác sĩ, chuyên gia thăm khám. Để đặt lịch tư vấn với bác sĩ hiếm muộn nam tại IVF Tâm Anh, quý khách hàng vui lòng liên hệ:

Trên đây là những thông tin giải đáp cho nỗi băn khoăn về tình trạng mật độ tinh trùng thấp ở nam giới. Bác sĩ Tiến Huy cho biết hiện nay có nhiều yếu tố môi trường, sức khỏe tác động đến khả năng sinh sản ở cả nam và nữ. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng chất lượng tinh trùng của nam giới giảm một nửa trong vòng 50 năm trở lại đây. Do đó nhằm dự phòng hiệu quả, điều trị sớm, cải thiện hiệu quả chất lượng tinh trùng, nam giới cần quan tâm hơn đến sức khỏe, đặc biệt là khả năng sinh sản.